CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 4/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Czy płyty styropianowe na elewację budynku to dobry pomysł? » ‎
www.administrator24.info/artykul/id10731,jak-nakladac-klej-do-styropianu-plyty-styropianowe-na-elewacje
Płyty styropianowe, aby spełniły swoje funkcje wymagają odpowiedniego montażu. Nie bez znaczenia jest...
Kategorie: jakość styropianu, styropian, klej do styropianu elewacyjnego,

Darowizna

Artykuł traktuje o darowiźnie, przedstawiając tę instytucję w szerokim, praktycznym ujęciu. Swoją treścią obejmuje również sprawy związane z darowizną nieruchomości.
Artykuł traktuje o darowiźnie, przedstawiając tę instytucję w szerokim, praktycznym ujęciu. Swoją treścią obejmuje również sprawy związane z darowizną nieruchomości.
Rys. redakcja Administratora

Umowa darowizny może przybierać różne postacie, ponieważ odnosi się do niej jedna z fundamentalnych zasad Kodeksu cywilnego (kc), tj. zasada swobody umów. Podstawową formą złożenia oświadczenia woli darczyńcy powinien być akt notarialny, zwłaszcza gdy oświadczenie to dotyczy przeniesienia własności nieruchomości.

W artykule:

• Definicja darowizny w świetle przepisów Kodeksu cywilnego
• Darowizna z poleceniem
• Darowizna obciążliwa
• Odwołanie darowizny

Definicja darowizny określona została w art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (kc) (DzU z 2017 r., poz. 459 z późn. zm.), zgodnie z którym przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, np. do przeniesienia własności nieruchomości.

Świadczenie darczyńcy może być dowolne i polegać także na zaniechaniu [podobnie: Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1634–1635].

Świadczenie to ma się przyczyniać do uszczuplenia majątku tego, który je dokonuje i nie otrzymuje za to w zamian żadnej korzyści majątkowej. Dokonując darowizny można zatem na obdarowanego przenieść każde prawo majątkowe, także te wyrażone w środkach płatniczych.

W sprawach nie uregulowanych przepisami o darowiźnie, stosuje się do niej odpowiednio inne przepisy dotyczące zobowiązań.

„Nieodpłatność, jako istotna przesłanka (element) darowizny, decyduje o jej bycie prawnym. Charakter ten traci świadczenie spełnione w celu uzyskania określonego świadczenia ekwiwalentnego. Dlatego polecenie, z zasady niepozostające w sprzeczności z istotą darowizny, nie może polegać na nałożeniu takich obowiązków, które odbierają czynności charakter zdziałanej pod tytułem danym. Może to wystąpić w szczególności wtedy, gdy obciążenie wynikające z polecenia na rzecz darczyńcy stanowi równoważnik świadczenia tegoż darczyńcy; wypełnienie polecenia może w takiej sytuacji stać się oczekiwaną odpłatą za otrzymane przysporzenie, co zniweczy jego nieodpłatny charakter. Pod znakiem zapytania stanie wówczas uzgodniony zamiar stron i to, czy strony rzeczywiście traktowały tę czynność jako darowiznę” [wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – I Wydział Cywilny z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I ACa 360/15, Legalis nr 1446569].

Pamiętać przy tym należy, że nie każde bezpłatne przysporzenie majątkowe jest darowizną. Zgodnie bowiem z art. 889 kc, nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

  • gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;
  • gdy ktoś zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

Nie są zatem darowiznami takie świadczenia, jak np.:

  • zrzeczenie się własności nieruchomości bądź porzucenie rzeczy ruchomej z zamiarem wyzbycia się jej własności;
  • nieodpłatne przekazanie przez rolników gospodarstw rolnych następcom w zamian za rentę i inne świadczenia społeczne [Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1638];
  • nieodpłatne przekazanie zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe gminom, spółdzielniom mieszkaniowym czy spółkom handlowym w trybie przepisów ustawy z dnia 12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe [Babiarz S., Spadek i darowizna w prawie cywilnym i podatkowym, Lexis Nexis, Warszawa 2012, s. 230].

„Pojęcie określone w art. 889 pkt 1 kc umowy, uregulowane innymi przepisami kodeksu, należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko umowy i nie tylko uregulowane w przepisach kodeksu cywilnego. Ustawodawca nie mógł wykluczyć, że chodzi tutaj także o stanowienie przepisów prawa handlowego, w szczególności przepisów związanych z czynnościami związanymi z zawarciem czy też zmianą umowy spółki” [wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 257/09, Legalis nr 293419].

Dla swojej ważności darowizna wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W takiej bowiem formie powinno być złożone oświadczenie woli darczyńcy [art. 890 § 1 kc]. Rozwiązanie to ma na celu zabezpieczenie interesu darczyńcy przed pochopnym złożeniem oświadczenia, dotyczącego spełniania świadczenia kosztem swojego majątku [por. Gudowski J. (red.), Kodeks cywilny. Tom V. Zobowiązania. Część szczegółowa, Wolters Kluwer, Warszawa 2017, s. 612].

Zazwyczaj forma aktu notarialnego kojarzy się z przeniesieniem własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego. W przypadku umowy darowizny bez znaczenia jest rodzaj przedmiotu lub prawa, które jest przenoszone na obdarowanego. Nie ma znaczenia też, tak jak w przypadku umowy pożyczki, wartość przedmiotu świadczenia.

W praktyce szereg darowizn dokonywanych jest bez zachowania formy aktu notarialnego. Takie umowy też są ważne, ale wymagają, aby przyrzeczone świadczenie zostało spełnione [vide art. art. 890 § 1 kc]. Pamiętać przy tym należy, że sama umowa darowizny ma skutek zobowiązujący, a zatem nie wywrze skutku rzeczowego. Dlatego też w przypadku przeniesienia własności nieruchomości konieczne będzie dokonanie tego w formie aktu notarialnego [por. art. 158 kc]. Nie wystarczy tutaj samo wydanie nieruchomości.

Inaczej będzie natomiast w przypadku rzeczy ruchomej, będącej przedmiotem darowizny, której przeniesienie własności może nastąpić poprzez jej wydanie, przy czym wydanie to „może nastąpić nie tylko przez jej fizyczne przekazanie obdarowanemu, ale także sposobami wskazanymi w art. 348 zd. 2 kc oraz art. 349-351 kc” [wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt III CK 382/03, Legalis nr 67317].

Dokonując umowy darowizny należy pamiętać, że darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa [art. 891 § 1 kc].

Co więcej, jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa [art. 891 § 2 kc]. Darczyńca ponosi zatem odpowiedzialność odszkodowawczą tylko za winę umyślną oraz rażące niedbalstwo, podczas gdy ogólne zasady odpowiedzialności kontraktowej obejmują także przypadki braku dochowania należytej staranności (culpa levis) [Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1640].

Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich we właściwym czasie. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć [art. 892 kc].

Co więcej, przy stosowaniu instytucji darowizny należy mieć na uwadze przepisy dotyczące małżeńskich ustrojów majątkowych. I tak np. „zakup nieruchomości za środki pieniężne uzyskane z darowizny w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej skutkuje nabyciem spornej nieruchomości do majątku odrębnego małżonka” [postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 4 listopada 2004 r., sygn. akt V CK 149/04, Legalis nr 81636].

Darowizna z poleceniem

Zgodnie z art. 893 kc darczyńca może nałożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie). Wydaje się, że nie jest koniecznym, aby darowizna ta została potwierdzona pisemną umową, a tym bardziej aktem notarialnym, jeśli dojdzie do skutku w ten sposób, że obdarowany ją przyjmie i wykona polecenie [por. art. 890 § 1 kc].

Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego [art. 894 § 1 kc]. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny – także właściwy organ państwowy [art. 894 § 2 kc].

Jak stanowi zaś art. 895 § 1 kc obdarowany może odmówić wykonania polecenia, jeśli wynika to z istotnej zmiany stosunków.

Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się z niego przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy [art. 895 § 2 kc].

Takie ukształtowanie przepisów o darowiźnie z poleceniem rodzi przede wszystkim pytanie o charakter prawny tego polecenia.

Użyte w art. 893 kc sformułowanie „nie czyniąc nikogo wierzycielem”, a także sformułowanie użyte w art. 894 kc „może żądać wypełnienia polecenia”, mogą wydawać się sprzeczne. Z jednej strony bowiem pozwalają sądzić, że polecenie to nie jest zobowiązaniem, a z drugiej strony przewidują możliwość skutecznego (opartego na przepisach) dochodzenia realizacji rzeczonego polecenia.

W doktrynie i judykaturze można znaleźć różne poglądy na temat charakteru prawnego omawianego polecenia.

  • Według jednego poglądu polecenie zawarte w umowie darowizny ma charakter zobowiązania naturalnego, czyli takiego, które ma bardziej charakter moralny niż jurydyczny [por. np. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 19/02, Legalis nr 53524].
  • Według drugiego poglądu polecenie zawarte w umowie darowizny ma szczególny charakter. Nie jest ono bowiem zobowiązaniem naturalnym, ale i nie jest pozbawione możliwości dochodzenia go na drodze przymusu państwowego [por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Zaaprobować należy ten drugi pogląd. „Koncepcja zobowiązania naturalnego wyrażona w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 19/02, (OSP 2003, nr 10, poz. 123) została poddana w piśmiennictwie trafnej krytyce. Skoro do wykonania polecenia nie byłoby żadnej sankcji, ani możliwości stosowania przymusu państwowego, to jaki miałoby sens wskazywanie przez ustawę podmiotów, które mogą żądać wykonania polecenia.” [wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Polecenie zawarte w umowie darowizny nie jest zobowiązaniem naturalnym, li tylko moralnym obligiem. Z drugiej strony nie jest to typowe zobowiązanie, a zatem nie można korzystać z niektórych przepisów odnoszących się do zobowiązań, jak te np. dotyczące szkody z tytuły nienależytego wykonania zobowiązania.

Wydaje się, że możliwość żądania wykonania polecenia, znajdująca swoje oparcie w przepisach prawa, ma na celu zapewnienie realizacji woli darczyńcy, a nie aktualizację reżimu prawa zobowiązań odnoszącego się do realizacji umowy.

W praktyce powyższe ustalenia skutkują tym, że darczyńca albo osoby, które po nim dziedziczą, mogą żądać na drodze sądowej wypełniania polecenia [podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Czytaj też: Cofnięcie darowizny a zameldowanie bądź wymeldowanie >>>

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o zarządzaniu bezpośrednio na Twój e-mail.

 


[darowizna, darowizna obciążliwa, odwołanie darowizny, umowa darowizny, darczyńca, obdarowany, darowizna z poleceniem]

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Elektryczne pojazdy dla spółdzielni mieszkaniowych »

Zanieczyszczenia w wodzie instalacyjnejPojazdy elektryczne to gwarancja bezpieczeństwa i jakości pracy. Zgodnie z obowiązującym prawem pojazdy elektryczne wolnobieżne z naszej oferty osiągają maksymalną prędkość do 25 km/h i nie podlegają rejestracji.Czytam więcej »


Jak zredukować koszty związane z zapewnieniem ciągłości dostaw wody?

Zanieczyszczenia w wodzie instalacyjnejUdowodniono, że ponad 50% akcji awaryjnych i serwisowych można by uniknąć dzięki wcześniejszym i regularnym przeglądom.Czytam więcej »


Zarządco, dbaj o systemy zabezpieczeń przeciwpożarowych

Pożar budynku a systemy oddymianiaWłaściciel lub zarządca budynku powinien, poza zapewnieniem prawidłowego działania systemów oddymiania, posiadać również dokumentację potwierdzającą utrzymanie ich w odpowiednim stanie ... Czytam więcej »


Otoczenie nieruchomości i sama nieruchomość - nie wolno o tym zapomnieć »?

Systemy przeciwoblodzenioweOkres wiosenno-letni warto poświęcić na naprawy i przeglądy nieruchomości po zimie. Jak oszczędzić na naprawach i przeglądach budynku? Zadbać o bezpieczeństwo miekszańców i zabezpieczyć budyenk i jego okolice przed... Czytam więcej »


Preferencyjne finansowanie modernizacji energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych »

Jaki system domofonowy wybrać na osiedle mieszkaniowe?

Ciepło i zawór ciepła System domofonowy na osiedle
Dzięki środkom z inicjatywy ELENA (European Local Energy Assistance / Europejska pomoc na rzecz energetyki lokalnej) udostępnionym Alior Bankowi przez Europejski Bank Inwestycyjny Inwestorzy będą mogli uzyskać refundację kosztów? czytam dalej »

Domofony wielomieszkaniowe można obsługiwać przez tel GSM lub tel. stacjonarny z dowolnego miejsca na ziemi z zasięgiem sieci GSM. System nie wymaga... czytam więcej»


Jakie ogrzewanie podłogowe wybrać?

Dystrybucja wodyCzęsto szkoda miejsca na grzejniki ścienne, a tradycyjne płaszczyznowe ogrzewanie podłogowe wymaga specjalnego przygotowania konstrukcyjnego budynku. Najlepszym rozwiązaniem w takim przypadku (...) zobacz więcej »


Jak pozbyć się problemu psich odchodów z trawnika »

Psie odchody na trawnikuProblem zanieczyszczonych przez psy trawników dotyczy wielu osiedli. Możemy pomóc właścicielom czworonogów (...) zobacz więcej »


Zobacz jakie grzejniki warto wybrać do różnych pomieszczeń »

Wymiana rur w budynkuNowoczesny dizajn, solidne wykonanie, bezpieczne w użytkowaniu, wydajność i funkcjonalność – to tylko namiastka cech grzejników. W zalezności od miejsca przeznaczenia... zobacz więcej »


Jak zadbać o dobry wygląd lub renowację elewacji budynku»
Mycie i malowanie elewacji budynków mieszkalnych, najlepsze ceny na rynku»
czyszcenie i renowacja elewacji Mycie i malowanie elewacji
Jednym z najważniejszych powodów, poza ekologią, jest fakt nienaruszania w trakcie czyszczenia naturalnej struktury materiału poddawanego rewitalizacji. Technologie można stosować do powierzchni z wapieni, wapieni zbitych, wszelkiego rodzaju cegły, piaskowców, a także ... czytam więcej» Czy elewacja budynku mieszkalnego lub bloku, w którym mieszkasz wymaga konserwacji? Czy oprócz profesjonalnego czyszczenia, przydało by się pokryć ją dobrej... czytam dalej »

Izoalacja ścian od wewnątrz budynku - jak to zrobić?
Ile kosztuje sieć gazowa zasilana gazem płynnym »
Osuszanie ścian budynku Brak ogrzewania w budynku
Eurothane G jest wolną od freonów, twardą poliuretanową płytą termoizolacyjną (PIR) wykończoną jednostronnie płytą gipsowo-kartonową. Stosowany do termoizolacji... czytam więcej» Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Pompy ciepła zyskują na popularności. Stosowane są zarówno w budownictwie mieszkaniowym jednorodzinnym, jak i wielorodzinnym, a także w obiektach (...) Czytam więcej »


Jak naprawić odcinek rury kanalizacyjnej?
Profesjonalna obsługa nieruchomości - Jakość a nie ilość!
Jak naprawić odcinek rury kanalizacyjnej obsługa nieruchomości
Uszkodzony i nieszczelny fragment rury kanalizacyjnej jest nie lada problemem dla zarządcy nieruchomości, zwłaszcza jeśli fragment ten przebiega w lokalu, (...) czytaj dalej »

Zarządzanie nieruchomościami to niezwykle złożona praca. Zawód ten powołała do życia ustawa o gospodarce nieruchomościami (...) czytam dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Czy środki pieniężne zgromadzone na funduszu remontowym, a przeznaczone na nabycie przez nich własności przyległego gruntu:
ADMIREO ADMIREO Admireo to nowoczesny i funkcjonalny system do kompleksowego zarządzania nieruchomościami online. System działa w modelu SaaS i w...
4/2019

Aktualny numer:

Administrator 4/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Prawo a praktyka – debata
  • - Rozliczenie mediów
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 16465|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 10144|Ocena: 1.5
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl