Liczniki wody są urządzeniami stosowanymi powszechnie jednak wiedza na ich temat pozostawia wiele do życzenia. Przez wodomierz należy rozumieć przyrząd służący do ciągłego pomiaru objętości wody przepływającej w całkowicie wypełnionym przewodzie zamkniętym (zgodnie z §1 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 20 lutego 2004 r. z późn. zm.) w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wodomierze.
W nieruchomościach wspólnot mieszkaniowych występują dwa rodzaje wodomierzy:
- wodomierze główne – mierzą objętość (ilość) wody dopływającej do całego budynku wspólnoty, jako odbiorcy usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowe
- wodomierze mieszkaniowe – mierzą ilość wody dopływającej do konkretnych lokali w budynku (wodomierze zimnej i ciepłej wody).
Zobacz też: Wodomierze. Oferta rynkowa
Zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 15 czerwca 2002 r. z późn. zm.), budynek wielorodzinny powinien posiadać urządzenia do pomiaru ilości zużywanej wody zimnej, ciepłej wody użytkowej oraz dostarczonego i zużytego ciepła.
Wodomierze są przyrządami pomiarowymi podlegającymi szczególnej ochronie prawnej z uwagi na fakt, że służą do rozliczeń finansowych. Zgodnie z Ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków z 7 czerwca 2001 z późn. zm., tylko wodomierz główny służy do rozliczania kosztów pobranej wody i odprowadzonych ścieków między wspólnotą mieszkaniową a przedsiębiorstwem wodociągowym.
Wodomierze w lokalach mieszkalnych i użytkowych służą przede wszystkim do pomiaru ilości wody zużytej w poszczególnych lokalach. Mogą być także podstawą rozliczeń tzw. uchybu w bilansie wody i ścieków. Na podstawie art. 26.3 ww. ustawy zarządca dokonuje wyboru metody rozliczenia kosztów wynikających z różnicy wskazań.
Wodomierze mieszkaniowe mogą zatem pełnić dodatkowo rolę podzielników kosztów tej części wody i ścieków, która nie została rozliczona na podstawie zużycia.
Rodzaje wodomierzy i ich parametry
Wodomierze produkowane są w trzech odmianach, jako:
- wodomierze mechaniczne, przeznaczone do wody zimnej, o temp. 0–30°C, ciepłej, o temp. 30–90°C, gorącej, o temp. 30–130°C albo 30–180°C;
- wodomierze elektroniczne lub mechaniczne z urządzeniami elektronicznymi albo bez, przeznaczone do wody zimnej, dla przedziału temperatur 0–30°C;
- wodomierze sprzężone, przeznaczone do wody zimnej, dla przedziału temperatur 0–30°C.
Innym rodzajem podziału wodomierzy jest podział ze względu na budowę. Pod względem sposobu napływu wody na łopatki wirnika wodomierze dzielą się na:
- wodomierze jednostrumieniowe (woda jednym strumieniem oddziałuje na turbinkę) – występują w zakresie średnic DN15–150;
- wodomierze wielostrumieniowe (turbinka znajduje się wewnątrz kierownicy strumienia, który rozbija jeden strumień wody na wiele mniejszych) – występują w zakresie średnic DN15–DN50;
- wodomierze śrubowe (turbina zwana w tej konstrukcji śrubą, osadzona jest na osi położonej równolegle do strumienia wody) występują w zakresie średnic DN50–DN500;
- wodomierze tłokowe – wodomierze objętościowe mierzą wprost objętość wody przepływającej przez przyrząd. Elementem ruchomym jest w nich tłok pracujący często mimośrodowo.
W zależności od konstrukcji i warunków pracy mechanizmu liczącego, wodomierze dzielą się na:
- mokre (mokrobieżne),
- ekstra suche (suchobieżne), w których liczydło oraz przekładnia są odseparowane od wody natomiast informacja o obrotach elementu ruchomego znajdującego się w części hydraulicznej jest przekazywana za pomocą sprzęgu magnetycznego,
- suche (półmokre) posiadające suche liczydło, ale mokrą przekładnię,
- z częścią liczydła wypełnioną cieczą (najczęściej gliceryną).
Liczydło wodomierza mokrego jest całkowicie zanurzone w przepływającej wodzie. Natomiast w przypadku wodomierza suchego, w wodzie znajduje się tylko cześć robocza wirnika, która jest szczelnie oddzielona od tej części, gdzie znajduje się mechanizm liczący.
Dzięki takiemu rozwiązaniu mechanizm liczący nie jest narażony na zamulenie lub korozję. Rejestrowanie liczby obrotów wirnika odbywa się w suchej części. Do tego celu wykorzystywane są czujniki magnetyczne, elektryczne lub ultradźwiękowe, których celem jest zwiększenie dokładności pomiarów przy małych przepływach wody.
Wodomierze jako wyrób handlowy powinny zawierać następujące informacje: nazwa producenta, znak zatwierdzenia typu (jeśli jest nadany),rok produkcji, numer fabryczny, strzałki wskazujące kierunek przepływu wody, jednostkę miary, górne graniczne ciśnienie wody (podane w barach), w przypadku kiedy wodomierz może pracować tylko w położeniu pionowym, powinien posiadać literkę „V”, natomiast jeśli może pracować tylko w położeniu poziomym – literkę „H”. Ponadto powinny posiadać informację o tym jaki jest nominalny strumień objętości przepływu i klasa metrologiczna.
Rozróżnia się cztery klasy metrologiczne (dokładności pomiaru) wodomierzy. Przy czym dla wodomierzy wody zimnej mamy klasy A,B,C a dla wody ciepłej i gorącej A,B,C i D. Wodomierze klasy A są najmniej dokładne (wąski obszar mierniczy) natomiast klasy C lub D najbardziej dokładne.
Legalnie do obrotu i użytkowania w Polsce mogą być wprowadzane wodomierze posiadające ważne:
- zatwierdzenie typu Głównego Urzędu Miar (oznaczenie na wodomierzu PL T); lub
- zatwierdzenie typu wydane w jednym z instytutów metrologicznych (odpowiedników GUM) w krajach Unii Europejskiej na podstawie dyrektyw tak zwanego starego podejścia (oznaczenie na wodomierzu ε wraz z symbolem państwa, w którym wydano certyfikat); lub
- certyfikat badania typu Wspólnoty Europejskiej (moduł B), alternatywą jest kompleksowe zapewnienie zgodności (moduł H1).
Dwie pierwsze kategorie wodomierzy nie podlegają Ustawie o systemie oceny zgodności i mogą być produkowane według normy ISO4064 nie dłużej niż do października 2016 r.
Trzecia kategoria produktów pojawiła się na rynku po wprowadzeniu w Polsce 7 stycznia 2007 r. europejskiej dyrektywy 2004/22/WE z 31 marca 2004 r. o przyrządach pomiarowych zwanej w skrócie MID (Measuring Instruments Directive) i z czasem (od listopada 2016 r.) zastąpi całkowicie pierwsze dwie kategorie.
Wodomierze wprowadzane do obrotu i użytkowania zgodnie z MID podlegają wprost ustawie o systemie oceny zgodności i producent niezależnie od certyfikatu badania typu powinien wystawiać deklaracje zgodności z dyrektywą 2004/22/WE i nową europejską normą EN14154 na wodomierze.
Nie można deprecjonować wodomierzy jedynie ze względu na rodzaj posiadanego certyfikatu, ich różnorodność wynika z faktu, że jesteśmy w trakcie 10. letniego okresu przejściowego, umożliwiającego producentom dostosowanie się do wymogów nowej dyrektywy.
Poza wymienionymi wyżej certyfikatami, wodomierze powinny posiadać atest higieniczny.
Czytaj dalej: Legalizacja, Podstawy doboru wodomierzy
2
