Założeniem ustawy z 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych było rozwianie wątpliwości, które powstały w związku z zaciąganymi przez spółdzielnie mieszkaniowe kredytami na cele wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego.
Historycznie rzecz ujmując, preferencyjne kredyty na wskazany wyżej cel pojawiły się już w ustawie z 26 lutego 1982 r. prawo bankowe i ewoluowały aż do dnia dzisiejszego. Z tą jednak różnicą, że obecnie budzą różne kontrowersje, w szczególności zastrzeżenia w kwestii zasad równego traktowania podmiotów.
Swój finał dochodzenia, czy regulacje dotyczące egzekucji kredytów z tzw. „starego portfela” są zgodne z konstytucją, znalazł 13 września br. (sygn. akt K 8/09). Tego bowiem dnia Trybunał Konstytucyjny uznał, że bank jest uprawniony do wystawienia tytułu egzekucyjnego przeciwko spółdzielniom mieszkaniowym, które korzystają z przedmiotowego uprzywilejowania bez konieczności uzyskania pisemnego oświadczenia spółdzielni o poddaniu się egzekucji.
Uchwalona 30 listopada 1995 r. ustawa o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych dała możliwość bankom realnej pomocy ze środków budżetowych.
Następnie ustawa z 29 listopada 2000 r. o objęciu poręczeniami Skarbu Państwa niektórych kredytów mieszkaniowych zagwarantowała bankom możliwość dochodzenia od zalegającego ze spłatą rat kredytobiorcy, w drodze egzekucji bankowej. Kontrowersje budziło, że ustawodawca ustanowił, że w powyższej sytuacji bank nie musi uzyskać oświadczenia od kredytobiorcy o poddaniu się egzekucji.
Jak wynika z art. 3 ust. 1 wykonanie przez Skarb Państwa umów poręczenia następuje, gdy spłata kredytu nie zostanie dokonana w terminach wynikających z umowy kredytowej w wysokości wynikającej z art. 7 i art. 11 ustawy z 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych.
Jak wynika z kolei z przywołanego art. 7 ustawy o pomocy państwa, preferencje dotyczyły kredytów zaciągniętych co do zasady do dnia 31 maja 1992 r.
|
W ocenie grupy posłów, którzy złożyli wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, taka regulacja tworzyła zróżnicowanie w traktowaniu podmiotów. Jednak TK uznał, że od czasu pierwszych regulacji, dotyczących wspierania budownictwa wielorodzinnego, sytuacja spółdzielni mieszkaniowych uległa znacznej zmianie.
Istotą tych różnic jest to, że aż do czasu powstania wolnego rynku spółdzielnia mieszkaniowa realizowała państwowe zadania polityki mieszkaniowej, jak i metodę wspierania budownictwa mieszkaniowego. Po okresie transformacji zaś udzielanie kredytów spółdzielniom mieszkaniowym przez banki „stanowi przejaw działalności banku nastawionej na osiągnięcie zysku”.
Czytaj też: Skutki podatkowe zaciągniętych kredytów
Tym samym nie ma podstaw aby uznać, że przejęcie przez Skarb Państwa roszczeń zaciągniętych przez spółdzielnię przed 1992 r. stanowi wyraz nierównego traktowania w stosunku do kredytów zaciąganych później.
W świetle dotychczasowej praktyki, nietrudno zauważyć, że nadal istnieje problem tych osób, które pomimo regularnego i terminowego spłacania zadłużenia nie zdołali wyjść z kredytu, zaciągniętego ponad 20 lat temu.
Dlatego też, od dnia 1 stycznia 2010 r., wprowadzono do ustawy o pomocy państwa, kolejne formy pomocy spłaty kredytów z tzw. „starego portfela” polegające m.in. na zredukowaniu 50 proc. zadłużenia z tytułu skapitalizowanych odsetek, jak i umorzenia 50 proc. zadłużenia z tytułu przejściowego wykupu odsetek, będących podstawą do skorzystania z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 11 ust. 6 ustawy.
Czytaj dalej: Kredyty w złotówkach czy w walucie obcej?
2
