Na mocy polskiego prawa azbest może być wykorzystywany nie dłużej niż do 31 grudnia 2032 roku. W dniu 26 stycznia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie ministra gospodarki1, w którym określono wymagania, dotyczące wykorzystywania wyrobów zawierających azbest oraz oczyszczania instalacji i urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest.
Zgodnie z nowym rozporządzeniem, dla każdego pomieszczenia, w którym znajdują się instalacje lub urządzenia zawierające azbest, należy sporządzać coroczny plan kontroli jakości powietrza, obejmujący pomiary stężenia pyłów zawierających azbest. Jeżeli ich stężenie przekroczy dopuszczalny poziom, należy niezwłocznie ograniczyć zawartość tych pyłów w powietrzu.
Rozporządzenie określa także sposób inwentaryzowania wyrobów zawierających azbest oraz terminy przedkładania marszałkowi województwa, albo wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta rocznej informacji o rodzaju, ilości i miejscach występowania takich wyrobów, instalacjach lub urządzeniach zawierających azbest oraz o przewidywanym terminie ich usunięcia. Informacje te każdego roku należy aktualizować do 31 stycznia, aż do czasu usunięcia tych wyrobów.
|
» Mieszkasz w budynku wielorodzinnym?
Zapisz się na bezpłatny newsletter. Najnowsze informacje znajdziesz w swojej skrzynce. |
|---|
Do rozporządzenia dołączono, w formie załączników, wzór odpowiedniego oznakowania instalacji i urządzeń zawierających azbest oraz rur azbestowo-cementowych, a także wzór rocznej informacji o wyrobach zawierających azbest (załącznik nr 3). Arkusz do oceny i inwentaryzacji wyrobów azbestowych można pobrać także z urzędu miasta.
Czym jest azbest?
Azbest określa grupę nieorganicznych, metamorficznych minerałów, które pod względem chemicznym są uwodnionymi krzemianami różnych metali.
Azbest czy raczej eternit, bo tak brzmi handlowa, a z czasem też potoczna, nazwa materiałów budowlanych azbestowo-cementowych, popularność zdobył w Polsce w latach 70. XX wieku. Stał się wtedy materiałem pokryciowym zarówno domów, jak i budynków gospodarczych, wypierając droższą dachówkę.
Produkowano z niego także różnego rodzaju płyty, okładziny, elementy instalacji wodno-kanalizacyjnej, panele, zaprawy gruntujące i materiały izolacyjne.
Dziś azbest możemy spotkać najczęściej w postaci: starych pokryć dachowych (płyty azbestowo-cementowe oraz papy niepalne), płyt elewacyjnych i balkonowych, przewodów wentylacyjnych i kominowych, rur wodociągowych i kanalizacyjnych, izolacji cieplnej i akustycznej budynków. To właśnie te elementy trzeba jak najszybciej wyeliminować.
W rządowym „Programie usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski” w 2002 roku oszacowano, że w naszym kraju znajdowało się ok. 15,5 mln ton wyrobów zawierających ten surowiec w pokryciach dachowych i elewacjach, będących w różnym stanie technicznym. Ilość wyrobów azbestowych według województw obrazuje mapka (zobacz: rys. 1.).
Zagrożenia
Udowodniono, że włókna azbestowe uwalniane w trakcie wydobycia azbestu oraz w procesie jego produkcji, obróbki i eksploatacji wyrobów zawierających azbest, a także wskutek uszkodzeń lub korozji, trafiają do organizmu głównie drogą oddechową.
Warto dodać, że cząstki azbestu mogą dotrzeć do naszego organizmu także poprzez wodę, do której azbest trafia z gleb nim zanieczyszczonych, ze ścieków przemysłowych, atmosfery i rur azbestowo-cementowych. Również artykuły żywnościowe mogą być zanieczyszczone cząstkami azbestu.
Eliminowanie źródeł azbestu z otoczenia ma kluczowe znaczenie dla ludzkiego zdrowia. Wdychanie niewidocznych włókien tego minerału prowadzi do szeregu poważnych chorób układu oddechowego, a także do rozwoju różnych odmian nowotworów. Wdychane z powietrzem kancerogenne włókna azbestowe kumulują się w płucach, a pierwsze objawy chorobowe mogą ujawnić się nawet po 50 latach od pierwszej ekspozycji na ich działanie.
| Podstawową zasadą przy kontakcie z materiałami zawierającymi azbest jest ostrożność i niedopuszczenie do jego zniszczenia, ponieważ w postaci nienaruszonej mieszaniny azbestu i innych budulców nie są szkodliwe dla zdrowia. |
Produkcja wyrobów azbestowych została zakazana w Polsce ustawą z 19 czerwca 1997 r. i zgodnie z nią, 28 września 1998 r., zakończono produkcję płyt azbestowo-cementowych, zaś od 28 marca 1999 obowiązuje zakaz obrotu azbestem i wyrobami go zawierającymi.
Oczyszczanie z azbestu
15 marca 2010 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pn. „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032”. Program rozpisany został na dwadzieścia trzy lata i zakłada następujące cele: usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest; minimalizację negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu na terytorium kraju; likwidację szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.
Program tworzy nowe możliwości, takie jak składowanie odpadów azbestowych na składowiskach podziemnych czy wdrażanie nowych technologii umożliwiających unicestwianie włókien azbestu. W dopuszczonych prawem przypadkach program zezwala na pozostawienie w ziemi wyrobów azbestowych wycofanych z użytkowania.
| Jedną z metod, i do 2010 roku jedyną dopuszczoną w Polsce, utylizacji azbestu jest jego składowanie na składowiskach odpadów niebezpiecznych i zasypywanie ziemią. Ostatnio coraz większą popularność zyskuje także technologia termicznego unieszkodliwiania azbestu. |
2
