Cotygodniowy, aktualny przegląd orzecznictwa sądowego (cz. 37), m.in. o ustanawianiu służebności drogi koniecznej oraz o tym, że udostępnianie garaży osobom nie będącym członkami spółdzielni nie korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych.
Odpowiedni dostęp do drogi publicznej
Przy ustanawianiu służebności drogi koniecznej sąd kieruje się przesłanką odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, której nie można utożsamiać z łatwiejszym dostępem do drogi publicznej - wynika z postanowienia Sądu Najwyższego.
Zgodnie z art. 145 kodeksu cywilnego, jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).
Przeprowadzenie drogi koniecznej następuje z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z jak najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między zainteresowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.
W przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że z art. 145 kodeksu cywilnego ma na celu ustanowienie drogi koniecznej zapewniającej nieruchomości odpowiedni dostęp do drogi publicznej. Przepis ten nie daje podstaw do żądania zapewniającej łatwiejszy dostęp do drogi publicznej.
Aby ustanowić służebność drogi koniecznej nie jest więc wystarczające ustalenie, że droga przez nieruchomość sąsiednią byłaby krótsza. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "odpowiedniego dostępu", chodzi więc o potoczne rozumienie tego pojęcia, zgodnie z którym, odpowiedni oznacza odpowiadający przeznaczeniu, spełniający wymagane warunki.
W przepisie tym chodzi więc o odpowiedni, nie zaś o łatwiejszy dostęp do drogi publicznej. Ustanowienie służebności drogi koniecznej nie może zatem służyć wygodzie właścicieli działki władnącej.
Postanowienie Sądu Najwyższego (sygn. akt I CSK 646/10)
Udostępnienie garaży spółdzielni, a podatek dochodowy
Udostępnianie garaży osobom nie będącym członkami spółdzielni nie korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych - uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi.
W przedmiotowej sprawie spółdzielnia mieszkaniowa wystąpiła z wnioskiem o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczących zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Spółdzielnia w swoich zasobach posiada garaże wolnostojące oraz garaże usytuowane w budynkach mieszkalnych.
Garaże nie stanowią pomieszczeń przynależnych do lokali mieszkalnych. Są one użytkowane na podstawie odrębnych tytułów prawnych, tj. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa odrębnej własności i umowy najmu, zarówno przez osoby zamieszkujące w zasobach spółdzielni, jak i inne osoby. Organ podatkowy stwierdził, że garaże użytkowane przez osoby zamieszkujące w zasobach mieszkaniowych spółdzielni stanowią część tych zasobów, a dochód spółdzielni uzyskany z tytułu gospodarki tego rodzaju garażami objęty jest zwolnieniem.
Otrzymywane przez spółdzielnie dochody z tytułu opłat za korzystanie z garaży przez osoby nie zamieszkujące w zasobach mieszkaniowych spółdzielni tracą związek z celami mieszkaniowymi (gospodarką zasobami mieszkaniowymi) i dlatego należy je traktować jako dochód podlegający opodatkowaniu. Minister Finansów uznał, że opodatkowaniu podlega również dochód uzyskany przez spółdzielnię z tytułu korzystania z garaży przez osoby, co do których nie można ustalić, czy zamieszkują one w zasobach mieszkaniowych spółdzielni, czy też nie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zakwestionował stanowiska organu podatkowego i stwierdził, że wymóg miejsca zamieszkania w zasobach mieszkaniowych spółdzielni osoby użytkującej garaż bez względu na formę władztwa nie stanowi jedynego warunku zastosowania zwolnienia.
Garaże mieszczą się w pojęciu zasoby mieszkaniowe, o ile służą mieszkańcom, będącym równocześnie członkami spółdzielni, w zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych i wykorzystywane są zgodnie z przeznaczeniem, dla którego zastały wybudowane. Wszelkie usługi na rzecz podmiotów nie będących członkami spółdzielni mieszkaniowej, w tym także wynajmowanie garaży, pozostają bez związku z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych członków oraz ich rodzin i nie stanowią gospodarki zasobami mieszkaniowymi.
Uzyskany z tego tytułu dochód podlega więc opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych na zasadach ogólnych.
2
