Przeciwstawne interesy reprezentują właściciele lub zarządcy budynku oraz przedsiębiorstwa, dostarczające media do tego budynku. Z oczywistych względów podmioty te są zainteresowane ustaleniem, że konkretny obowiązek, za którym kryją się wszak koszty, obciąża drugą stronę.
Zatem na kim spoczywa obowiązek utrzymania w należytym stanie skrzynek gazowych, w których znajdują się kurki główne instalacji gazowej?
Odpowiada zarządca
Stosownie do treści art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku (DzU z 2010 roku, nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tejże ustawy. Obiekt budowlany należy więc użytkować m.in. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Na właścicielu lub zarządcy budynku ciąży w szczególności obowiązek zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego i bezpieczeństwa użytkowania oraz zapewnienie warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem obiektu, w tym dotyczących zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz – odpowiednio do potrzeb – w energię cieplną i paliwa. Te same podmioty są zobowiązane do zapewnienia możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego budynku.
W myśl art. 7 cytowanej ustawy, warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych, a także warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wyżej wymienione wymagania, zaliczone są do przepisów techniczno-budowlanych określanych w drodze rozporządzenia przez właściwego ministra. Z punktu widzenia opiniowanego zagadnienia, szczególnie istotne jest przywołanie w tym miejscu dwóch aktów prawnych, wydanych na podstawie delegacji ustawowej zamieszczonej w treści art. 7 Prawa budowlanego, a mianowicie:
- rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 12 kwietnia 2002 roku (DzU nr 75, poz. 690 z późn. zm.) oraz
- rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych z 16 sierpnia 1999 roku (DzU nr 74, poz. 836 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią § 159 pierwszego z przytoczonych powyżej rozporządzeń, instalacja gazowa budynku zasilanego z sieci gazowej powinna mieć zainstalowany na przyłączu kurek główny, umożliwiający odcięcie dopływu gazu. Kurek ten powinien być zainstalowany na zewnątrz budynku przy ścianie, w wentylowanej szafce wykonanej co najmniej z materiału trudnozapalnego, we wnęce ściennej lub w odległości nieprzekraczającej 10 metrów od zasilanego budynku, w miejscu łatwo dostępnym i zabezpieczonym przed wpływami atmosferycznymi, uszkodzeniami mechanicznymi i dostępem osób niepowołanych. W myśl zaś treści § 43 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych z 16 sierpnia 1999 roku, instalacja gazowa powinna w okresie jej użytkowania zapewnić możliwość bezpiecznego korzystania z urządzeń gazowych, zgodnego z warunkami założonymi w projekcie instalacji.
Szczególnie istotny jest fakt, iż obie regulacje – jak wspomniano powyżej – znajdują się w aktach prawnych wydanych na podstawie delegacji ustawowej zamieszczonej w treści art. 7 Prawa budowlanego. Z tego faktu można bowiem wywieść do kogo regulacje te są adresowane. Skoro treść art. 7 Prawa budowlanego odnosi się wprost do treści art. 5 tej ustawy – w którym wymienia się szczególne obowiązki ciążące na właścicielu lub zarządcy budynku – to uznać należy, iż adresatem przepisów szczególnych zawartych w obu cytowanych wyżej rozporządzeniach są właśnie właściciele i zarządcy budynków.
W konkluzji uznać więc należy, iż to właśnie te podmioty, a więc właściciel lub zarządca budynku, są odpowiedzialni za zainstalowanie i utrzymanie w należytym stanie szafek gazowych, których zadaniem jest przecież zapewnienie bezpiecznego użytkowania instalacji gazowej.
Aprobujące orzecznictwo
Wniosek taki znajduje również aprobatę w orzecznictwie. W wyroku NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z 7 marca 2002 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt SA/Rz 74/2001 (LexPolonica nr 355931), wyrażono pogląd, iż unormowania zawarte w Prawie budowlanym, rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 14 grudnia 1994 r. (które zostało zastąpione cytowanym wyżej rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 12 kwietnia 2002 roku) i w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych z 16 sierpnia 1999 r. (DzU z 1999 r., nr 74 poz. 836) pozwalają na opowiedzenie się za poglądem, iż obowiązek utrzymania szafki, w której znajduje się główny kurek gazowy, obciąża właściciela (zarządcę) budynku.
Uzasadniając swoje orzeczenie NSA wskazał, iż rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 roku określa warunki, które mają zapewnić utrzymanie stanu technicznego budynku na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia w okresie jego użytkowania, ochronę zdrowia i życia ludzi w pomieszczeniach budynku oraz zgodne z przeznaczeniem użytkowanie budynku i znajdujących się w nim urządzeń związanych z budynkiem, a w szczególności warunki w zakresie zaopatrzenia w wodę, gaz, energię cieplną, energię elektryczną, ochronę przeciwpożarową, oraz odprowadzania ścieków i usuwania odpadów. Zgodnie zaś z treścią paragrafu 3 pkt 13 tego rozporządzenia, przez instalację gazową należy rozumieć układ przewodów gazowych w budynku wraz z armaturą, wyposażeniem i urządzeniami gazowymi, mający początek w miejscu połączenia przewodu z kurkiem głównym gazowym odcinającym tę instalację od przyłącza, a zakończenie na urządzeniach gazowych wraz z tymi urządzeniami.
Skoro więc instalacja gazowa budynku, mająca swój początek poza kurkiem głównym gazu, stanowi element budynku (co wynika z treści art. 3 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane) i obowiązek utrzymania jej we właściwym stanie technicznym obciąża właściciela budynku, to obowiązek ten rozciąga się na wszelkie dodatkowe elementy, bez których instalacja ta nie mogłaby istnieć, aby pozostawać w zgodzie z przepisami – w tym przypadku właśnie z paragrafem 159 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 12 kwietnia 2002 roku.
Z uzasadnienia wynika również, iż chociaż do obowiązków właściciela budynku w zakresie utrzymania właściwego stanu technicznego instalacji gazowej należy – w myśl paragrafu 46 pkt 7 cytowanego rozporządzenia – zawiadomienie dostawcy gazu w każdym przypadku uszkodzenia szafki, w której umieszczono kurek główny gazowy, to obowiązek ten ma na celu jedynie spowodowanie ewentualnej kontroli, czy przy okazji uszkodzenia szafki nie doszło do uszkodzenia sieci gazowej, której zakończeniem jest główny kurek.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż odmienne stanowisko w kwestii podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie w należytym stanie przedmiotowych szafek, prowadziłoby do wniosku, że skoro utrzymanie w należytym stanie technicznym szafki na kurek główny gazu obciążałoby dostawcę gazu, to również dostawca winien szafkę tą wykonać, aby uruchomić instalację gazową budynku. To zaś pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami Prawa budowlanego adresowanymi do właściciela i zarządcy budynku.
2
