W domach zalanych podczas powodzi powstają idealne warunki wilgotnościowe do rozwoju mikroorganizmów - doświadczenie pokazuje znaczne nasilenie się w takich budynkach rozwoju grzybów pleśniowych, grzybów domowych, bakterii, a także owadów - technicznych szkodników niszczących drewno. Konieczne jest więc przeprowadzenie dezynfekcji i dezynsekcji (w wymienionej kolejności), a także zabezpieczenie budynku przed korozją biologiczną.
Oględziny budynku i ocena jego stanu technicznego
Pierwszym, koniecznym etapem prac jest przeprowadzenie szczegółowych oględzin budynku. Najlepiej, by była to analiza stanu technicznego budynku wykonana przez specjalistę, jednak nieodzowna jest w tych pracach pomoc właściciela czy użytkownika budynku.
Po usunięciu/opadnięciu wody konieczne jest sprawdzenie:
- stanu gruntu przy fundamentach - chodzi o oznaki wypłukania gruntu czy wręcz podmycia fundamentów;
- stanu samych fundamentów - należy szukać oznak uszkodzenia fundamentów (zarysowań, spękań, widocznych odkształceń, takich jak wyboczenia, zwichrowania itp.);
- czy nie wystąpiły uszkodzenia ścian, słupów, belek, stropów itp. Należy zwrócić uwagę na ewentualne rysy, spękania, odspojenie się elementów od siebie (rozejście się ścian, ściany i stropu), ugięcia, wyboczenia, zwichrowania, przemieszczenia itp.;
- czy nie występują odkształcenia konstrukcji, na co wskazuje np. klinowanie się skrzydeł okiennych i drzwiowych, spękania/zarysowania i odspajanie się tynku;
- ewentualnych objawów innych uszkodzeń konstrukcji (zawilgoceń, wykwitów solnych, zacieków, odspajania się tynków, powłok malarskich, paczenia się posadzek itp.);
- czy występują objawy korozji biologicznej.
Osłabienie gruntu pod fundamentami prowadzi zazwyczaj do nierównomiernego osiadania budynku. Rezultatem są właśnie spękania ścian, stropów, rysy i odspojenie się elementów od siebie. Napór wody od strony podłoża (na posadzki) może spowodować ich przemieszczanie się (wybrzuszenia). Nie zawsze jest to groźne dla budynku, może jednak spowodować uszkodzenia (spękania), a w skrajnych wypadkach zniszczenie np. ścianek działowych.
Osuszanie murów metodą iniekcji krystalicznej® ZOBACZ>>
Pojawienie się tego typu uszkodzeń elementów konstrukcyjnych (fundamentów, ścian, stropów, posadzek) wymaga wykonania ekspertyzy określającej stan techniczny budynku. Podmycie fundamentów może być przyczyną nawet katastrofy budowlanej. Nie każda rysa świadczy o uszkodzeniu elementów konstrukcyjnych, jednak pojawienie się tego typu uszkodzeń po powodzi wymaga konsultacji specjalisty.
Objawami korozji biologicznej mogą być grzyby (w postaci grzybni - fot. 1 i 2, sznurów lub owocników - fot. 3 i 4), zapach stęchlizny, mała odporność mechaniczna drewna (ostrze noża bez problemu zagłębia się w elemencie), głuchy odgłos przy uderzaniu młotkiem, otwory i mączka drzewna, co oznacza obecność technicznych szkodników drewna - owadów. Niekiedy można zauważyć pryzmatyczne spękania elementów drewnianych (fot. 5). Obecność grzybów można stwierdzić wizualnie - przez oględziny i wykonanie odkrywek (np. owocniki lubią występować w narożnikach ścian, podłóg i sufitów, należy też zwrócić uwagę na obszary przy ościeżnicach i więźbie). Na zewnątrz mogą się pojawić np. glony czy mchy, możliwy jest także rozwój grzybów pleśniowych (fot. 6).
Widać więc, że sprawdzenie stanu technicznego budynku jest czynnością bardzo ważną, w wielu sytuacjach także ze względu na bezpieczeństwo i zdrowie mieszkańców (długotrwałe przebywanie w pomieszczeniach budynków zaatakowanych przez grzyby może prowadzić do anemii, zaburzeń żołądkowych, złego samopoczucia, alergii, astmy, schorzeń dróg oddechowych, a nawet nowotworów - wiele grzybów wytwarza i uwalnia do otoczenia tzw. mykotoksyny). Na etapie diagnostyki stanu technicznego należy także ocenić stan izolacji wodochronnych budynku. Brak skutecznie działających hydroizolacji wymusza wykonanie odpowiednich robót naprawczych.
Prace w budynku zalanym podczas powodzi
Usuwanie wody
Wodę należy usuwać rozsądnie, przede wszystkim nie wolno dopuszczać do sytuacji, gdy wypompowywanie wody z wnętrza zwiększa jej napływ z zewnątrz (poza tym bardzo gwałtowne wypompowanie wody może prowadzić do powstania zarysowań; należy pamiętać, że 20 cm słupa wody to ciężar 200 kg/m2 powierzchni). Po wypompowaniu wody trzeba usunąć szlam, pozostałości brudnej wody, błoto i inne zanieczyszczenia, a także zniszczone i nienadające się do użytku elementy wyposażenia.
Problemem będą przestrzenie zamknięte, takie jak ściany warstwowe czy stropy gęstożebrowe typu Ackermann, DZ czy Fert (z wypełnieniem z pustaków). Bezwzględnie trzeba umożliwić wypłynięcie z nich wody, np. wywiercić otwory w spodzie lub boku pustaków. W wielu wypadkach określenie sposobu postępowania trzeba zostawić specjaliście (np. ściana trójwarstwowa: część nośna, termoizolacja, oblicówka).
Usuwanie warstw podłogi
Konieczne może być także usunięcie warstw podłogi na gruncie, aż do odkrycia betonowej płyty posadzkowej, choć niekiedy niezbędne będzie także jej usunięcie (fot. 7). Taka sytuacja bezwzględnie wymaga odtworzenia izolacji tej części budynku. Do poziomu ok. 80 cm powyżej widocznej maksymalnej linii zawilgocenia trzeba skuć tynk i istniejącą okładzinę ceramiczną.
Dezynfekcja i dezynsekcja
Nie wolno pominąć dezynfekcji i dezynsekcji pomieszczeń. Można ją przeprowadzić domowymi sposobami (np. z zastosowaniem podchlorynu sodu, wapna chlorowanego, chloraminy), lecz najlepiej zlecić te prace wyspecjalizowanej firmie. Warto poradzić się także pracowników sanepidu i Państwowego Zakładu Higieny.
Działania biobójcze
Wilgoć jest sprzymierzeńcem mikroorganizmów (glonów, grzybów), dlatego konieczne jest podjęcie działań biobójczych. Dotyczy to zwłaszcza konstrukcji lub elementów drewnianych. Zaatakowanie np. drewnianych elementów przez grzyb domowy właściwy (Serpula lacrymans) wymaga błyskawicznej reakcji i przeciwdziałania (fot. 3 i 4), Grzyb ten jest wprawdzie wrażliwy na środki grzybobójcze, jednak bardzo szybko niszczy zaatakowane drewno (w ciągu 3-5 mies. element może utracić nawet kilkadziesiąt procent swoich pierwotnych parametrów wytrzymałościowych). W przypadku zauważenia sznurów czy grzybni (fot. 1 i 2) sposób przeciwdziałania musi być określony przez mykologa. Niebezpieczne są także grzyby pleśniowe, które mogą rozwijać się na szkle, betonie czy tynku (fot. 8). Pojawienie się ich wymusza również szybką reakcję; w krótkim czasie nie są one w stanie zniszczyć elementu, mogą jednak zaatakować duże powierzchnie. Ich usunięcie jest dużo łatwiejsze, ale należy usuwać nie tylko skutki (naloty grzybów-pleśni), lecz przede wszystkim przyczyny. Konieczna jest zatem porada specjalisty.
Jak osuszać mury zalanych budynków ZOBACZ>>
Drewniane podłogi, legary, zasypki, boazerie, tapety itp. obowiązkowo trzeba usunąć, belki oczyścić, np. przez ociosanie siekierą (w przypadku dużych ubytków może być konieczne wzmocnienie). Oczyszczone elementy trzeba zdezynfekować i zaimpregnować preparatami biobójczymi, zgodnie z zaleceniami mykologa i kartami technicznymi stosowanych impregnatów.
2
