Przezorny - ubezpieczony

W Polsce funkcjonuje kilkanaście towarzystw ubezpieczeniowych, których oferty różnią się zakresem ubezpieczeń, warunkami i co oczywiste - stawkami.

Przegląd ofert ubezpieczeniowych, z którymi zetknąłem się ostatnio, utwierdził mnie w przekonaniu, że ich zróżnicowanie nie jest jednak na tyle znaczące, aby nie można było wskazać wspólnych zasad działania, zwłaszcza jeśli chodzi o dziedziny objęte ochroną ubezpieczeniową.

Lektura tzw. ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) świadczy o licznych podobieństwach, ale także różnicach w podejściu do polityki wobec ubezpieczanych, zwłaszcza zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkody.

OWU liczące kilkanaście stron drobnego druku zniechęca swoją szczegółowością do lektury, jest to jednak lektura obowiązkowa, ponieważ kryje istotne ustalenia, których niedostrzeżenie może kosztować posiadacza polisy wiele rozczarowań, a często także strat finansowych.

Ramy niniejszej publikacji nie pozwalają na wnikliwy opis drobiazgowych przepisów, dlatego pozwolę sobie pominąć problematykę stawek, ponieważ tu różnice są największe, ustalane przez poszczególnych ubezpieczycieli w nawiązaniu do konkurencji na rynku, własnej oceny ryzyka itp.

Ponieważ raz ustalone składki rzadko podlegają obniżeniu, a na skutek zmian klimatycznych ryzyko klęsk żywiołowych nadal jest duże - należy spodziewać się, że w nadchodzących latach stawki mogą tylko wzrastać.

W 2011 r. składki ubezpieczeniowe są nawet trzykrotnie wyższe niż w latach poprzednich, co ubezpieczyciele tłumaczą wyjątkowo wysokimi wypłatami odszkodowań z powodu dwóch powodzi, osunięć gruntów, śnieżyc itp., co bardzo pogorszyło sytuację finansową towarzystw ubezpieczeniowych.

Niezależnie od oceny ryzyka, ubezpieczyciele ustalając stawki, biorą pod uwagę m.in. rodzaj mienia przyjętego do ubezpieczenia, okres ubezpieczenia, wysokość sum gwarancyjnych, ewentualne dodatkowe rozszerzenie zakresu ubezpieczenia, konstrukcję budynku i jego wiek, sposób płatności składki (raty, płatność jednorazowa), dotychczasową „szkodowość" itp.

Mogą także pojawić się wyższe stawki za szkody powstające w niektórych częściach kraju, np. na obszarach zalewowych, na Podhalu, gdzie występują silne wiatry (halne) lub na terenach nadmorskich narażonych na sztormy.

Najwięcej miejsca w niniejszej publikacji poświęcę problemom ubezpieczeń dotyczących właścicieli i zarządców nieruchomości, a mianowicie ubezpieczeniu mienia od ognia i innych zdarzeń losowych oraz ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej w związku z zarządzaniem nieruchomościami.

Ubezpieczenie od zdarzeń losowych

Pojęcie ubezpieczenia od zdarzeń losowych jest bardzo pojemne i ma zastosowanie przede wszystkim do klęsk żywiołowych, jak:

• deszcz nawalny,
• grad, huragan,
• lawina, powódź,
• osuwanie się ziemi,
• obfite opady śniegu,
• trzęsienie ziemi itp.

Do tej grupy zdarzeń zaliczają się ponadto uderzenia pioruna, pożar, przepięcia prądu, wybuch, wydostanie się mediów z urządzeń wodno-kanalizacyjnych lub technologicznych (wyciek ze zbiorników, cystern), awarie instalacji itp.

OWU wymieniają także takie zdarzenia, jak upadek samolotu, uderzenia pojazdu drogowego w ubezpieczoną nieruchomość, upadek ciężkich przedmiotów na ubezpieczone mienie. Większość ubezpieczycieli zalicza do zdarzeń losowych katastrofy budowlane i ich skutki, natomiast pomija tzw. szkody górnicze.

Towarzystwa ubezpieczeniowe pokrywają w granicach sumy ubezpieczenia udokumentowane koszty akcji ratowniczej poniesione w związku ze zdarzeniem podlegającym ubezpieczeniu, a także koszty zabezpieczenia mienia w razie jego zagrożenia skutkami katastrof.

Ograniczenia odpowiedzialności

Ubezpieczyciele bronią się przed nadmiernie wysokimi kwotami odszkodowań, zapisując w OWU liczne ograniczenia odpowiedzialności. Ten rozdział OWU należy bardzo starannie przestudiować, ponieważ ograniczeń jest sporo: niektóre w ogóle wyłączają odpowiedzialność odszkodowawczą, inne ograniczają tę odpowiedzialność kwotowo lub określając procent sumy ubezpieczenia objętej polisą (np. 50% sumy ubezpieczenia budynku). Przytoczę niektóre ograniczenia jako najbardziej typowe.

• Odszkodowanie nie zostanie wypłacone w przypadku zalania deszczem nawalnym, jeżeli nastąpiło na skutek niezabezpieczenia mienia „pod gołym niebem", złego stanu dachów, rynien, niezabezpieczonych otworów okiennych, złego stanu stolarki okiennej i drzwiowej itp.
• Nie podlegają odszkodowaniu straty inwentarza żywego, drzew owocowych, krzewów, upraw.
• Ubezpieczyciel zakwestionuje wypłatę odszkodowania, jeśli zniszczenie lub uszkodzenie mienia nie jest potwierdzone prawnym dowodem jego nabycia lub własności.
• Nie podlega odszkodowaniu mienie uszkodzone lub zniszczone na skutek systematycznego zawilgocenia przedmiotu (woda gruntowa, przecieki instalacji wod.-kan., c.o. itp.)
• Towarzystwo ubezpieczeniowe nie wypłaci odszkodowania za szkody wynikłe wskutek przepięć w bezpiecznikach, wadliwych odgromnikach, a także uszkodzeń żarówek, lamp grzejnych i niewłaściwie zabezpieczonych urządzeń elektrycznych.

Klauzule dodatkowe

Ogólne warunki ubezpieczenia zawierają także klauzule dodatkowe, dające możliwość oddzielnie płatnego ubezpieczenia zdarzeń nieobjętych podstawową polisą. Klauzul takich jest wiele, wspomnę jednak tylko o niektórych.

Często spotyka się (niestety) u nas akty wandalizmu, które powodują uszkodzenia w zarządzanych obiektach. Szkody spowodowane są naruszeniem elewacji, drzwi wejściowych na klatki schodowe, instalacji sterowniczych wind i domofonów, dźwigów osobowych, sieci kablowych i anten, urządzeń tzw. małej architektury i placów zabaw, ogrodzeń itp.

>>> Ważne zmiany w zasadach OC dla zarządców nieruchomości

Wszystkie te szkody podlegają dodatkowemu ubezpieczeniu, ale są też wyjątki trudno zrozumiałe. Ubezpieczyciel nie przyznaje odszkodowania za szkody o charakterze estetycznym, takie jak „grafitti", poplamienia, zdrapania itp., które nie mają wpływu na funkcjonowanie mienia. Warto o tym wiedzieć.

>>> Kredyty ubezpieczone w banku

Inna ważna klauzula dodatkowa dotyczy ubezpieczenia za szkody wynikłe z drobnych prac remontowych. Ale także tutaj ubezpieczyciel stawia warunki. Nie podlegają odszkodowaniu szkody powstałe w pracach wymagających pozwolenia na budowę, a także szkody, które naruszyły stabilność konstrukcji budynku (właściciele lokali niekiedy wyburzają ściany nośne w mieszkaniach w celu zmiany architektury wnętrza). Wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej są także wszelkie uszkodzenia instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych, elektrycznych itp., jakie powstały w toku remontu.

Ubezpieczenie OC dla zarządców

Oprócz ubezpieczenia budynków i mienia, jako podstawowego elementu polisy, OWU przewidują możliwość ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób zarządzającymi nieruchomościami. Przedmiotem ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna za szkody będące następstwem zdarzeń wywołujących te szkody.

Zakres odpowiedzialności jest dość pojemny (szczegółowo opisany w OWU), ale obwarowany licznymi uwarunkowaniami w postaci dodatkowych klauzul. Wszystkie przypadki dotyczą szkód zawinionych przez właścicieli lub zarządców powstałych u tzw. osób trzecich tj. osób pozostających poza stosunkiem umownym wynikającym z ubezpieczenia.

W praktyce mogą to być właściciele lub najemcy lokali, którzy ponieśli straty na skutek zalania wywołanego nieszczelnym dachem, awarią instalacji itp. Inny przykład to uszczerbek na zdrowiu przechodnia, na którego osunął się np. płat śniegu z dachu lub spadł sopel lodu bądź też z tego samego powodu uszkodził się pojazd parkujący przy budynku.

Przypadki niepodlegające ubezpieczeniu

Od podstawowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciele przewidzieli liczne wyłączenia odszkodowawcze. Dla przykładu wymienię kilka najczęściej występujących w praktyce. Ubezpieczyciel nie odpowiada za tworzenie się grzyba w budynku, przemarzanie ścian, straty wynikłe z powodu okresowego niedostarczenia do obiektu prądu elektrycznego, gazu, wody, ciepła itp.

Bardzo ważne wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela stanowią szkody wynikłe z niedopełnienia obowiązku kontroli obiektu budowlanego objętego przepisami prawa budowlanego oraz przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

>>> Porozumienie ubezpieczycieli

Ubezpieczyciel nie wypłaci także odszkodowania za straty, jakie nastąpiły w nieruchomości wzniesionej bez wymaganych prawem zezwoleń.

Włamanie i kradzież

Ubezpieczeniem objęte są również szkody mienia na skutek włamania i rabunku. Przedmiotem ubezpieczenia są maszyny i urządzenia zgłoszone do ubezpieczenia i zlokalizowane w nieruchomości wspólnej (poza lokalami mieszkalnymi).

Ubezpieczyciel wypłaca także odszkodowanie za udokumentowane koszty działań ratowniczych mających na celu zmniejszenie strat oraz za zniszczenia zabezpieczeń lokalu, w którym znajdowało się mienie objęte ochroną ubezpieczeniową (podłogi, sufity, drzwi, zamki, systemy alarmowe, kraty itp.).

>>> Będą zmiany w obowiązkowych ubezpieczeniach OC

Mnogość i szczegółowość przepisów oraz klauzul o dodatkowych ubezpieczeniach i ograniczeniach w wypłatach odszkodowania wymaga bardzo wnikliwego przestudiowania OWU poszczególnych ubezpieczycieli. Aby wybrać odpowiednią ofertę, najbardziej korzystną dla ubezpieczonego (zakres, wysokość składek, ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela), warto zasięgnąć porady eksperta ubezpieczeniowego, specjalisty w danej dziedzinie.

>>> Ubezpieczenie OC zarządcy nieruchomości

Podane w niniejszej publikacji przykłady zdarzeń objętych ochroną ubezpieczeniową, jak również ograniczenia tej ochrony mogą się znacząco różnić w ofertach poszczególnych ubezpieczycieli, dlatego też nie mogą stanowić wiążącego kryterium wyboru oferty określonego ubezpieczyciela.