Wspólnota, mając obowiązek powołania zarządu, dysponuje kilkoma możliwościami zatrudnienia jego członków i wynagrodzenia ich pracy. W artykule podano, jaką umowę może zawrzeć członek zarządu i jak rozliczać jego dochody.
Skład zarządu
Punktem wyjścia do rozważań dotyczących opodatkowania wynagrodzenia zarządu wspólnoty są przepisy ustawy o własności lokali [1]. Przepis art. 20 uwl nakłada na tzw. duże wspólnoty obowiązek podjęcia uchwały o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona.
Z punktu widzenia rozliczeń podatkowych istotne są dwie kwestie wynikające z art. 20:
-
do zarządu wchodzi się na podstawie uchwały, będącej specyficzną formą powołania do organu zarządzającego,
-
do zarządu mogą zostać powołani współwłaściciele budynku lub osoby spoza tego kręgu.
Wynagrodzenie
Zarząd na ogół otrzymuje wynagrodzenie za wykonywaną pracę. Jest to zwykle ryczałtowe wynagrodzenie pieniężne. Możliwe (i często stosowane) są także inne formy wynagrodzenia, takie jak zwrot poniesionych kosztów albo zwolnienie z całości lub części opłat. Niezależnie od formy wynagrodzenia każde przysporzenie ekonomiczne należy oceniać w taki sam sposób. O skutkach podatkowych otrzymywanego wynagrodzenia - w dalszej części artykułu.
Powołanie czy umowa
Wspólnoty często błędnie oceniają relacje łączące je z członkami zarządu, zaliczając je do umowy o dzieło, zlecenia lub umowy o pracę.. Tymczasem tego typu umowy wspólnota może zawierać wyłącznie z osobami wykonującymi prace na rzecz wspólnoty, takie jak: sprzątanie, nadzór techniczny i konserwacja, opieka nad terenem zielonym lub prowadzenie księgowości.
Umowa o dzieło
Zgodnie z art. 627 kodeksu cywilnego podpisując umowę o dzieło, przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest typową umową rezultatu, co oznacza, że strony określają ten rezultat jako pewną skończoną postać, efekt.
Cechą charakterystyczną umów rezultatu jest skuteczne wykonanie pewnej określonej pracy lub rzeczy. Dlatego można zawrzeć umowę o dzieło w przypadku jednorazowego zlecenia, ale nie jest możliwe zawarcie takiej umowy na stałe. Przykładowo można zawrzeć umowę o dzieło dotyczącą posprzątania terenu wokół budynku po zakończeniu ocieplania elewacji.
W przypadku zawarcia stałej umowy chodzi raczej o umowę starannego, powtarzalnego działania. Jeżeli z umowy wynika, że przyjmujący zamówienie nie zobowiązał się do osiągnięcia oznaczonego konkretnego rezultatu, a jedynie do starannego wykonania określonych czynności w celu osiągnięcia tego rezultatu (np. do wykonywania stałych usług księgowych lub sprzątania klatki schodowej raz w tygodniu), umowy takiej nie można uznać za umowę o dzieło.
Wynagrodzenie z tytułu wykonania dzieła może być określone ryczałtowo lub kosztorysowo, natomiast określenie go poprzez ustalenie stawki za godzinę pracy może spowodować uznanie tej umowy raczej za zlecenie. W niektórych wypadkach dopuszcza się jednak wynagrodzenie ustalane w zależności od liczby godzin.
Ponieważ wykonywanie funkcji zarządczych jest stałym i powtarzalnym działaniem, czynności wykonywane przez członków zarządu nie mogą być przedmiotem umowy o dzieło.
Umowa zlecenia
Jest to umowa starannego działania, której przedmiotem jest świadczenie usług. Jej cechą charakterystyczną jest równowaga stron, inaczej niż w stosunku pracy, w którym występuje element podporządkowania. W umowie zlecenia określa się rodzaj i zakres usług, częstotliwość ich wykonywania, wynagrodzenie oraz ewentualne okresy, w których umowa nie będzie wykonywana (dni wolne od pracy).
Czynności wykonywane w ramach zlecenia bardzo przypominają prace zarządu, jednak niedopuszczalne jest zawieranie umowy zlecenia z członkami zarządu. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 20 uwl właściciele lokali podejmują uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Ten sposób powołania wyklucza możliwość zawarcia umowy zlecenia. Nie wolno także zapominać, że na ogół są to osoby, które zarządzają własnym majątkiem (właściciele lokali), co z pewnością eliminuje wszelkie zlecenia zarządzania.
Umowa o pracę
Z treści ustawy o własności lokali wynika jasno, że relacja łącząca wspólnotę i członka zarządu będącego jednocześnie właścicielem lokalu w zarządzanym budynku nie jest także stosunkiem pracy. „Praca" zarządu polega na administrowaniu własnym majątkiem, a jej zakres i charakter określa ustawa o własności lokali. Z pewnością taka sytuacja nie wymaga prowadzenia dokumentacji pracowniczej, nie podlega także kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
Oznacza to także, że wynagrodzenie otrzymywane przez członka zarządu nie jest opodatkowane według zasad właściwych dla przychodów ze stosunku pracy. Nie podlega także ubezpieczeniu społecznemu.
Członkowie zarządu nie zawierają zatem ze wspólnotą żadnej opisanej powyżej umowy cywilnoprawnej. Wykonują swoją funkcję w ramach typowego stosunku powołania na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali.
2
