Postęp techniczny i coraz wyższe wymagania dotyczące bezpieczeństwa użytkowania dźwigów osobowych powodują, że konieczna jest ich modernizacja. Bieżąca konserwacja utrzymuje dźwigi tylko na założonym przy ich projektowaniu poziomie funkcjonalności eksploatacyjnej i bezpieczeństwa.
W latach 1970-1990 zainstalowano ponad 40 tys. dźwigów osobowych, przy czym większość z nich znajduje się w zasobach spółdzielni mieszkaniowych. Wiele dźwigów pracuje więc już ponad 30 lat, a z technicznego punktu po 20 latach eksploatacji muszą być one modernizowane.
Propozycję prawnego uregulowania kwestii modernizacji dźwigów osobowych opracowała Grupa Robocza Krajowego Forum Konsultacyjnego ds. Dźwigów w Centrum Bezpieczeństwa Technicznego. W jej skład wchodzą reprezentanci wszystkich stron zainteresowanych branżą dźwigów osobowych, w tym również przedstawiciele spółdzielni mieszkaniowych. Członkowie tej grupy w ciągu 2,5 roku opracowali projekt, który uwzględniał również wyniki analiz wypadków i niebezpiecznych uszkodzeń dźwigów, przeprowadzonych przez Akademię Górniczo-Hutniczą i Urząd Dozoru Technicznego, oraz zalecenie nr 95/216/WE Komisji Europejskiej z 8 czerwca 1995 r. w sprawie poprawy bezpieczeństwa istniejących dźwigów. Dwa lata temu projekt skierowano do ministra gospodarki. Minister od dwóch lat odmawia prawnego uregulowania tej kwestii.
W odpowiedzi na interpelację poselską w tej sprawie minister gospodarki w piśmie skierowanym w lutym br. do marszałka Sejmu, stwierdził, że sprawne funkcjonowanie dźwigów ma niekwestionowane znaczenie dla przemieszczania się ludzi, szczególnie osób niepełnosprawnych, osób starszych i rodziców z małymi dziećmi. Dalej minister podkreślił, że w Polsce zapewniane jest to poprzez objęcie tych urządzeń dozorem technicznym i dopuszczanie do użytkowania na podstawie decyzji zezwalającej na ich okresową eksploatację, wydawanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego.
Natomiast w przypadku nieprzestrzegania przez eksploatującego warunków użytkowania, jak również w wyniku stwierdzenia, że badane urządzenie techniczne stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz mienia lub środowiska organ dozoru technicznego wydaje decyzję o wstrzymaniu eksploatacji tego urządzenia. Dlatego mając na uwadze koszty modernizacji oraz obowiązujące w Polsce zasady dozoru technicznego, minister gospodarki nie przewiduje wprowadzenia w życie aktu prawnego, który autorytatywnie narzucałby terminy obowiązkowej modernizacji dźwigów.
Ponadto minister gospodarki sugeruje, że zasady racjonalnej gospodarki środkami finansowymi posiadanymi przez użytkowników i właścicieli tych urządzeń umożliwiają prowadzenie prac zmierzających do sukcesywnego unowocześniania i podnoszenia poziomu technicznego oraz bezpieczeństwa użytkowanych dźwigów.
To stanowisko ministra gospodarki dosyć jasno daje do zrozumienia właścicielom dźwigów, że nie mogą liczyć na pomoc z budżetu państwa w modernizacji dźwigów, gdyż bezpieczeństwo ich użytkowania całkowicie zapewnia funkcjonujący w Polsce system.
Ustawa z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów budynków reguluje zasady udzielania pomocy publicznej podmiotom realizującym inwestycje zmierzające do zmniejszenia zapotrzebowania na energię. Jednak obecny kształt ustawy praktycznie wyklucza możliwość skorzystania z niej, mimo że modernizacja dźwigów przyczyni się do oszczędności energii i poprawy efektywności energetycznej budynków. Dotyczy to również remontów, a pomoc państwa obejmuje tylko budynki wzniesione do 1961 r. Tymczasem największe zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników występują w dźwigach instalowanych w latach 1970-1990. Wystąpienie w tej sprawie do ministra infrastruktury nie spotkało się z oczekiwanym zrozumieniem.
Unia Europejska aktywnie popiera finansowanie remontów budynków mieszkalnych, które przyczyniają się do wzrostu efektywności energetycznej w mieszkalnictwie. Ustawy obowiązujące w Polsce stanowią o oszczędności energii, ale rozporządzenia dotyczą przede wszystkim energii cieplnej, praktycznie pomijając energię elektryczną.
Wejście w życie rozporządzenia WE nr 397/2009 umożliwiło Ministerstwu Rozwoju Regionalnego pozyskanie dodatkowych wpływów ze zwiększenia o 1% alokacji środków na remonty i modernizacje zasobów mieszkaniowych, które w efekcie prowadzą do ograniczenia zużycia energii elektrycznej.
Na podstawie rozporządzeń UE minister rozwoju regionalnego wydał Wytyczne w zakresie programowania działań dotyczących mieszkalnictwa (z 13 sierpnia 2008 r., z późn. zm). Zgodnie z nimi inwestycje w zakresie mieszkalnictwa mogą być realizowane wyłącznie na wyznaczonych obszarach wsparcia spełniających co najmniej trzy z następujących kryteriów: wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia, wysoka stopa długotrwałego bezrobocia, wysoki poziom przestępczości i wykroczeń, niski wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej, porównywalnie niski poziom wartości zasobu mieszkaniowego. Eliminuje to praktycznie spółdzielnie oraz wiele wspólnot mieszkaniowych.
Natomiast według rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rodzajów i projektów przeznaczonych do realizacji w ramach Krajowego systemu zielonych inwestycji (z 20 października 2009 r.) poprawę efektywności energetycznej przy modernizacji dźwigów można uzyskać:
-
modernizując systemy oświetlenia,
-
wymieniając napędy na energooszczędne,
-
kupując urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie budynków.
Na szczęście spółdzielnie mieszkaniowe, nie czekając na prawne uregulowanie obowiązku modernizacji dźwigów osobowych, prowadzą te inwestycje z własnych środków finansowych, wpisując je do wieloletnich programów remontów.
Nowe regulacje prawne związane z efektywnością energetyczną oraz redukcją emisji CO2 dają jednak nadzieję, że znajdą się środki finansowe, które pozwolą sfinansować modernizację tych elementów dźwigów, które zużywają energię elektryczną.
Czytaj też:
Jak poprawić efektywność energetyczną dźwigów osobowych?
Jaką wybrać windę?
Utrzymanie bezpieczeństwa w starych dźwigach do czasu ich modernizacji
2
