Termomodernizacja stropodachów

O stanie technicznym dachów, w tym także dachów płaskich (stropodachów), znacząco decydują konstrukcyjne uwarunkowania cieplno-wilgotnościowe, stąd tak ważne jest odpowiednie ich ocieplenie przy zachowaniu możliwości odprowadzania z konstrukcji dyfundującej wilgoci.

Dlaczego termomodernizować?

Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2009 r. przepisami zmieniającymi rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 201/2008 poz. 1238), współczynnik przenikania ciepła U_(max) [W/(m² × K)] dla stropodachów budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej nie powinien przekroczyć wartości 0,25 przy warunkach temperatur obliczeniowych wyższych niż 16°C oraz 0,50 dla temperatur rzędu 8°C ÷ 16°C.

W praktyce, gdy ostatnia kondygnacja takiego budynku nie jest przeznaczana na cele mieszkalne, to wartość U_(max) może sięgać 0,5. Jeśli zaś bezpośrednio pod stropodachem usytuowane są mieszkania, to wtedy dopuszczalna wartość U_(max) nie może być wyższa niż 0,25.

Odtąd dotrzymanie tej wartości progowej prognozuje się już w fazie projektu, dopasowując do niej określone rozwiązania materiałowe.

Obligatoryjnie powyższe wymagania muszą spełniać stropodachy usytuowane bezpośrednio nad mieszkaniami w budynkach oddawanych do użytku po 1 stycznia 2009 r. Wcześniej oddane do użytku stropodachy, o ile później nie zostały poddane termomodernizacji, mogą nie spełniać takich wymagań.

Dotąd dla adekwatnych stropodachów na budynkach postawionych po 16 grudnia 2002 r. wartości określono na poziomie nie wyższym niż 0,30 i obecnie taką właściwość można uznać za wystarczającą.

W znacznie gorszej sytuacji przedstawia się natomiast stan techniczny stropodachów wybudowanych dawniej, albowiem realne wartości tego współczynnika dla ówczesnych stropodachów na budynkach są dużo wyższe. Wtedy nie przywiązywano do tego problemu większej wagi głównie z powodu braku na rynku efektywnych materiałów izolacyjnych oraz obecnej wówczas tańszej energii zużywanej do ogrzewania pomieszczeń, która jakoś rekompensowała nie tylko gorszą izolacyjność, ale i gorszą jakość wykonania. W skali kraju takich stropodachów są tysiące.

Po co ocieplać?

Niedocieplone stropodachy znacząco obniżają charakterystykę energetyczną budynków, co przekłada się nie tylko na ich wartość rynkową, ale bardziej na większe koszty wynikające z utrzymania pożądanej temperatury w mieszkaniach i często - pomimo ponoszenia wysokich kosztów - rezultatem są ich permanentne niedogrzania.

Źródła fachowe podają, że straty ciepła z tego powodu średnio szacowane są w granicach 30-50% strat całkowitych w budynku, a docieplenie stropodachu nad ostatnią kondygnacją pozwala je zmniejszyć nawet o 80%.

Ważnymi czynnikami, dla których ocieplenie stropodachu staje się wręcz konieczne, są względy zdrowotne i eksploatacyjne. Warto tu wspomnieć, że permanentnie zawilgocone sufity powodowane obecnością mostków termicznych stanowią sprzyjające środowisko dla rozwoju grzybów i pleśni. Obecność ich zarodników w zawilgoconym środowisku jest szkodliwa dla zdrowia oraz mienia.

Korzyść z ocieplenia stanowi też poprawa klimatu akustycznego wnętrz w budynku - zwłaszcza bezpośrednio przylegających do stropodachu (dodatkowa właściwość izolacyjności akustycznej, jaką mają materiały termoizolacyjne).

Czytaj też: Przegląd systemów ociepleń

Kolejnym powodem są względy pragmatyczne. Od 1 stycznia 2009 r. certyfikaty energetyczne są obowiązkowe dla wszystkich budynków nowo powstałych oraz eksploatowanych wprowadzanych do obrotu (sprzedawanych lub wynajmowanych). Polityka energetyczna zakłada poszerzanie grup budynków, które mają być objęte programami obowiązkowej certyfikacji.

Wiedząc, że uzyskanie świadectwa energetycznego stanie się nieuniknione, a znając aktualne stawki opłat za jego sporządzenie, już teraz należy zakładać wzrost cen w przyszłych latach.

Przygotowania do termorenowacji stropodachu powinno poprzedzać staranne rozważenie sposobu podniesienia jego efektywności energetycznej, które umożliwia przeprowadzenie dla niego tzw. audytu, który określi charakterystykę termoizolacyjną na podstawie dostępnych danych liczbowych dotyczących wymiarów geometrycznych poszczególnych warstw w jego konstrukcji, właściwości fizycznych stosowanych materiałów i aktualnego stanu technicznego (w tym z uwzględnieniem stopnia zawilgocenia oraz informacji o poziomie infiltracji powietrza), względnie wykonanych odkrywek oraz pomiarów właściwości materiału pobranego czy też badań eksperymentalnych wykonanych bezpośrednio na stropodachu, a polegających głównie na pomiarze gęstości strumienia ciepła lub pomiaru różnicy temperatur po obu jego stronach. Korzysta się też z kombinacji wspomnianych powyżej metod.

W praktyce w takich badaniach dąży się do ustalenia dla stropodachu rzeczywistej wartości współczynnika przenikania ciepła, która udzieli odpowiedzi, jaką optymalną grubością izolacji termicznej należy stropodach docieplić dla uzyskania ekonomicznie efektywnego stanu technicznego spełniającego wymagania ochrony cieplnej.

Warto wspomnieć, że audyt energetyczny stropodachu może wykonać każdy posiadający o nim wiedzę, nawet zarządca nadzorowanego budynku. Ustawodawca nie nałożył tu żadnych ograniczeń w zakresie wykonawstwa audytów, a jedynie określił, kto może weryfikować audyty sporządzane dla Banku Gospodarstwa Krajowego.

Modernizacja dachu stanowi tylko fragment rozmaitych działań termomodernizacyjnych zmierzających do uzyskania korzystnych wartości na świadectwie charakterystyki budynku, które może sporządzić tylko uprawniony do tego audytor energetyczny.

Mając na uwadze starania o uzyskanie jak najkorzystniejszego certyfikatu energetycznego budynku, w praktyce wykonanie audytu energetycznego stropodachu warto jednak powierzyć fachowcowi. Będzie on audytem cząstkowym w procedurze oceny charakterystyki energetycznej budynku.

Bezpieczeństwo pożarowe

Przy termomodernizacji stropodachów ważnym zadaniem jest dbałość projektanta i wykonawcy o zachowanie wymogów bezpieczeństwa pożarowego budynku. W tej mierze zarówno konstrukcja stropodachu, jak i jego przekrycie powinny spełniać co najmniej wymaganą klasę odporności pożarowej adekwatną do kategorii budynku, zgodną z aktualnymi przepisami budowlanymi.

Przyjęte wartości dla konstrukcji stropodachu zazwyczaj mieszczą się w przedziale jego nośności ogniowej R (wyrażanej w minutach) od R 15 do R 30, natomiast jego przekrycia (elementy wraz z uszczelnieniami złączy i dylatacjami) - w przedziale nośności ogniowej R i szczelności ogniowej E (także wyrażanej w minutach) od RE 15 do RE 30.

Szczegóły zawarte są w rozporządzeniu ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Informacje te muszą być uwzględniane przy sięganiu po odpowiednie materiały termoizolacyjne i hydroizolacyjne.

Aby mieć świadomość spełniania przez nie takich wymagań, powinno się stosować rozwiązania systemowe posiadające odpowiednie aprobaty techniczne stwierdzające przyjęte dla nich klasy pożarowe.