CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 7-8/2019

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Ile kosztuje docieplenie dachu i ile na tym można oszczędzić? ‎
https://derowerk2.administrator24.info/▲
Wypełnij formularz o swoim budynku i dowiedz się ile będzie kosztowało ocieplenie dachu i jak wpłynie to na Twoje oszczedności, gdy...
Kategorie: ocieplenie, dach, termomodernizacja, stropodachy, cena ocieplenie,

Darowizna

Artykuł traktuje o darowiźnie, przedstawiając tę instytucję w szerokim, praktycznym ujęciu. Swoją treścią obejmuje również sprawy związane z darowizną nieruchomości.
Artykuł traktuje o darowiźnie, przedstawiając tę instytucję w szerokim, praktycznym ujęciu. Swoją treścią obejmuje również sprawy związane z darowizną nieruchomości.
Rys. redakcja Administratora

Umowa darowizny może przybierać różne postacie, ponieważ odnosi się do niej jedna z fundamentalnych zasad Kodeksu cywilnego (kc), tj. zasada swobody umów. Podstawową formą złożenia oświadczenia woli darczyńcy powinien być akt notarialny, zwłaszcza gdy oświadczenie to dotyczy przeniesienia własności nieruchomości.

W artykule:

• Definicja darowizny w świetle przepisów Kodeksu cywilnego
• Darowizna z poleceniem
• Darowizna obciążliwa
• Odwołanie darowizny

Definicja darowizny określona została w art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (kc) (DzU z 2017 r., poz. 459 z późn. zm.), zgodnie z którym przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, np. do przeniesienia własności nieruchomości.

Świadczenie darczyńcy może być dowolne i polegać także na zaniechaniu [podobnie: Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1634–1635].

Świadczenie to ma się przyczyniać do uszczuplenia majątku tego, który je dokonuje i nie otrzymuje za to w zamian żadnej korzyści majątkowej. Dokonując darowizny można zatem na obdarowanego przenieść każde prawo majątkowe, także te wyrażone w środkach płatniczych.

W sprawach nie uregulowanych przepisami o darowiźnie, stosuje się do niej odpowiednio inne przepisy dotyczące zobowiązań.

„Nieodpłatność, jako istotna przesłanka (element) darowizny, decyduje o jej bycie prawnym. Charakter ten traci świadczenie spełnione w celu uzyskania określonego świadczenia ekwiwalentnego. Dlatego polecenie, z zasady niepozostające w sprzeczności z istotą darowizny, nie może polegać na nałożeniu takich obowiązków, które odbierają czynności charakter zdziałanej pod tytułem danym. Może to wystąpić w szczególności wtedy, gdy obciążenie wynikające z polecenia na rzecz darczyńcy stanowi równoważnik świadczenia tegoż darczyńcy; wypełnienie polecenia może w takiej sytuacji stać się oczekiwaną odpłatą za otrzymane przysporzenie, co zniweczy jego nieodpłatny charakter. Pod znakiem zapytania stanie wówczas uzgodniony zamiar stron i to, czy strony rzeczywiście traktowały tę czynność jako darowiznę” [wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – I Wydział Cywilny z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I ACa 360/15, Legalis nr 1446569].

Pamiętać przy tym należy, że nie każde bezpłatne przysporzenie majątkowe jest darowizną. Zgodnie bowiem z art. 889 kc, nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

  • gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;
  • gdy ktoś zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

Nie są zatem darowiznami takie świadczenia, jak np.:

  • zrzeczenie się własności nieruchomości bądź porzucenie rzeczy ruchomej z zamiarem wyzbycia się jej własności;
  • nieodpłatne przekazanie przez rolników gospodarstw rolnych następcom w zamian za rentę i inne świadczenia społeczne [Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1638];
  • nieodpłatne przekazanie zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe gminom, spółdzielniom mieszkaniowym czy spółkom handlowym w trybie przepisów ustawy z dnia 12 października 1994 r. o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych przez przedsiębiorstwa państwowe [Babiarz S., Spadek i darowizna w prawie cywilnym i podatkowym, Lexis Nexis, Warszawa 2012, s. 230].

„Pojęcie określone w art. 889 pkt 1 kc umowy, uregulowane innymi przepisami kodeksu, należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko umowy i nie tylko uregulowane w przepisach kodeksu cywilnego. Ustawodawca nie mógł wykluczyć, że chodzi tutaj także o stanowienie przepisów prawa handlowego, w szczególności przepisów związanych z czynnościami związanymi z zawarciem czy też zmianą umowy spółki” [wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 257/09, Legalis nr 293419].

Dla swojej ważności darowizna wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W takiej bowiem formie powinno być złożone oświadczenie woli darczyńcy [art. 890 § 1 kc]. Rozwiązanie to ma na celu zabezpieczenie interesu darczyńcy przed pochopnym złożeniem oświadczenia, dotyczącego spełniania świadczenia kosztem swojego majątku [por. Gudowski J. (red.), Kodeks cywilny. Tom V. Zobowiązania. Część szczegółowa, Wolters Kluwer, Warszawa 2017, s. 612].

Zazwyczaj forma aktu notarialnego kojarzy się z przeniesieniem własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego. W przypadku umowy darowizny bez znaczenia jest rodzaj przedmiotu lub prawa, które jest przenoszone na obdarowanego. Nie ma znaczenia też, tak jak w przypadku umowy pożyczki, wartość przedmiotu świadczenia.

W praktyce szereg darowizn dokonywanych jest bez zachowania formy aktu notarialnego. Takie umowy też są ważne, ale wymagają, aby przyrzeczone świadczenie zostało spełnione [vide art. art. 890 § 1 kc]. Pamiętać przy tym należy, że sama umowa darowizny ma skutek zobowiązujący, a zatem nie wywrze skutku rzeczowego. Dlatego też w przypadku przeniesienia własności nieruchomości konieczne będzie dokonanie tego w formie aktu notarialnego [por. art. 158 kc]. Nie wystarczy tutaj samo wydanie nieruchomości.

Inaczej będzie natomiast w przypadku rzeczy ruchomej, będącej przedmiotem darowizny, której przeniesienie własności może nastąpić poprzez jej wydanie, przy czym wydanie to „może nastąpić nie tylko przez jej fizyczne przekazanie obdarowanemu, ale także sposobami wskazanymi w art. 348 zd. 2 kc oraz art. 349-351 kc” [wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt III CK 382/03, Legalis nr 67317].

Dokonując umowy darowizny należy pamiętać, że darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa [art. 891 § 1 kc].

Co więcej, jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa [art. 891 § 2 kc]. Darczyńca ponosi zatem odpowiedzialność odszkodowawczą tylko za winę umyślną oraz rażące niedbalstwo, podczas gdy ogólne zasady odpowiedzialności kontraktowej obejmują także przypadki braku dochowania należytej staranności (culpa levis) [Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1640].

Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich we właściwym czasie. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć [art. 892 kc].

Co więcej, przy stosowaniu instytucji darowizny należy mieć na uwadze przepisy dotyczące małżeńskich ustrojów majątkowych. I tak np. „zakup nieruchomości za środki pieniężne uzyskane z darowizny w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej skutkuje nabyciem spornej nieruchomości do majątku odrębnego małżonka” [postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 4 listopada 2004 r., sygn. akt V CK 149/04, Legalis nr 81636].

Darowizna z poleceniem

Zgodnie z art. 893 kc darczyńca może nałożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie). Wydaje się, że nie jest koniecznym, aby darowizna ta została potwierdzona pisemną umową, a tym bardziej aktem notarialnym, jeśli dojdzie do skutku w ten sposób, że obdarowany ją przyjmie i wykona polecenie [por. art. 890 § 1 kc].

Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego [art. 894 § 1 kc]. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny – także właściwy organ państwowy [art. 894 § 2 kc].

Jak stanowi zaś art. 895 § 1 kc obdarowany może odmówić wykonania polecenia, jeśli wynika to z istotnej zmiany stosunków.

Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się z niego przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy [art. 895 § 2 kc].

Takie ukształtowanie przepisów o darowiźnie z poleceniem rodzi przede wszystkim pytanie o charakter prawny tego polecenia.

Użyte w art. 893 kc sformułowanie „nie czyniąc nikogo wierzycielem”, a także sformułowanie użyte w art. 894 kc „może żądać wypełnienia polecenia”, mogą wydawać się sprzeczne. Z jednej strony bowiem pozwalają sądzić, że polecenie to nie jest zobowiązaniem, a z drugiej strony przewidują możliwość skutecznego (opartego na przepisach) dochodzenia realizacji rzeczonego polecenia.

W doktrynie i judykaturze można znaleźć różne poglądy na temat charakteru prawnego omawianego polecenia.

  • Według jednego poglądu polecenie zawarte w umowie darowizny ma charakter zobowiązania naturalnego, czyli takiego, które ma bardziej charakter moralny niż jurydyczny [por. np. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 19/02, Legalis nr 53524].
  • Według drugiego poglądu polecenie zawarte w umowie darowizny ma szczególny charakter. Nie jest ono bowiem zobowiązaniem naturalnym, ale i nie jest pozbawione możliwości dochodzenia go na drodze przymusu państwowego [por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Zaaprobować należy ten drugi pogląd. „Koncepcja zobowiązania naturalnego wyrażona w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 19/02, (OSP 2003, nr 10, poz. 123) została poddana w piśmiennictwie trafnej krytyce. Skoro do wykonania polecenia nie byłoby żadnej sankcji, ani możliwości stosowania przymusu państwowego, to jaki miałoby sens wskazywanie przez ustawę podmiotów, które mogą żądać wykonania polecenia.” [wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Polecenie zawarte w umowie darowizny nie jest zobowiązaniem naturalnym, li tylko moralnym obligiem. Z drugiej strony nie jest to typowe zobowiązanie, a zatem nie można korzystać z niektórych przepisów odnoszących się do zobowiązań, jak te np. dotyczące szkody z tytuły nienależytego wykonania zobowiązania.

Wydaje się, że możliwość żądania wykonania polecenia, znajdująca swoje oparcie w przepisach prawa, ma na celu zapewnienie realizacji woli darczyńcy, a nie aktualizację reżimu prawa zobowiązań odnoszącego się do realizacji umowy.

W praktyce powyższe ustalenia skutkują tym, że darczyńca albo osoby, które po nim dziedziczą, mogą żądać na drodze sądowej wypełniania polecenia [podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 153/15, Legalis nr 1436789].

Czytaj też: Cofnięcie darowizny a zameldowanie bądź wymeldowanie >>>

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o zarządzaniu bezpośrednio na Twój e-mail.

 


[darowizna, darowizna obciążliwa, odwołanie darowizny, umowa darowizny, darczyńca, obdarowany, darowizna z poleceniem]

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Wszystko o ogrzewaniu osiedla gazem LPG »

Ogrzewanie osiedlaPlanujesz zmianę ogrzewania, ale nie masz dostępu do gazu ziemnego lub ciepła systemowego?Czytam więcej »


Nowoczesna alternatywa dla tradycyjnej naprawy rur »

Ogrzewanie osiedlaJak łatwo i bezinwazyjnie przeprowadzić remont przy pomocy rewolucyjnej technologii?Czytam więcej »


Stacja dezynfekcji w budynku - co wybrać? »

Stacja do dezynkecjiKoronawirus, który opanował niemal cały świat, znacząco zmienił funkcjonowanie naszej codzienności. To, że mamy więcej swobód, nie znaczy, że cały... Czytam więcej »


Poznaj tajemnicę komfortowej i taniej pompy cieplnej »

Jaki wybrać kocioł do budynku mieszkalnego lub domu »

pompy ciepła i ogrzewanie kotły
Pompy ciepła w dzisiejszych czasach to bardzo nowoczesne i zautomatyzowane urządzenia. Przy prawidłowym zaprojektowaniu, wykonaniu instalacji i eksploatacji, nie generują... Chcę wiedzieć »

Gazowe kotły kondensacyjne to wysokiej klasy urządzenia przeznaczone zarówno do instalacji c.o. jak i do przygotowania c.w.u. Kotły te nadają się zarówno do ogrzewania małych, jak i dużych powierzchni... czytam więcej »


Czy wiesz, że wykonanie równoważenia instalacji może doprowadzić do 35% obniżenia rachunków ze energię grzewczą?

oszczedzanie energii grzewczejWykonanie równoważenia instalacji, w trakcie prac termomodernizacyjnych, zapobiega występowaniu negatywnych zjawisk w instalacji, takich jak: podprzepływy i nadprzepływy, które... Czytam więcej »


Jak wykonać ocieplenie w systemie ETICS?

austrotherm badanie Etics Ocieplenie ścian zewnętrznych budynku w systemie ETICS poprawia zarówno trwałość, jak i izolacyjność cieplną budynku. Wszystkie czynności, które dotyczą ocieplenia budynku w systemie ETICS należy... Czytam więcej »


Bezpieczne place zabaw na osiedlu - jakie atesty?

Fundusze Termomodernizacji i Remontów - nowe zasady?

Place zabaw na osiedlu Fundusz remontowy
W naszym kraju powstaje coraz więcej miejsc, które służą aktywnemu spędzaniu czasu – place zabaw, siłownie plenerowe. Jednak ich funkcja nie sprowadza się jedynie... Czytam więcej »

Fundusz Termomodernizacji i Remontów utworzono w Banku Gospodarstwa Krajowego w miejsce Funduszu Termomodernizacji. Podstawą prawną Funduszu jest ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i... czytam więcej»


Jaki wybrać ciepłomierz?

Zimne kaloryferyCiepłomierz zlicza zużytą energię cieplną, a jego wskazania stanowią podstawę rozliczeń odbiorcy energii z dostawcą. Współczesne ciepłomierze posiadają niewielkie rozmiary i... Czytam więcej »


Fasada, podłoga, dach - ocieplenie na ocieplenie »

Jak oszczędzić i zatrzymać ciepło w swoim domu? »

dezynfekcja wody w instalacji ciepło w domu
W przypadku budynków, w których ochrona cieplna ścian przed utratą ciepła jest niewystarczająca w stosunku do obowiązujących standardów energooszczędności, możliwe... czytam dalej »

Czy wiesz, że skuteczna izolacja termiczna budynku to inwestycja, która się zwraca w czasie krótszym, niż myślisz? To nie tylko ciepło w twoim domu, to także... chcę wiedzieć więcej»


Jak wykorzystać energię cieplną przyrody?

Pompy ciepła ogrzewanie z naturąEnergia odnawialna jest bezpłatnym i niewyczerpalnym źródłem energii, a pompy ciepła są wspaniałym rozwiązaniem, by je efektywnie wykorzystywać. W ten sposób można być nie tylko bardziej niezależnym, ale także... zobacz, jakie rozwiązanie wybrać »


Kotły gazowe - jakie wybrać i na co zwrócić uwagę?

Ogrzewanie - automatyczne odpowietrzanie grzejników i filtrowanie zanieczyszczń »

Ciepła woda użytkowa odpowietrzenie kaloryferów

Gazowe kotły kondensacyjne to wysokiej klasy urządzenia przeznaczone zarówno do instalacji c.o. jak i do przygotowania c.w.u. Kotły te nadają się zarówno do... Czytam więcej »

Gazy nagromadzone w grzejnikach mogą skutecznie zmniejszyć efektywność grzewczą, nie tylko urządzenia... chcę wiedzieć jak »


Jaki wybrać program do zarządzania nieruchomościami?

Programy do zarządzania nieruchomościamiDynamiczny postęp w technologii komputerowej i infor­matyce spowodował, że komputer z odpowiednim opro­gramowaniem stał się podstawowym narzędziem pracy prak­tycznie każdego zarządcy nieruchomości... Czytam więcej »


System detekcji gazów w garażach i parkingach podziemnych »
Oto śmietniki, które zdobią osiedla»
Detektory gazów w garażach śmietniki ese
Garaże są narażone nie tylko na pożary, ale też na wzrost stężenia substancji szkodliwych ze spalin oraz wycieki paliwa gazowego... czytam więcej » Miejsca składowania odpadów to przeważnie duży problem dla zarządcy. Jak utrzymać go w czystości i sprawić, aby nie szpecił wizerunku osiedla, a stał się jego wizytówką... czytam dalej »

Całodobowy nadzór nad osiedlem o wiele taniej?
Jak wybrać dobry ciepłomierz »
monitoring osiedla i budynku ciepłomierze jaki wybrać
Czy obecnie ochrona jest skuteczna? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Z jednej strony w sektorze ochrony pracuje więcej ludzi niż w policji, wojsku i straży miejskiej razem... czytam więcej » Zdalny odczyt mediów to na obecny czas – trwającej pandemii – pożądane rozwiązanie. Trzeba przyznać, że  z powodzeniem jest wykorzystywany w mieszkalnictwie. Postęp w dziedzinie technik informatycznych... Masz pytanie odnośnie instalacji ciepłomierza? Zadzwoń! +48 603 50 90 05»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami?

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Zabezpieczenie garażu przed czadem i gazem LPG »
Jak pozbyć się problemu psich odchodów z trawnika »
parkingi wielopoziomowe Sprzątanie po psie
Nowoczesne budynki o wysokim standardzie to obiekty z wbudowanymi garażami. Ze względu na konieczność zapewnienia ich odpowiedniej wentylacji, co jest regulowane w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych... czytaj dalej »

Oroblem zanieczyszczonych przez psy trawników dotyczy wielu osiedli. Jak możemy pomóc właścicielom czworonogów(...) czytam dalej »



Ekspert Budowlany - zlecenia

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »
7-8/2020

Aktualny numer:

Administrator 7-8/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Zmiany w Prawie budowlanym
  • - Wyrok eksmisyjny w SM
Zobacz szczegóły

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY numer "Administrator i Menedżer Nieruchomości"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT to firma zajmująca się renowacją rur kanalizacyjnych metodą natryskową. Oferujemy także monitoring, czyszczenie, udrażnianie...

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 19466|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 16605|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 11871|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl