Wkrótce roślinność zacznie budzić się do życia i nadejdzie czas na wiosenne porządki. W niniejszym artykule przedstawiono wskazówki dotyczące pielęgnacji oraz propozycje nasadzeń roślin, które mogą uatrakcyjnić otoczenie budynków.
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że zieleń na osiedlu lub w otoczeniu budynku ma ogromne znaczenie dla mieszkańców. Zróżnicowanie korzyści, które przynoszą drzewa i krzewy w naszym otoczeniu może zaskakiwać.
Wymienianie ich należy rozpocząć od wzrostu wartości lokali i domów, wokół których zlokalizowana jest właściwie skomponowana zieleń. Drzewa wpływają na poprawę samopoczucia i przyspieszają powrót do zdrowia ludzi chorych oraz łagodzą agresywne zachowania. Na zielonych osiedlach kształtują się silniejsze więzi społeczne.
Ponadto drzewa przechwytują cząsteczki zanieczyszczeń i pyłów, co poprawia jakość powietrza i ogranicza występowanie chorób płuc i alergii. Udowodniono, że mieszkańcy żyjący na zielonych osiedlach identyfikują się z miejscem zamieszkania i dbają, aby nie uległo ono zniszczeniu. Natomiast drzewa niewłaściwie cięte lub chore powodują obniżenie nastroju i wpływają depresyjnie na mieszkańców.
Prawidłowo posadzone drzewa mogą zmniejszać rachunki za energię - zmniejszyć koszty ogrzewania zimą i konieczność chłodzenia latem. Drzewa mają zdolność spowalniania spływu powierzchniowego wód opadowych, co poprawia gospodarkę wodną na osiedlu (nie zapychają się instalacje odprowadzające wodę, ograniczona jest możliwość lokalnych podtopień przy wystąpieniu ulewnych deszczy).
Obecność drzew i dobrze urządzonej roślinności sprzyja występowaniu ptaków, ssaków i owadów. W betonowych osiedlach dominują myszy i szczury. Nie można też zapomnieć o dobroczynnej roli drzew, które wpływają na mikroklimat miejski. Drzewa przez wyparowywanie wody z liści obniżają temperaturę powietrza.
Różnica ta może być łatwo rejestrowana w czasie upalnego letniego dnia, kiedy to na powierzchniach wybetonowanych panuje temperatura np. 35°C, kiedy pod koronami drzew rosnących w trawniku jest to około 28°C. Powietrze wokół drzew jest również bardziej nawilżone. Poniżej prezentuję kilka wskazówek, jakie działania pomogą cieszyć się dobrze urządzoną roślinnością.
Wiosenna pielęgnacja
Krzewy
Po zimie krzewy na osiedlu będą wymagały przeglądu, a niektóre z nich cięć. Wycinane powinny być przede wszystkim połamane i chore gałęzie. Ponadto cięcia będą wymagały żywopłoty formowane - zarówno liściaste, jak i iglaste. Zazwyczaj rośliny przycinamy kilka centymetrów powyżej ostatniego cięcia. Takie zabiegi sprawią, że będą gęsto rozkrzewione, zwarte i estetyczne.
Cięć formujących wymagają wiosną nowe nasadzenia krzewów (niektóre powinny być cięte przed kwitnieniem - takie jak jak hortensje czy tawułka japońska, te kwitnące wczesną wiosną jak forsycja, przycinamy po zakończeniu kwitnienia).
Podcinanie polega na skróceniu wybranych pędów zeszłorocznych na różnych wysokościach, dostosowanych do sylwetki krzewu, tak aby wyglądał on w dalszym ciągu naturalnie. Niedopuszczalne jest przycięcie krzewu na jednej wysokości, zbyt wysoko. Powoduje to w następnych latach nadmierne jego zagęszczanie w górnych partiach, przerzedzenie dolnych partii i w efekcie często nieodwracalną deformację pokroju krzewu.
Cięcie formujące ma za zadanie zagęścić krzew, poprawić jego estetykę i ograniczyć niekontrolowany wzrost.
Trawa
Po zimie regeneracji będą wymagały również trawniki. Po pierwszym koszeniu należy przeprowadzić aerację darni, polegającą na rozcinaniu trawy w dwóch prostopadłych kierunkach specjalnymi grabiami lub za pomocą mechanicznego aeratora. Następnie dosiewane są nasiona, nawóz wieloskładnikowy, jak Florovit, oraz rozrzucana jest cienka warstwa ziemi urodzajnej.
Bardzo korzystnym zabiegiem dla roślin jest wiosenne rozłożenie na rabatach warstwy grubo mielonej kory. Warstwa ta nie powinna być grubsza niż 5 cm, ponieważ jeśli jest grubsza pogarsza warunki tlenowe dla korzeni roślin. Warstwa kory nie powinna być również rozłożona na korzeniach i nabiegach korzeniowych dużych drzew.
Prawidłowo ułożona kora zatrzymuje wodę i nie pozwala na przegrzanie się gleby, co z kolei ogranicza utratę wody z gleby przez odparowywanie, a z biegiem czasu ulega rozłożeniu i dostarcza składników pokarmowych roślinom. Przyczynia się również do rozluźnienia gleby, a co za tym idzie poprawienia warunków powietrzno-wodnych dla korzeni, co bezpośrednio przekłada się na poprawienie żywotności roślin.
W tak utrzymanej glebie możliwe jest szczepienie grzybni mikoryzowych. Jest to zabieg bardzo prosty do wykonania i mało kosztowny. Na rynku dostępne są szczepionki mikoryzowe, które zastosowane we właściwy sposób poprawiają pobieranie składników pokarmowych oraz wody przez korzenie, przez co znacząco wzmacniają rośliny.
Rośliny dobrze odżywione nabierają większej odporności na szkodniki i choroby, wymagają mniej pielęgnacji, rozwijają się bujnie.
Nowe nasadzenia
Podstawowe zasady kompozycji
Po stopnieniu śniegów może okazać się, że kompozycja roślin na osiedlu wymaga uzupełnienia lub istnieje potrzeba wprowadzenia nowych nasadzeń. Gatunki drzew i krzewów sadzone na osiedlach i terenach publicznych powinny być dekoracyjne i zarazem odporne na szkodniki oraz nie powinny wymagać pielęgnacji. Istnieje wiele gatunków, które można polecić do tego celu.
Przy komponowaniu nowych nasadzeń należy wziąć pod uwagę porę roku, kiedy są one dekoracyjne i w zależności od tego rozmieścić ozdobne akcenty na terenie. Wiosną atrakcyjne są rośliny, które wcześnie kwitną (np. tawułka wczesna o białych kwiatach - Spiraea arguta, żółtokwitnąca forsycja pośrednia - Forsythiaxintermedia, różowo kwitnące wiśnie ozdobne, przykładowo wiśnia piłkowana - Prunus serrata ‘Amanogava').
Białe kwiaty hortensji ogrodowej są dekoracyjne od początku lata, jesienią krzewy zdobią suche kwiatostany. Latem również kwitną na różowo tawułki japońskie (przykładowo Spiraea japonica ‘Anthony Whaterer').
Rośliny na terenach publicznych i osiedli mieszkaniowych należy sadzić w grupach po wiele sztuk. Odporne gatunki, posadzone w grupach, z biegiem czasu pokryją cały teren, na którym się znajdują, co spowoduje, że rozwijają się zdrowo (tworzą korzystny dla siebie mikroklimat).
Taki sposób kształtowania rabat powoduje, że krzewy z biegiem czasu tworzą grupy, które nie wymagają żadnych zabiegów pielęgnacyjnych, nie ma też potrzeby usuwania chwastów, które nie mogą rozwijać się pod krzewami. Krzewy rosnące w grupach są bardziej odporne na wydeptywanie oraz stanowią trudniejszą do sforsowania barierę mechaniczną.
Kolejnym typem roślin doskonałym do nasadzeń na terenach osiedlowych są rośliny okrywowe. Mogą to być zarówno niskie krzewinki, jak runianka japońska (Pachysandra terminalis), jak i krzewy takie jak irga Dammera (Cotonoaster dammeri), berberys okrywowy (Berberys thunbergia ‘Green Carpet') lub róże okrywowe.
Rośliny te stosunkowo szybko pokrywają całą powierzchnię rabat, eliminując przy tym chwasty. Zwarty dywan, który tworzą, jest niewygodny do przejścia i w związku z tym zniechęca do robienia przedeptów.
Warunkiem, aby nasadzenia były udane, jest również dopasowanie ich do warunków świetlnych. Rośliny mają swoje charakterystyczne wymagania dotyczące ilości światła, którego potrzebują do prawidłowego rozwoju. Część z nich preferuje stanowiska nasłonecznione. Do tej grupy należą przykładowo: róże, tawułki japońskie, berberysy, hortensje.
Inne dobrze rosną w cieniu, zbyt duże nasłonecznienie powoduje ich uszkodzenie. Przykładowo rośliny zimozielone cierpią z powodu przesuszenia zimowego, kiedy gleba jest zmarznięta, a liście wyparowują wodę. Należą do nich różaneczniki, mahonie, runianka japońska czy bluszcz. Tylko posadzenie ich w odpowiednich warunkach spowoduje, że będą rosły długo i rozwijały się prawidłowo.
Ważnym problemem dotyczącym otoczenia budynków w miastach jest brak miejsca na nasadzenia. Presja antropogeniczna powoduje, że każde wolne miejsce jest przeznaczane na budynki i komunikację. Często jedynym sposobem wprowadzenia roślinności jest posadzenie pnączy na ścianach budynków lub drzew o pokrojach, które nie będą kolidować z komunikacją ani budynkami.
Jeżeli zasada ta nie jest respektowana, to młode sadzonki drzew sadzone są w miejscach, gdzie nie mogą osiągnąć swoich docelowych gabarytów. W przyszłości skutkuje to koniecznością cięć korygujących korony drzew, a cięcia te najczęściej służą do formowania drzew problematycznych, zagrażających bezpieczeństwu.
Poza pnączami, do ograniczonych przestrzeni możliwe jest zastosowanie drzew o niewielkich, regularnych koronach; kulistych (np. akacja kulista Robinia pseudoaccacia ‘Umbraculifera', wiśnia pospolita Prunus cerasus ‘Umbraculifera' lub klon jawor Acer pseudoplatanus ‘Brilliantissimum') oraz kolumnowych (jak np. wiśnia piłkowana Prunus cerasus ‘Amanogava', grab pospolity Carpinus betulus ‘Columnaris'). Drzewa te nie rozrastają się szeroko, do końca swojego życia utrzymują zwarte korony, odznaczają się również wysokimi wartościami ozdobnymi.
Znajomość gabarytów docelowych pozwala na kształtowanie nasadzenia w taki sposób, aby nie zacieniały okien lub nie kolidowały z budynkami. W przyszłości pozwala to na oszczędności w zakresie kosztownej pielęgnacji oraz cięć, które zazwyczaj prowadzą do deformacji pokroju i znacząco skracają długość życia drzew.
Uzupełnienie kompozycji
Wiele można zrobić aby wykreować ciekawy i szlachetny charakter otoczenia budynków. Wszechobecny, monotonny i niekorzystny dla przyjaznego mikroklimatu miasta beton w łatwy sposób może być zastąpiony przez rozwiązania, dzięki którym życie w miastach będzie przyjemniejsze.
Przykładowo możliwe jest zastosowanie korzystnych dla rozwoju roślin nawierzchni przepuszczalnych dla wody. W takim przypadku woda opadowa nie jest szybko odprowadzana do kanalizacji, co może powodować podtopienia w czasie ulewnych deszczy. Częściowo wsiąka ona do gleby przesączając się przez pory nawierzchni i w ten sposób zapewnia również nawodnienie roślinom.
Ten sposób kształtowania nawierzchni umożliwia oszczędność zużycia wody do podlewania oraz redukcję kosztów zakładania systemów nawadniających i jest bardzo korzystny dla prawidłowego rozwoju drzew sąsiadujących z budynkami. Mogą to być przykładowo naturalne historyczne nawierzchnie żwirowe, typu HanseGrand lub nawierzchnie z kruszyw mineralnych łączonych żywicami syntetycznymi.
Oba rodzaje nawierzchni są obecnie dostępne na rynku i z powodzeniem mogą być stosowane na terenach osiedli i w sąsiedztwie budynków mieszkaniowych. Połączenie ich z atrakcyjnymi elementami małej architektury powoduje wykreowanie nowego, atrakcyjnego charakteru osiedla.
Wiosna w ogrodzie zazwyczaj stanowi wyzwanie, jednak przed jego podjęciem uzbrojenie się w zestaw specjalistycznych wskazówek przy podejmowaniu decyzji może okazać się bardzo pomocne. Zastosowanie ich praktyce może skutkować wykreowaniem ogrodu, który będzie atrakcyjny, przyjazny dla mieszkańców, bezpieczny i będzie żył swoim życiem, bez kosztownych zabiegów pielęgnacyjnych ze strony właściciela lub zarządcy.
2
