Gdzie, jak i kiedy wieszać skrzynki lęgowe dla ptaków

Prowadzona obecnie w Polsce na wielką skalę termomodernizacja budynków grozi wyginięciem licznych gatunków ptaków. Można temu zapobiec, montując odpowiednie dla nich skrzynki lęgowe.

Budynki miejskie przez kilkadziesiąt lat były dla wielu gatunków ptaków jedyną ostoją, w której czuły się bezpiecznie. W nich znajdowały schronienie i mogły przystępować do lęgów. Ptaki te to jerzyki, wróble, kawki, gołębie miejskie, jaskółki oknówki i pustułki. Niektóre z tych ptaków w niedługim czasie mogą znaleźć się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt zagrożonych wyginięciem, jeśli nie zapewni się im możliwości dalszego wykorzystywania budynków do lęgów. Chodzi tu przede wszystkim o jerzyki i wróble, ale ich los mogą również podzielić kawki i jaskółki oknówki.

Systemy ociepleń BSO ( ETICS) ZOBACZ>>

Dlaczego może się tak stać? Odpowiedź jest prosta. Nieodwracalne spustoszenie w świecie ptaków niesie za sobą termomodernizacja budynków, prowadzona w ostatnim dziesięcioleciu na wielką skalę. Pod warstwą styropianu i tynku ginie kilkaset tysięcy miejsc lęgowych rocznie, a zakratowane otwory do stropodachów powodują utratę kolejnych kilkuset tysięcy siedlisk lęgowych. Oczywiście termomodernizacja budynków jest niezbędna, ale czy musi pozbawiać ptaków siedlisk lęgowych?

Otóż nie musi. W artykule zatytułowanym Ochrona siedlisk ptaków, który ukazał się w marcowym numerze „Administratora", wyczerpująco opisano, jak postępować z ptakami podczas prac termomodernizacyjnych, aby mogły one zachować swoje miejsca gniazdowania. W niniejszym artykule przedstawione zostanie kilka rozwiązań, dzięki którym w miastach nadal będzie można słuchać ćwierkających wróbli i oglądać grupowe loty jerzyków.

Zgodnie z polskim prawem siedliska ptaków utracone w wyniku prowadzenia prac budowlanych należy zastąpić nowymi. Najprostszym i najkorzystniejszym rozwiązaniem dla ptaków byłoby pozostawienie niezakratowanych otworów w stropodachach. Nie zawsze jednak jest to możliwe, a czasem byłoby to nawet dla nich groźne. Dotyczy to przede wszystkim stropodachów ocieplonych granulatem styropianowym. Ptaki bowiem bez problemu wchodzą i wychodzą ze stropodachów ocieplonych granulatem wełny mineralnej, ale z ocieplonych granulatem styropianowym nie potrafią się wydostać.

Jeśli nawet pozostawimy niezakratowane otwory w stropodachu, to nie ustrzeżemy się przed zniszczeniem siedlisk znajdujących się w szczelinach miedzy płytami, za rynnami, pod parapetami i wykończeniami blacharskimi dachu. Wtedy najprostszym sposobem zrekompensowania ptakom utraconych siedlisk jest zainstalowanie na budynku skrzynek lęgowych. Ważne jednak, aby były wykonane zgodnie z potrzebami poszczególnych gatunków, czyli z odpowiednich materiałów i miały stosowne wymiary. Muszą też być zawieszone w odpowiednim miejscu.

Wprawdzie powieszenie skrzynek nie zrekompensuje całkowicie ptakom utraconych miejsc lęgowych, ale pozwoli im powrócić na dawne tereny bez obaw, że nie znajdą miejsca na założenie gniazda. Dla inwestorów nie jest to duży koszt i nie wymaga od nich dużego nakładu pracy.

Typy skrzynek lęgowych

Typ skrzynki lęgowej określa jednocześnie gatunek ptaków, dla których jest ona przeznaczona. Skrzynka typu A jest dla wróbli, typu D - dla kawek, a typu J - dla jerzyków. Wszystkie typy skrzynek można wykonać samemu lub kupić w biurach organizacji zajmujących się ochroną ptaków.

Zaprezentowane na zdjęciach skrzynki wykonywane są z tarcicy sosnowej grubości 2 cm i zabezpieczone drewnochronem przed szkodliwym działaniem warunków atmosferycznych. Na daszkach zamontowana jest dodatkowo ocynkowana blacha. Ścianki przednie są otwierane, dzięki czemu wnętrza skrzynek w razie potrzeby można oczyścić.

Skrzynki mogą być także wykonane z trocinobetonu. Są one jednak trudno dostępne na polskim rynku.

Tabela 1. Wymiary skrzynek typu A i D

Tabela 2. Wymiary skrzynki typu J