Organ wykonawczy UE wskazał równocześnie, że przez nielegalne działania w państwach członkowskich związane z odpadami spadają możliwości zwiększenia wzrostu gospodarczego, “jednak wzmocnienie inspekcji krajowych i więcej informacji o gospodarowaniu odpadami może znacznie poprawić sytuację”.
| Musimy spojrzeć na odpady jak na zasoby – a marnowanie zasobów to coś gorszego niż krótkowzroczność – oświadczył komisarz ds. środowiska Janez Potocznik. Sprawozdanie pokazuje, że gospodarowanie odpadami i recykling mogą mieć znaczny wpływ na wzrost gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy. Gdyby istniejące przepisy właściwie wdrożono, moglibyśmy uniknąć kosztownych operacji oczyszczania, zanieczyszczeń i problemów zdrowotnych. Nie zapominajmy też, że materiały z recyklingu są tańsze od nowych – a ponadto ograniczają emisję gazów cieplarnianych i zmniejszają nasze uzależnienie od importu. |
|---|
W badaniach przeanalizowano szereg przykładów z Cypru, Holandii, Irlandii, Niemiec i Włoch, aby zademonstrować gospodarcze, finansowe i społeczne korzyści, jakie mogą odnieść państwa członkowskie w wyniku skuteczniejszego wdrażania i egzekwowania prawa.
Dynamiczny sektor
Jak informuje Komisja Europejska, sektor gospodarowania odpadami i recyklingu w UE jest bardzo dynamiczny: wciąż stwarza szanse dla gospodarki i ma znaczny potencjał rozwoju. W 2008 r. obroty sektora wyniosły 145 mld euro, co stanowi około 1 proc. unijnego PKB i zapewnia 2 mln miejsc pracy. Dzięki zapewnieniu zgodności z polityką UE zatrudnienie w sektorze mogłoby wzrosnąć do 2,4 mln osób, a roczne obroty wyniosłyby 187 mld euro.
Według KE podstawowym problemem jest to, że zbyt wiele cen nie odzwierciedla faktycznych kosztów unieszkodliwiania towarów – a gdyby tak było, zapobiegałoby to powstawaniu odpadów. Co więcej, w wielu państwach członkowskich wciąż brakuje odpowiedniej infrastruktury do selektywnej zbiórki, recyklingu i ponownego wykorzystania odpadów. Kolejną przeszkodą jest brak systematycznych kontroli i mechanizmów egzekucyjnych oraz wiarygodnych danych o gospodarowaniu odpadami.
Cztery kluczowe wnioski
Według KE z badań można wyciągnąć cztery kluczowe wnioski:
- Musimy więcej wiedzieć o odpadach. Konieczne są dokładniejsze dane oraz systematyczny monitoring praktycznego działania prawa. Obserwuje się jednak postępy po tym względem – niedawno Eurostat utworzył centrum danych o odpadach (Data Centre on Waste).
- Skuteczniejsze stosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” oraz szersze wykorzystanie instrumentów ekonomicznych (takich jak podwyżka kosztów unieszkodliwiania) - mogą pozytywnie wpłynąć na zapewnienie zgodności z przepisami oraz dostarczyć środków finansowych niezbędnych do gospodarowania odpadami.
- Państwa członkowskie powinny wzmocnić kontrole i monitoring. Może to oznaczać wprowadzenie kontroli na szczeblu europejskim oraz (ewentualnie) wspólnych standardów kontroli.
- Opłacalnym rozwiązaniem w zakresie wzmocnienia kontroli na szczeblu UE mogłoby być wykorzystanie fachowej wiedzy i potencjału Europejskiej Agencji Środowiska. Koszty administracyjne byłyby w takiej sytuacji niższe, niż gdyby stworzono nową agencją zajmującą się odpadami.
Dalsze działania
| KE zapowiada omówienie i przeanalizowanie wyników badań. Będą one stanowić podstawę opracowania zrównoważonego zestawu instrumentów prawnych i ekonomicznych, zgodnie z sugestiami zawartymi w planie działań na rzecz Europy efektywnie korzystającej z zasobów oraz w strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów. Strategie te popierają takie inicjatywy gospodarcze i prawne jak opodatkowanie lub zakaz składowania odpadów, rozszerzenie „odpowiedzialności producenta" oraz wprowadzenie systemów opłat proporcjonalnych do ilości wyrzucanych odpadów. |
|---|
| Gospodarka UE zużywa 16 ton surowców na osobę na rok, z czego 6 ton stanowią odpady, z których połowa trafia na składowiska. W wielu państwach członkowskich składowanie jest dominującą metodą gospodarowania odpadami. W "Planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy" z września 2011 r. KE przedstawiła główne etapy, które mają zapewnić, że do 2020 r. wszystkie odpady będą traktowane jako zasoby. |
|---|
2
