Jeżeli pomimo działań termomodernizacyjnych i dobrego ocieplenia budynku rachunki za ogrzewanie wciąż są wysokie, może to być znak, że instalacja centralnego ogrzewania wymaga wymiany i unowocześnienia.
Nawet jeśli z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych we wspólnocie nie uda się przeprowadzić modernizacji centralnego ogrzewania budynku w ramach jednego przedsięwzięcia, warto dobrze zaplanować jej przebieg. W tym celu wspólnie z doświadczonym instalatorem należy przeanalizować wszystkie dotychczasowe awarie i „zjawiska" występujące w budynku, np. częste zapowietrzanie się grzejników, i wówczas określić zakres modernizacji i rodzaj zmian.
Najlepiej będzie, jeśli fachowiec ten zrobi projekt, w którym dobierze wszystkie urządzenia, a następnie zamontuje oraz wyreguluje je w instalacji zgodnie z projektem.
Dawniej wykonywało się tylko instalacje grzewcze z obiegiem grawitacyjnym, to znaczy takie, w których przepływ wody nie jest wymuszany pracą żadnej pompy, lecz tylko różnicą ciężaru właściwego wody ogrzanej (lżejszej) i ochłodzonej (cięższej). Takie instalacje są niewrażliwe na przerwy w dostawach prądu. Mają jednak zasadniczą wadę - pochłaniają bardzo dużo ciepła.
Po pierwsze dlatego, że w instalacji jest dużo wody, która wymaga podgrzewania, tzn. instalacja ma dużą pojemność wodną. Nie ma innej możliwości, ponieważ swobodnie unosząca się ciepła woda musi bez przeszkód dotrzeć nawet do najbardziej oddalonych punktów instalacji. Tym samym rury muszą mieć odpowiednio dużą średnicę.
Po drugie: bo pracę instalacji grawitacyjnej trudno regulować. Aby można było płacić mniejsze rachunki za ogrzewanie, niezbędna jest modernizacja całej instalacji centralnego ogrzewania, a nie tylko urządzeń w węźle cieplnym czy kotłowni.
Kotły na paliwa stałe - oferta rynkowa. Zobacz >
Modernizacja instalacji
Zmniejszenie pojemności wodnej
Jednym z pierwszych zadań przy modernizacji jest zmniejszenie pojemności wodnej w całej instalacji. Zmniejszenie krążącej w instalacji c.o. ilości wody, która wymaga nieustannego podgrzewania w urządzeniach węzła cieplnego lub kotle, to nie tylko podstawa modernizacji starych instalacji grzewczych, ale główny klucz do zmniejszenia kosztów ogrzewania.
Osiąga się to przez:
- wymianę starych grubych rur na rury mniejszej średnicy,
- wymianę starych grzejników (na przykład żeliwnych żeberkowych) na nowe - o mniejszej pojemności wodnej.
Pompa obiegowa
Następnym krokiem jest zamontowanie pompy obiegowej.
Uwaga: jeśli źródłem ciepła jest kocioł na paliwa stałe, to - zgodnie z przepisami - nie może on pracować w typowej instalacji typu zamkniętego. Zamknięcie instalacji jest możliwe tylko wtedy, gdy sam kocioł pracuje w układzie otwartym, a ciepło jest przekazywane do instalacji przez specjalny zespół wymiennikowo-pompowy. |
Zmniejszenie średnicy rur i założenie w instalacji różnego rodzaju zaworów powoduje na tyle duże opory przepływu, że instalacja nie może już pracować w obiegu grawitacyjnym. Konieczne jest zamontowanie pompy obiegowej, której zadaniem będzie wymuszanie przepływu wody w instalacji. Najlepiej, aby pompa obiegowa została zamontowana w węźle cieplnym lub kotłowni na przewodzie zasilającym poziomy instalacji centralnego ogrzewania.
Zamknięcie instalacji
Dla poprawy sprawności instalacji oraz bezpiecznej jej pracy należy „zamknąć" instalację.
"Zmniejszenie krążącej w instalacji c.o. ilości wody to nie tylko podstawa modernizacji starych instalacji grzewczych, ale główny klucz do zmniejszenia kosztów ogrzewania." |
Nowoczesne instalacje c.o. z obiegiem wymuszonym są instalacjami typu zamkniętego. To znaczy, że elementem zabezpieczającym urządzenia grzewcze i kotły przed nadmiernym wzrostem ciśnienia jest tzw. ciśnieniowe naczynie wzbiorcze - typu zamkniętego, a nie jak dawniej otwarte naczynie wzbiorcze. Główną zaletę zamknięcia instalacji stanowi maksymalne ograniczenie kontaktu krążącej w niej wody z powietrzem, co chroni instalację przed korozją, a także ogranicza ubytki wody w instalacji na skutek parowania.
Montaż filtrów
Elementami przedłużającymi prawidłową pracę nowej instalacji są filtry. Woda krążąca w instalacji c.o. wypłukuje z niej różnego rodzaju zanieczyszczenia. Jeśli dostaną się one do pompy lub w przypadku kotłowni do samego wymiennika kotła, mogą być przyczyną ich uszkodzenia. Aby temu zapobiec, trzeba zamontować filtr - najlepiej na powrocie z instalacji c.o.
Izolacja rur
Szczególnie ważne jest zabezpieczenie izolacją ciepłochronną rur przechodzących przez pomieszczenia nieogrzewane. Aby ograniczyć niepotrzebne straty ciepła, należy ocieplić rury.
Wymiana grzejników
Ostatnim elementem w systemie centralnego ogrzewania są grzejniki. Właściwie dobrany grzejnik nie tylko zapewni nam ciepło, ale też ozdobi wnętrze. Nie ma na rynku grzejników idealnych do każdej instalacji. Zanim więc zgodzimy się na grzejniki, które proponuje nam instalator lub sprzedawca, musimy poznać ograniczenia w stosowaniu poszczególnych ich rodzajów.
W sprzedaży są grzejniki różniące się konstrukcją, materiałem, z którego je wykonano i sposobem przekazywania ciepła do otoczenia. Mają też różną moc i wielkość. Dla użytkowników liczą się przede wszystkim ich wygląd, trwałość, no i oczywiście cena.
Obecnie stosuje się różne rodzaje grzejników:
- Członowe żeliwne
Dawniej były bardzo popularne, później zastępowano je stalowymi grzejnikami płytowymi. Teraz znów wracają do łask, w niczym nie przypominają bowiem swoich poprzedników z minionej epoki. Mają gładszą powierzchnię i ciekawsze wzornictwo. Ponadto producenci zmniejszyli ich pojemność wodną, co oznacza mniejszą ilość wody w układzie grzewczym, a więc szybsze jej nagrzewanie. Grzejniki te doskonale akumulują ciepło - choć wolno się nagrzewają, tj. długi jest czas dostosowania temperatury w pomieszczeniu do zmieniających się potrzeb, to dłużej od innych trzymają ciepło.
Niestety, są one stosunkowo ciężkie. Oznacza to, że długi grzejnik trzeba zawiesić na solidnej ścianie lub ustawić na specjalnych stojakach. Można ponadto wielokrotnie zmieniać ich wygląd przez pomalowanie na dowolny kolor.
Najczęściej montuje się je w instalacjach z otwartym naczyniem wzbiorczym, ogrzewanych kotłami na paliwa stałe, gdyż są bardzo odporne na korozję. Ze względu na małe opory przepływu poleca się je do obiegów grawitacyjnych. Mogą współpracować z każdym rodzajem instalacji grzewczej - z miedzi, tworzywa, ze stali.
- Członowe aluminiowe
Składają się z kilku lub kilkunastu jednakowych elementów zwanych członami. Łączone są one ze sobą za pomocą złączek, podobnie jak te z żeliwa. Grzejniki te są jednak znacznie lżejsze, łatwo je więc transportować i montować. Ponadto mają małą pojemność wodną i dużą przewodność cieplną, dlatego też szybko reagują na zmiany temperatury wody w instalacji. Niektóre modele mają u góry kierownice, które kierują przepływ powietrza na pomieszczenie, co zapobiega powstawaniu brudnych smug na ścianach.
Grzejniki aluminiowe są jednak podatne na uszkodzenia - powłokę lakieru łatwo uszkodzić na przykład w trakcie montażu, tj. skręcania lub rozkręcania zestawu albo podczas eksploatacji (np. na skutek uderzenia).
Ich moc, wymiary i rozstaw króćców przyłączeniowych łatwo dopasować do tradycyjnych instalacji centralnego ogrzewania, dlatego często są polecane przez instalatorów, kiedy trzeba wymienić stare grzejniki żeliwne bez przebudowy układu grzewczego. Przede wszystkim jednak montuje się je w instalacjach typu zamkniętego, zabezpieczonych przeponowym naczyniem wzbiorczym i wykonanych z rur tworzywa sztucznego oraz stali. Natomiast połączenie grzejników aluminiowych z rurami miedzianymi powinno odbywać się poprzez specjalne przekładki. Zaleca się także dodanie do wody grzejnej inhibitorów, tzn. preparatów chemicznych zabezpieczających instalacje przed korozją.
- Grzejniki płytowe
Grzejniki stalowe płytowe są w Europie najpopularniejsze. Od kilku lat są chętnie kupowane także w Polsce. W katalogach można znaleźć kilka rodzajów grzejników: z ożebrowaniem konwekcyjnym lub bez ożebrowania, standardowe z kształtowaną płytą frontową lub gładkie.
Grzejniki mogą mieć jedną, dwie lub trzy płyty. Każdy typ grzejnika oferowany jest w kilku wysokościach i kilkunastu długościach - od 400 do 3000 mm. Możemy więc wybierać spośród kilkuset grzejników oferowanych przez każdego producenta. Grzejniki płytowe standardowo malowane są na biało, dostępne są również grzejniki kolorowe, produkowane na zamówienie według wzorników barw.
O wyborze sposobu zasilania decydują: sposób rozprowadzenia instalacji, względy estetyczne i finansowe. Gdy instalacja centralnego ogrzewania rozprowadzona jest w podłodze, zwykle montuje się grzejniki zasilane od dołu. Do instalacji prowadzonych w sposób tradycyjny (w ścianach lub po wierzchu) wybierane są przeważnie grzejniki zasilane z boku.
Grzejniki płytowe przeznaczone są do instalacji, w których obieg wody wymuszony jest przez pompę. Można stosować je również w małych instalacjach grawitacyjnych, ale pod warunkiem, że zainstalujemy w nich tylko grzejniki płytowe.
Instalacje wyposażone w grzejniki płytowe mogą być wykonane ze stali, miedzi lub tworzywa sztucznego. Należy jednak pamiętać, że instalacje z sieciowanego polietylenu oraz z polibutylenu muszą mieć barierę antydyfuzyjną, która w znacznym stopniu ogranicza przenikanie tlenu z powietrza do wody instalacyjnej. Instalacje miedziane powinny być wykonane jako zamknięte, a jeśli są otwarte i wyposażone w grzejniki stalowe płytowe, wymagają stosowania inhibitorów korozji.
O wyborze sposobu zasilania decydują: sposób rozprowadzenia instalacji, względy estetyczne i finansowe. Gdy instalacja centralnego ogrzewania rozprowadzona jest w podłodze, zwykle montuje się grzejniki zasilane od dołu. Do instalacji prowadzonych w sposób tradycyjny (w ścianach lub po wierzchu) wybierane są przeważnie grzejniki zasilane z boku.
Każdy grzejnik płytowy wyposażony jest w ręczny odpowietrznik, przez który należy odpowietrzyć instalację przed rozpoczęciem każdego sezonu grzewczego.
2
