Zarządca nieruchomości powinien pamiętać, że to projektant odpowiada za poprawność przyjętego rozwiązania hydroizolacji budynku, dlatego dokumentacja techniczna musi zawierać szczegółowe rysunki pokazujące rozwiązania konstrukcyjno–materiałowe detali takich jak:
- dylatacje,
- dojścia do ściany budynku,
- drzwi tarasowych,
- obsadzenie i uszczelnienie obróbek blacharskich, itp.
| Niedopuszczalne jest „uszczegółowienie" zawartego w projekcie sposobu wykonania obróbek okapu oraz uszczelnienia dylatacji jedynie poprzez zalecenie uzgodnienia z producentem hydroizolacji! |
|---|
Punktem wyjścia dla prawidłowego zaprojektowania balkonu, tarasu i loggii jest:
- precyzyjne określenie funkcji, jaką ma pełnić w przyszłości,
- analiza schematu konstrukcyjnego,
- określenie obciążeń i czynników destrukcyjnych.
Następnie na tej podstawie przyjęcie poprawnych technicznie rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych (będą to systemowe izolacje przeciwwilgociowe, izolacje termiczne, urządzenia odwadniające, wreszcie systemowe rozwiązania materiałowe ochrony strukturalnej i powierzchniowej). Drugim, równie ważnym etapem jest wykonawstwo zgodne ze sztuką budowlaną.
Te dwa procesy muszą ze sobą współgrać.
Występujące obecnie tendencje preferują jednak minimalizm, zaczynający się od braku kompleksowej analizy zjawisk zachodzących w projektowanych elementach, a kończący na pominięciu rozrysowania w projekcie detali i szczegółów konstrukcyjnych. Ze strony wykonawców nagminne jest samowolne modyfikowanie systemów, tzn. wprowadzanie tańszych materiałów spoza systemu.
Generalnie wyróżnić można błędy:
- projektowe,
- wykonawcze,
- materiałowe oraz
- eksploatacyjne.
Jednak szczegółowa analiza najczęściej spotykanych błędów pokazuje dość ciekawe zjawisko.
| Nie wystarczy podanie w dokumentacji projektowej poprawnego układu warstw konstrukcji. Problemem są tzw. trudne i krytyczne miejsca, tzn. okapy, dylatacje strefowe, dylatacje brzegowe oraz wpusty. |
|---|
Obciążenia oddziaływujące na konstrukcję tarasu czy balkonu wymuszają wykonanie tych detali zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, zaleceniami producenta systemu oraz… zdrowym rozsądkiem.
Źródło problemów
Temperatura powierzchni płytek na tarasie czy balkonie (zwłaszcza ciemnych, choć nie jest to zalecany kolor na tak narażone na obciążenia termiczne powierzchnie) dochodzić może podczas letnich upałów nawet do 70–80°C, natomiast nagły deszcz potrafi w kilkanaście minut „szokowo ostudzić” powierzchnię do temperatury kilkunastu stopni.
W zimie dochodzą do tego niemałe wcale obciążenia wynikające z przejść przez zero (może ich być w ciągu jednej zimy nawet sto kilkadziesiąt), a różnica skrajnych temperatur między okresem zimowym a letnim może dochodzić do 100°C.
Natomiast współczynniki rozszerzalności liniowej materiałów do wykonania warstwy użytkowej przy okładzinie z płytek przedstawiają się następująco:
- płytki ceramiczne: 0,4 * 10 - 5 ÷ 0,8 * 10 - 5 [1/K],
- beton: 1 * 10 - 5 ÷ 1,3 * 10 - 5 [1/K],
- zaprawa cementowa: 1 * 10 - 5 ÷ 1,3 * 10 - 5 [1/K].
Dla odległości między dylatacjami 3 m i różnicy temperatur 50°C (dobowa zmiana temperatury okładziny ceramicznej i jastrychu) zmiana długości takiego odcinka jastrychu wynosi 1,5–1,95 mm, natomiast dla okładzin ceramicznych w tych samych warunkach zmiana długości 3-metrowego odcinka wynosi 0,6-1,2 mm, co podczas szokowego schładzania powierzchni balkonu czy tarasu w lecie na skutek gwałtownej burzy powoduje różnicę zmian długości okładziny ceramicznej i jastrychu wynoszącą od 0,3 mm do nawet 1,35 mm i to tylko dla zdylatowanego odcinka o długości 3 m.
Biorąc pod uwagę roczny gradient temperaturowy (zima – lato) równy 100°C, różnica zmian długości 3-metrowego odcinka okładziny i jastrychu wynosi od 0,6 do 2,7 mm. Na 1 mb są to odkształcenia do 0,45 mm oraz do 0,9 mm przy zmianie temperatury odpowiednio o 50°C i 100°C. Różnice zmian długości zauważyć można także przy przeanalizowaniu układu płytka – obróbka (strefa okapowa).
Ale nie chodzi tylko o współczynniki rozszerzalności liniowej i związane z tym odkształcenia. Woda jest swego rodzaju katalizatorem destrukcyjnych oddziaływań. Stąd konieczne jest nie tylko umożliwienie przeniesienia odkształceń termicznych, ale i zapewnienie szczelności w tych obszarach. Przykłady uszkodzeń pokazano na fot. 1, 2, 3, 4.
Możliwe rozwiązania
Teoretycznie najmniej problemów wiąże się z wariantem z okładziną ceramiczną. Newralgicznym punktem jest jednak sposób obsadzenia obróbki, która nie może zbyt głęboko zachodzić pod płytkę, w przeciwnym razie różna rozszerzalność termiczna metalu obróbki w porównaniu do rozszerzalności termicznej płytki spowoduje oderwanie tej ostatniej. Pas zachodzenia płytki na obróbkę powinien wynosić 5–6 cm, nie więcej. Obróbka musi być stabilnie zamocowana (przytwierdzona wkrętakami/kotwami) do podłoża.
Z podanego powyżej powodu w warstwę szlamu dobrze jest wkleić taśmę uszczelniającą. Niektóre firmy zalecają, aby obróbkę dodatkowo wklejać na elastyczną żywicę reaktywną. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapewnienie odpowiedniej przyczepności pomiędzy szlamem a obróbką.
Dodatkowo szlamy mogą oddziaływać korozyjne na typowe obróbki blacharskie, dlatego przed zamocowaniem obróbkę należy zabezpieczyć przez powleczenie żywicą epoksydową i posypanie suszonym piaskiem do żywic (o uziarnieniu np. 0,2–0,7 mm lub 0,7–1,2 mm). Takie podłoże zapewnia zarówno dobrą przyczepność szlamu jak i zabezpieczenie przed korozją.
To pokazuje jak istotny jest dobór systemowych obróbek (choć lepiej jest tu użyć słowa profili brzegowych). Pokazują to dobitnie zdjęcia nr 4 i 5. W każdym z tych przypadków popełnione błędy spowodowały uszkodzenie krawędzi – odspojenie się elastycznej masy i płytek. Jeżeli do tego dojdą błędy związane z obsadzeniem obróbki oraz ze szczelnym jej połączeniem z izolacją podpłytkową z elastycznego szlamu, uszkodzenia mogą pojawić się już po pierwszej zimie.
Większy problem pojawia się w przypadku systemów z drenażowym odprowadzeniem wody. Wynika to z samej specyfiki systemu oraz większej gamy materiałów do wykonania warstwy użytkowej. Można tu stosować np. płytki ceramiczne w połączeniu ze specjalnymi matami drenażowymi, lub płyty betonowe ułożone na płukanym żwirze lub ustawione na podstawkach dystansowych.
W każdym jednak przypadku należy stosować systemowe obróbki z otworami pozwalające na odprowadzenie wody z warstw użytkowych połaci. Systemowe, tzn. kompatybilne z materiałem do wykonania powłoki wodochronnej (uszczelnienie styku) oraz z wysokością warstwy użytkowej. Dla systemów z drenażowym odprowadzeniem wody, obróbka blacharska odprowadza wodę poza połać tarasu przez specjalne otwory.
Izolacja połaci powinna nachodzić na płaszczyznę obróbki przylegającą do podłoża (uwaga: hydroizolacja nie może zasłaniać otworów odprowadzających wodę na zewnątrz, należy zadbać o koordynację wymiarową. Obróbki blacharskie muszą być dostosowane wysokością do grubości warstw konkretnej konstrukcji). Dlatego można tu stosować wyłącznie systemowe profile przewidziane do konkretnego rozwiązania technologiczno-materiałowego.
Przykład braku właściwego odprowadzenia wilgoci/wody z warstwy drenażowej pokazano na zdjęciach 6 i 7.
Niektóre rozwiązania systemowe z drenażowym odprowadzeniem wody pozwalają na znaczne zmniejszenie grubości warstw tarasu. Jest to szczególnie istotne przy pracach remontowych, zapewnienie odpowiedniej ochrony cieplnej wymusza stosowanie termoizolacji o grubości min. 10 cm, co jest z kolei ograniczone przez wysokość progu drzwiowego (grubość jastrychu dociskowego dla układu z uszczelnieniem podpłytkowym wynosi min. 5 cm).
Odpowiednie wykonstruowanie profili okapowych w połączeniu z odpowiednią hydroizolacją i matą, pozwala na wykonanie okładziny ceramicznej na hydroizolacji ułożonej bezpośrednio na termoizolacji (pominięcie jastrychu dociskowego).
Detale to nie tylko strefa okapowa, ale także dylatacje brzegowe i strefowe. Przykładowe skutki możliwych błędów w tym obszarze pokazuje fot. 5. Istotny jest układ dylatacji (rozstaw i przebieg), ich szerokość, oraz dla wariantu z uszczelnieniem zespolonym - sposób ich uszczelnienia (dylatacji strefowych dla wariantu z drenażowym odprowadzeniem wody nie uszczelnia się).
Najlepszym, choć nie najtańszym rozwiązaniem, są specjalne profile dylatacyjne. Pozwalają one na zapewnienie odpowiedniej szerokości szczeliny oraz estetycznego wyglądu. Eliminują też problem zastosowania nieodpowiedniej masy dylatacyjnej. Rozwiązaniem dla uszczelnienia zespolonego jest zastosowanie taśm uszczelniających i wypełnienie dylatacji elastyczną masą poliuretanową lub silikonową (rys. 2).
Bardzo istotne jest odpowiednie obsadzenie wpustów (lub odwodnień liniowych) do odwodnienia wewnętrznego. Błędy w tym zakresie powodują zawsze zalewanie pomieszczeń pod tarasem. Wpust powinien być wyposażony w systemowy kołnierz pozwalający na szczelne połączenie z hydroizolacją tarasu. Samo obsadzenie musi być stabilne, niedopuszczalne jest stosowanie do tego celu tradycyjnych zapraw (musi to być zaprawa epoksydowa lub polimerowo-cementowa, tzw. zaprawa PCC).
2
