Zieleń na placach zabaw nie tylko uatrakcyjnia je wizualnie, ale także tworzy korzystny mikroklimat, poprawia wilgotność powietrza i chroni przed nadmiernym nasłonecznieniem. Pełni też funkcję edukacyjną, ponieważ dzieci mogą z bliska obserwować, jak zmieniają się rośliny wraz z porami roku i na przestrzeni lat.
Badania prowadzone wśród dzieci udowodniły, że rośliny i zwierzęta odgrywają znaczącą rolę w postrzeganiu przez nie terenu zabaw jako miejsca interesującego. Obszary zaś, na których znajdują się tylko urządzenia zabawowe, odbierają jako przestrzenie nudne.
W odczuciu dzieci bardziej atrakcyjny jest park czy łąka, które dają możliwość kontaktu z przyrodą i rozwijania wyobraźni. Dlatego projektując place zabaw, trzeba uwzględnić nie tylko urządzenia zabawowe, ale także różne gatunki roślin.
Dzieci bardzo chętnie wykorzystują do zabaw drzewa, kępy krzewów i murawy. Przy czym:
- drzewa traktują jako najważniejszy element roślinny, ponieważ podczas zabawy mogą one pełnić wiele funkcji,
- kępy krzewów i wysokich roślin służą za wspaniałą kryjówkę,
- trawniki są z kolei dobrym miejscem na zabawy ruchowe.
Obecność roślin na terenie placu zabaw wspomaga prawidłowy rozwój psychofizyczny dziecka. Rośliny mają duże znaczenie dla edukacji dzieci - umożliwiają bowiem poznanie przemian zachodzących w przyrodzie w trakcie wegetacji. Wśród drzew i krzewów żyje też wiele gatunków ptaków i owadów.
Ponadto rośliny na terenach zabaw dziecięcych:
- tworzą bariery oddzielające przestrzeń zabawową od obszarów niebezpiecznych, np. dróg jezdnych czy miejsc składowania śmieci, oraz od pozostałych terenów osiedla, a także izolują akustycznie;
- wydzielają przestrzenie przeznaczone dla różnych grup wiekowych dzieci;
- odpowiednio kształtowane kompozycje roślinne tworzą korzystny mikroklimat placu zabaw;
- grupy drzew czy pergole chronią teren przed nadmiernym nasłonecznieniem.
Dzieci do lat 7
Najmłodsze dzieci do poznawania otaczającego je świata angażują wszystkie zmysły. Pierwsze oznaki zainteresowania roślinnością wykazują już 3-letnie dzieci, które dotykają lub chwytają gałązki i liście drzew lub krzewów. Zdobywają w ten sposób pierwsze informacje o roślinach, np. o tym, że róża kłuje.
Dzieci chętnie zrywają i obserwują różne elementy roślin: liście, owoce czy kwiaty. Poznają w ten sposób cechy roślin charakterystyczne dla poszczególnych ich gatunków, takie jak barwa czy faktura. Jednak najważniejszym zmysłem poznawczym w tym okresie rozwojowym dzieci jest wzrok, a nie dotyk. To wrażenia wizualne budzą zainteresowanie otaczającym światem. Dopiero gdy przedmiot wygląda interesująco, rodzi się w dziecku chęć zbadania go innymi zmysłami.
Najbardziej interesują je rośliny o żywych barwach i ciekawych kształtach kwiatów lub owoców (kasztanowce, dęby, buki, róże) oraz rośliny pachnące (konwalia, bez lilak, jaśminowiec wonny).
Dla rozwoju najmłodszych dzieci duże znaczenie ma też obserwowanie roślin kwitnących - uczą się w ten sposób rozpoznawania przemian zachodzących w przyrodzie wraz ze zmianą pór roku. Dziecku najłatwiej jest obserwować rośliny jednoroczne i bylinowe, gdyż przemiany, jakie w nich zachodzą, są dla niego najczytelniejsze. Rośliny te rozwijają się na tyle szybko, że dziecko jest w stanie zwrócić uwagę i zapamiętać wszystkie ich etapy rozwojowe.
Z tego względu wskazane jest, aby w pobliżu terenów zabaw dziecięcych znalazły się nasadzenia takich gatunków roślin, których kwitnienie jest charakterystyczne dla poszczególnych pór roku. Mogą to być np.:
- astry (Aster sp.),
- fiołki (Viola sp.),
- konwalia majowa (Convallaria majalis),
- krokusy (Crocus sp.),
- narcyzy (Narcissus sp.),
- niezapominajka (Myosotis sylvatica),
- pierwiosnki (Primula sp.),
- sasanka zwyczajna (Pulsatilla vulgaris),
- stokrotki (Bellis perennis),
- tulipany (Tulip sp.).
Dla dzieci w wieku 6-7 lat ważnym zmysłem poznawczym, poza wzrokiem i dotykiem, staje się smak. Dlatego na terenach zabaw najmłodszych warto posadzić także gatunki roślin o jadalnych owocach. Unikać jednak należy kłujących krzewów (np. jeżyn czy agrestu), bo małe dzieci, sięgając po owoce, mogą się niebezpiecznie poranić.
Ze względu na poznawcze znaczenie roślin w edukacji najmłodszych powinny być one dla nich dostępne. Najlepiej sprawdzają się niskie krzewy i krzewinki, kobierce kwiatowe oraz drzewa i krzewy o ciekawych kształtach owoców lub liści.
Dzieci starsze
Starsze dzieci często wykorzystują liście i kwiaty roślin do zabawy - obrzucają się nimi lub tworzą z nich różnego rodzaju formy przestrzenne. Łodygi zaś i gałęzie służą im do budowy kryjówek, szałasów czy altan, a z żołędzi i kasztanów tworzą ludziki, zwierzątka i korale.
Przestrzenie rekreacyjne na osiedlach mieszkaniowych ZOBACZ>>
U dzieci starszych rośliny występujące w pobliżu miejsca zamieszkania mogą obudzić zainteresowania botaniczne. Kontakt z przyrodą wpływa także pozytywnie na wrażliwość i rozwój emocjonalny dzieci. Wiedza o zachodzących w niej przemianach i potrzebach roślin buduje świadomość ekologiczną.
Pozwala także ocenić ryzyko i konsekwencje wybranego rodzaju zabawy, co uczy unikania w przyszłości sytuacji niebezpiecznych. Dlatego na terenach przeznaczonych dla starszych dzieci mogą już pojawić się np. pojedyncze rośliny o kłujących pędach.
2
