CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Jaka przyszłość energetyki?

Irena Scholl  |  Administrator 11/2012  |  11.06.2013
Jaka przyszłość energetyki?
Jaka przyszłość energetyki?
sxc.hu

Sytuacja w energetyce nie nastraja optymistycznie. W 2016 roku, a unijni eksperci twierdzą, że już w 2015 r., czyli za niecałe trzy lata, może zabraknąć w Polsce co najmniej 5 tys. MW.

Przyczyn takiego stanu jest sporo. Do najważniejszych należy wyeksploatowanie naszych elektrowni węglowych i elektrociepłowni wraz z ich sieciami przesyłowymi, zbudowanymi w dawno minionej epoce. Także prawo unijne tracące dosyć kategorycznie cierpliwość do producentów CO2. No i przede wszystkim ogromny społeczny koszt powoływania do życia nowych gigantów, których budowę finansujemy my wszyscy płacący (coraz to nowe) podatki oraz rosnące rachunki za prąd i c.o.

Sęk w tym, że przyzwyczailiśmy się do tzw. energetyki zawodowej, bazującej na węglu czarnym i brunatnym, więc trudno nam, myśląc o przyszłości, oderwać się od zakodowanej głęboko w genach wizji kotłów­ gigantów, coraz większych bloków liczących po 500 MW. Największy, bełchatowski, ma nawet 800 MW!

Aby na dłużej zapewnić bezpieczeństwo energetyczne tradycyjnymi metodami, trzeba by wybudować bloki o łącznej mocy ok. 11 tys. MW. Jednak to, zdaniem fachowców, jest nierealne i z powodu braku środków, i z powodu zbyt małego potencjału firm budowlanych.

Już opóźnione jest rozpoczęcie dwóch inwestycji, które miały powstać w pierwszej kolejności: dwóch bloków w Elektrowni Opole i bloku w Elektrowni Rybnik. Prace rozpoczną się być może w 2013 r., a okres budowy bloku węglowego trwa około 5 lat. A przy okazji: jesteśmy jedynym krajem w UE, gdzie planuje się budowę nowych bloków węglowych.

Przed laty zauroczyła nas nowoczesnością energetyka atomowa, ale ostatnio entuzjazm nieco osłabł po katastrofach w kilku siłowniach na wschodzie i na zachodzie. Wpłynęły na to także informacje, że planowana budowa takiej siłowni w Polsce o mocy 6 tys. MW ma pochłonąć ok. 50 mld zł. A co gorsze, nie zdąży zaradzić zbliżającemu się szybko kryzysowi, bo aktualne plany zakładają, że elektrownia ruszy w 2032 roku. Wciąż nie wiadomo jednak gdzie zostanie wybudowana i jak będzie finansowana.

W trybie nagłym nie będzie możliwe poratowanie sytuacji gazem z łupków, bo w tej sprawie nie ma wciąż konkretnego rozpoznania sytuacji co do zasobności złóż, warunków ich eksploatacji, technologii wydobywania gazu i kosztów. To robota na lata.

Jak ratować sytuację?

Kolektory słoneczne - zestawienie produktów

kolektory słoneczne
Kolektory słoneczne służą do konwersji energii słonecznej na ciepło. Promieniowanie Słońca, które dociera do kolektora, jest dzięki niemu zmieniana docierająca do kolektora zamieniana jest na energię cieplną. Kolektory dzielimy na płaskie (a w obrębie tej grupy: na cieczowe, gazowe i dwufazowe - w zależności od nośnika ciepła), płaskie próżniowe, próżniowo-rurowe, skupiające i specjalne.

Zobacz przegląd różnych modeli »

Co więc można zrobić szybko, aby ratować sytuację? Prof. Krzysztof Żmijewski (Politechnika Warszawska, Społeczna Rada Narodowego Programu Redukcji Emisji Energii), realista i wizjoner w jednej osobie twierdzi, że 2 tys. MW można uzyskać dzięki mocom, których… nie wykorzystamy. Czyli z efektywności energetycznej. – Szczególny potencjał widzę w unowocześnieniu oświetlenia dróg i ulic – twierdzi.

Kolejne 2 tys. MW to energia sprowadzona z zagranicy, zwłaszcza z Ukrainy, gdzie 1,2 tys. MW można uzyskać od ręki, wykorzystując nieaktywną dziś linię elektrowni jądrowej Chmielnik–Rzeszów. Drugi kierunek – litewski, czyli most energetyczny, który obecnie jest w budowie.

A pozostałe 2 tys. MW drzemie w energetyce odnawialnej, rozproszonej, zwłaszcza prosumenckiej. Profesor od kilkunastu lat propaguje „generację rozproszoną”, dziś wręcz namawia do pospolitego ruszenia, w którym mogą i powinni wziąć udział gospodarze gmin, właściciele obiektów użyteczności publicznej, domów jedno- i wielorodzinnych, korzystając ze wsparcia budżetu państwa, funduszy wojewódzkich i UE.

Do dyspozycji jest słońce, wiatr, energia termalna, którą mamy tuż pod piwnicą oraz jest zawarta w biomasach i biogazie. Pytany, jakie technologie mają szanse powodzenia w Polsce w generacji rozproszonej, zachęca do korzystania z doświadczeń Wielkiej Brytanii i Niemiec.

To przede wszystkim fotowoltaiki ze względu na łatwość montażu oraz wiatraki o pionowej osi obrotu – dla tych technologii paliwo nic nie kosztuje. Jako trzecią technologię wymienia mikrokogeneracje biogazowe i gazowe. Problemem jest brak legislacyjnego umocowania mikrokogeneracji gazowej – biogazowa jest uwzględniona w projekcie ustawy o OZE.

Za gaz trzeba wprawdzie zapłacić, ale jak się porówna sprawność urządzeń to widać, że ta technologia jest bardzo opłacalna. Pozostaje kwestia dostępu do gazu, ale to można rozwiązać przez rozbudowę sieci gazowej oraz wykorzystanie gazu płynnego (LPG). Polska jest jednym z liderów w wykorzystywaniu LPG w motoryzacji, a więc równie dobrze można ten gaz wykorzystywać w generacji rozproszonej energii poza siecią gazową.

Za uruchomieniem mikrogeneracji niskoemisyjnej przemawia kilka argumentów. Przede wszystkim możliwości techniczne. Urządzenia można kupić bez trudu, gdyż w Polsce funkcjonuje już grubo ponad 100 firm produkujących wiatraczki, kolektory słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne itp., urządzenia do mikrokogeneracji służące równoczesnemu wytwarzaniu energii elektrycznej i ciepła, oraz ok. 20 firm zajmujących się dystrybucją urządzeń, m.in. małych turbin wiatrowych, sprowadzanych z zagranicy: USA, Chin, Wielkiej Brytanii. Producenci i dystrybutorzy coraz częściej zajmują się instalowaniem urządzeń, ich konserwacją i likwidacją awarii.

Wyposażenie domów w urządzenia wspierające generację rozproszoną jest niewielkie. Np. w Austrii, Niemczech, Finlandii w co trzecim domu są pompy ciepła, u nas ma je 2–3%, choć można zauważyć tendencję wzrostową: w 2000 r. sprzedano 100 pomp, a w 2009 r. już 5 800. Zapał Polaków chłodzą wysokie koszty takiej instalacji. W innych krajach europejskich też są one wysokie, ale władze państwowe i lokalne starają się tę uciążliwość zniwelować. We Francji od podatku osobistego można odpisać 50% kosztów zakupu pompy ciepła. W Szwecji, Szwajcarii i innych krajach stworzono różne systemy ulg i zachęt finansowych, które zmniejszają o kilkadziesiąt procent koszty inwestycji, a niekiedy również eksploatacji, stosując specjalne ulgowe taryfy na energię elektryczną dla pomp ciepła.

Wszyscy, i „zjadacze” energii, którzy mogą stać się także jej dostarczycielami, i producenci sprzętu liczą na efekty Ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE). W trakcie prac nad jej projektem odbyło się ok. 300 konsultacji społecznych, resort gospodarki zgromadził ponad 800 wniosków i uwag. Najważniejsza zmiana projektu dotyczyła zapisu korzystnego dla energetyki prosumencjkiej, gwarantującego sprzedawcy nadwyżek energii, że będą one zakupione po gwarantowanej cenie. Jak również, że nie będzie on traktowany jako prowadzący działalność gospodarczą.


Szukajcie oszczędności!

Dr Jan Rączka, prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

 Lekarstwem na rosnące zapotrzebowanie na energię, na przestarzałe, wciąż ulegające awariom sieci przesyłowe, na wysokie rachunki za ciepło, prąd i gaz, są nie tylko kosztowne inwestycje w istniejącą infrastrukturę energetyczną, ale przede wszystkim działania dużo tańsze – poprawa efektywności energetycznej, energooszczędność i promowanie postaw prosumenckich.

Oszczędności energii należy szukać nie tylko w przemyśle i w modernizacji energetyki zawodowej, choć tam uzyskiwane efekty bywają wyjątkowo spektakularne, ale również w urządzeniach rozproszonej energii odnawialnej, w mieszkaniach, domach, obiektach użyteczności publicznej. Instrumenty finansowego wsparcia, jakie oferuje NFOŚiGW, mają na celu nie tylko uczynić takie energooszczędne inwestycje bardziej dostępnymi i opłacalnymi, ale również uświadomić inwestorom indywidualnym oraz właścicielom i osobom zarządzającym wszelkiego rodzaju nieruchomościami, jak wiele można zaoszczędzić poprzez właściwe zarządzanie energią.

Prawie 2 lata temu uruchomiliśmy ogólnopolski program 45% dopłat brutto do kredytów na zakup i montaż kolektorów słonecznych do ogrzewania wody użytkowej i wspomagania c.o. W skali roku solary pozwalają użytkownikom na zaoszczędzenie 50–60% kosztów ogrzewania wody. Przy dobrze zaprojektowanych i zrealizowanych instalacjach solarnych inwestycje takie są najkorzystniejsze i mogą zwrócić się już po 5–6 latach, przy żywotności instalacji sięgającej 15–20 lat. Nasz program przeznaczony jest dla osób fizycznych, ale również dla wspólnot mieszkaniowych.

Zainteresowanie programem dopłat do solarów (www.nfosigw.gov.pl/kolektory) przerosło nasze oczekiwania. W 2011 r. dofinansowanie z Funduszu uzyskało już 16 wspólnot, zaś w pierwszych miesiącach bieżącego roku 5. Najwięcej wniosków wpłynęło z Lubelszczyzny. Średnia wykorzystanych dotacji to 52 tys. zł przy przeciętnym zaciągniętym przez wspólnoty kredycie bankowym w wysokości 116 tys. zł. Prawie połowa budżetu, wynosząca 300 mln zł, została już wykorzystana, ale program będzie obowiązywał do 2014 r.

Wielkie oszczędności widzimy również w kompleksowej poprawie zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej, czym powinni się zainteresować zarządcy tych nieruchomości. Od wielu lat ze środków krajowych i unijnych wspieramy projekty gruntownych termomodernizacji szkół, przedszkoli, szpitali, urzędów itd. Częściej, niż o termomodernizacji, mówimy jednak o zarządzaniu energią, gdyż aby uzyskać dofinansowanie, nie wystarczy obłożenie budynku styropianem. Likwiduje się przestarzałe, nieefektywne piece, szczególnie węglowe, wykorzystując odnawialne źródła energii, kolektory, pompy ciepła, inwestuje się w energooszczędne systemy oświetleniowe. Fundusz, dofinansowując obiekty, zwraca uwagę na efekt ekologiczny – likwidację emisji zanieczyszczeń, zwłaszcza CO2. Inwestor płaci niższe rachunki, a użytkownicy budynków przebywają w komfortowych warunkach.

Szukając oszczędności energii, śmiało myślimy o przyszłości. Rada Nadzorcza NFOŚiGW zatwierdziła program wspierania przez Fundusz inteligentnych sieci energetycznych (smart grid), pozwalający na integrację działań wytwórców, dystrybutorów i końcowych odbiorców energii, dzięki czemu jest ona wykorzystywana efektywniej. Narodowy Fundusz swoim programem chce zachęcić inwestorów do stworzenia i przetestowania sieci inteligentnych na obszarach pilotażowych. Będą one organizowane np. na terenie dzielnicy, osiedla, w dużych obiektach mieszkalnych i handlowych, także na terenach wiejskich.

Współpraca słońca z gazem

Sylwester Śmigiel – Prezes GASPOL oraz Przewodniczący Forum Rozwoju Efektywnej Energii (FREE)

 „Rozwój wymaga zmian, a te z kolei wymagają rewizji dotychczasowego myślenia. W polskiej energetyce właśnie zachodzą zmiany. Odchodzimy od myślenia, że potrzeby energetyczne kraju muszą zapewniać ogromne bloki, od których buduje się kosztowne sieci przesyłowe. One oczywiście są potrzebne ale nie jest to jedyna droga. Nowoczesne podejście może wyglądać zupełnie inaczej.

W całym kraju powstają tysiące lub setki tysięcy małych producentów energii, którzy wytwarzają energię na własne potrzeby, a nadwyżki sprzedają swoim sąsiadom. Można to zrealizować wykorzystując mikrokogenerację, czyli skojarzoną produkcję energii cieplnej i energii elektrycznej w oparciu o urządzenia małych mocy. Są to urządzenia posiadające bardzo wysoką sprawność osiągającą 90%. W miarę jak urządzenia te będą stawały się coraz bardziej popularne w naszym kraju, będą spadały ich ceny. Warto się nimi zainteresować, bo są to rozwiązania dające samodzielność energetyczną na poziomie gospodarstwa domowego, wspólnoty mieszkaniowej, gminy.

Przestawienie się na małą energetykę nie jest zbyt skomplikowane technicznie. W Polsce co roku wymienia się blisko 400 tys. kotłów grzewczych. Z czego prawie 100 tys. to nowoczesne kotły kondensacyjne. A więc około 100 tys. konsumentów rocznie jest już dziś gotowych do zainwestowania w bardziej wyrafinowane urządzenia. Możemy więc założyć, że w ciągu kilkunastu lat milion spośród 14 milionów gospodarstw domowych w naszym kraju może zainstalować urządzenia do mikrokogeneracji o mocy do 5 kW. W wyniku tego uzyskamy dodatkowe 5 gigawatów mocy, co ma niebagatelne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.”

 

 

Bożena Wróblewska, Kierownik Działu Innowacji GASPOL

 „Dochodzą do tego możliwości rozwiązań hybrydowych, łączących źródła odnawialne z paliwem gazowym (np. kolektory słoneczne współpracujące z LPG). Takie hybrydy pozwalają na efektywne korzystanie z energii odnawialnej, gdy świeci słońce i stabilizują cały system paliwem gazowym, gdy zawodzą warunki atmosferyczne.

Niezależnie od pogody właściciel zyskuje wysokoefektywne, bezpieczne, oszczędne i ekologiczne źródło energii. Jest to bardzo korzystne rozwiązanie dla większych budynków wielorodzinnych. Z kolei, instalacja mikrokogeneracyjna pozwala na równoczesną produkcję ciepła i energii elektrycznej. Instalacje wykorzystujące energię słoneczną już są, a rozwiązanie mikrokogeneracyjne wkrótce będą dostępne w ofercie GASPOLU.

Tymczasem, warto dodać, że co roku o 30–50% zwiększa się moc kolektorów słonecznych wykorzystywanych w celu podgrzewania ciepłej wody użytkowej w Polsce. Również deweloperzy coraz częściej je zakładają w nowych budynkach, gdyż sprawdzili, że dzięki temu mieszkania są tańsze w eksploatacji i łatwiej zdobywają klienta. Jako właściciel marki kolektorów słonecznych PRIMA Energy, wiemy, że kolektor prawidłowo eksploatowany pozwala obniżyć koszty podgrzewania ciepłej wody użytkowej aż do 50%. Taki efekt mówi sam za siebie.

 

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Ogrzewanie podłogowe - ile to kosztuje?

Jakie urządzenia grzewcze zapewniają niskie koszty eksploatacyjne?

ogrzewanie podłogowe urządzenia grzewcze
Dla zdecydowanej większości użytkowników grzejniki kojarzą się z białą plamą widniejącą pod oknem. Taki obowiązywał dotychczas standard. Obecnie inwestorzy dążą do tego, by ten stały w naszej strefie klimatycznej element wyposażenia był jak najmniej widoczny... czytam więcej »

Chcesz aby koszty eksploatacyjne ogrzewania były niższe o ok. 50% niż w przypadku ogrzewania gazem ziemnym i aż 70% niż w przypadku ... czytam więcej»


Jakie pompy ciepła i kotły wybrać do budynku mieszkalnego lub domu?

Kotły jakie wybraćKotły dzielą się na (gazowe) kondensacyjne i konwencjonalne. W kotłach kondensacyjnych następuje kondensacja zawartej w spalinach pary wodnej (powstałej w wyniku spalania gazu), a odzyskana dzięki temu dodatkowa energia zostaje przekazana do instalacji c.o... Czytam więcej »


Pożar nieruchomości? Jak zabezpieczać obiekty użytkowe? »

Programy wspierające zarządzanie nieruchomościami?

Pożar budynku Programy dla zarzadcow
Systemy wentylacji pożarowej są bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej obiektów użytkowych. W zabezpieczanych pomieszczeniach i (...) czytam dalej »

Nowoczesne oprogramowanie wspomagające zarządzanie nieruchomościami cechuje przede wszystkim mobilność, kompleksowość i skalowalność. Wszystko to... czytam więcej»


Czy dla spółdzielni i wspólnot gaz może być tańszy?

Gaz dla wspólnotCzy w sytuacji gdy ceny gazu idą w górę, masz pewność, że Twoje stawki nie wzrosną w trakcie trwania... zobacz więcej »


Zarządco, przygotuj nieruchomość na zimę »

Problem z odczytem wodomierzy - "nie mogę zastać mieszkańców "

Śnieg na dachu nieruchomości odczyt liczników wody
Zgodnie z ludową mądrością – lepiej jest zapobiegać niż naprawiać skutki zimowych uszkodzeń. Mimo że do zimy zostało jeszcze trochę czasu, warto zrobić ... Czytam więcej »

Jak ciężko jest wykonać odczyt licznika zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Na szczęście możemy sobie pomóc , dzięki czemu znacznie przyspieszymy ... chcę wiedzieć jak»


Jaki wybrać system do zarządzania dla wspólnot i spódzielni mieszkaniowych? »

system do zarządzania nieruchomościamiNiezwykle elastyczny sposób kreowania opisu zasobów, zarówno w części finansowo-księgowej jak i technicznej, uniwersalny sposób rozliczania mediów, automatyczne rozliczanie kosztów dla każdego składnika obciążeń lokalu... Czytam więcej »


Renowacja czy wymiana posadzek? Jak najszybciej i najtaniej?
Jak monitorować zestawy do podnoszenia ciśnienia wody»
Naprawa posadzek w budynku Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Dzięki swojej budowie posadzki lastryko, niezależnie od wieku oraz stopnia zużycia, praktycznie zawsze poddaje się renowacji, podczas której uzyskuje się całkowicie... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Dlaczego detektory gazów pełnią tak ważną rolę w wentylacji pomieszczeń zamkniętych?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Detektory gazów w garażach podziemnych Ogrzewanie gazem plynnym
Mikroprocesorowe, elektrochemiczne detektory DE-TOX służą do ciągłej kontroli stężenia poziomu tlenku węgla w garażach podziemnych, nadziemnych, kanałach rewizyjnych, przejazdach, tunelach i innych zamkniętych obiektach, w których istnieje ryzyko powstania nadmiernego stężenia trującego gazu. ... czytam więcej » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami - Interaktywna Administracja Nieruchomości»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Jak dobrze opomiarować i rozliczyć media»
Ocieplenie budynku - na co zwrócić uwagę?
Oze-spoldzielnia Ocieplenie styropianem
W uzyskaniu oszczędności bardzo pomagają wszelkie narzędzia służące do pomiaru zużycia mediów: wody czy ciepła. Widząc, ile ich zużywają mieszkańcy, możemy lepiej(...) czytaj dalej »

Do ocieplania budynków nowych, jak i remontowanych, najczęściej stosowany jest system ETICS (ang. External Thermal Insulation Composite System) – czyli złożony(...) czytam dalej »


Plac zabaw na osiedlu - zrób najfajniesze miejsce dla młodych mieszkańców »

plac zabaw

Plac zabaw na nieruchomości wspólnej powinien służyć zaspokajaniu potrzeb członków wspólnoty związanych z odpoczynkiem, rekreacją (...) Czytam więcej »


Produkty DuroDACH

    DuroDACH-S
    DuroDACH TOP-S
    DuroTRANS
    DuroDACH D
    DuroDACH R
    DuroFLEX
    DuroGRUNT 2K
    DuroGRUNT
    DuroTAPE
    DuroNET
    DuroFAST
    DuroLASTIK

Uszczelnianie dachu

Skuteczne uszczelnienie dachu jest zadaniem kluczowym dla zapewnienia ochrony budynku przed niszczącym działaniem warunków atmosferycznych. W naszej ofercie mamy proste i skuteczne rozwiązania dla prawie każdego rodzaju dachu, w tym pokrytych papą termozgrzewalną bądź asfaltową, gontem bitumicznym
Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
11/2019

Aktualny numer:

Administrator 11/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Odpowiedzialność za szkody "chodnikowe"
  • - Split payment – co nowego?
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 17739|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 11089|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10664|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl