Place rekreacyjne odgrywają dużą rolę w funkcjonowaniu społeczności osiedla. Dzięki przestrzeniom o takim charakterze łatwiej nawiązać kontakt z sąsiadami. Mieszkańcy nie mają więc poczucia anonimowości i chętniej utożsamiają się z miejscem zamieszkania. Wzrasta też komfort ich życia oraz poczucie bezpieczeństwa.
Aby przestrzeń rekreacyjna stała się centrum życia społecznego, w projekcie należy uwzględnić strukturę wiekową mieszkańców, ich potrzeby, zainteresowania i preferencje dotyczące charakteru przyszłego miejsca rekreacyjnego. Po podjęciu decyzji o jego budowie powinno się więc zebrać opinie mieszkańców, do czego można wykorzystać ankiety lub bezpośrednie wywiady.
Zebrane w ten sposób opinie pozwolą projektantowi sformułować wstępne założenia do koncepcji zagospodarowania terenu. Gotowa koncepcja zaś powinna być omówiona na spotkaniu z mieszkańcami, na którym będą mogli zgłaszać swoje uwagi.
Założenia programowe wraz z planem zagospodarowania placu warto też rozpowszechnić w formie plakatów z informacją, gdzie i do kiedy można zgłaszać sugestie do projektu. Jest to istotne zwłaszcza dla osób, które nie mogły wziąć udziału w spotkaniu.
Warto też zadbać o to, aby mieszkańcy mieli możliwość czynnego uczestniczenia w realizacji projektu, np. przy porządkowaniu terenu pod inwestycję czy sadzeniu roślin. Pozwoli to zbudować więź między mieszkańcami osiedla już na etapie tworzenia miejsca integracyjnego.
Ponadto poczują się oni współtwórcami projektu, dzięki czemu w przyszłości będą bardziej dbali o to, aby ich wspólna praca nie uległa zniszczeniu. Oczywiście prace te powinny być prowadzone pod fachowym nadzorem.
Założenia projektowe
Lokalizacja, program oraz sposób wydzielenia placu rekreacyjnego z terenu osiedla nie mogą być przypadkowe. Jego projekt powinien uwzględniać zagospodarowanie terenu całego osiedla rozmieszczenie zabudowy, przebieg dróg komunikacyjnych i rozmieszczenie instalacji. Musi też być dostosowany do warunków przyrodniczych terenu stopnia nasłonecznienia, kierunków dominujących wiatrów i poziomu wód gruntowych.
Wyróżniamy kilka typów przestrzeni rekreacyjnych. Różnią się one wielkością, programem oraz dostępnością. Niezależnie jednak od typu muszą one znajdować się w określonej przepisami odległości od dużych arterii komunikacyjnych, ze względu na emisję pyłów i hałas.
Ze względów bezpieczeństwa z kolei nie powinny być położone w pobliżu linii wysokiego napięcia - minimalna odległość wynosi 19 m.
Rośliny na terenach placów zabaw ZOBACZ>>
W projekcie warto też przewidzieć urządzenia chroniące przed nadmiernym nasłonecznieniem i opadami deszczu. Mogą to być - jeśli obszar placu jest duży - altany lub np. daszki nad ławkami.
Sposób kształtowania terenu powinien też uwzględniać kierunki dominujących wiatrów, aby ograniczyć ich wpływ, a także stopień nasłonecznienia. Powinno ono być umiarkowane, ponieważ zbyt duże jest męczące, ale plac całkowicie zacieniony również nie jest dobrym rozwiązaniem.
Rodzaje placów rekreacyjnych
Place rekreacyjne - zależnie od ich wielkości - dzielimy na kameralne i wypoczynkowe. Te pierwsze mają niewielką powierzchnię (ok. 4-6,5 m2), pozwalającą jedynie na ustawienie 1-2 ławek, na których może jednocześnie wypoczywać najwyżej kilka osób. A to, czy będą atrakcyjne, zależy od sposobu aranżacji zieleni.
Możliwości doboru odpowiednich roślin jest tak dużo, że bez problemu można stworzyć w przestrzeni osiedla malownicze i zaciszne zakątki, z kwitnącymi i pachnącymi gatunkami roślin. Wprowadzając żywopłoty, trejaże lub ścianki z pnączami można skutecznie odizolować place od otaczających terenów i zapewnić odpoczywającym w nich osobom intymność oraz ciszę i spokój.
W takich zakątkach chętnie przebywają matki z małymi dziećmi oraz osoby poszukujące spokojnego miejsca, gdzie mogą poczytać lub porozmawiać. Z tego też powodu najlepiej, jeśli będą one oddalone od głównych ciągów komunikacyjnych i położone co najmniej 5 m od okien budynków.
Druga grupa terenów rekreacyjnych to place wypoczynkowe - z bogatym programem, wymagającym dużej powierzchni. Ze względu na sposób spędzania wolnego czasu dzielimy je na przeznaczone do rekreacji biernej i czynnej.
Najczęściej spotykane po placach zabaw są place rekreacji biernej. Ich powierzchnia jest zróżnicowana i zależna od zaproponowanych elementów wyposażenia. Mogą być usytuowane w niedużym oddaleniu od budynków (ale co najmniej 7 m od nich), gdyż ich funkcjonowaniu nie towarzyszy duży hałas. Z placów tych korzystają głównie osoby starsze i w średnim wieku.
Wyposażenie tych placów to zazwyczaj elementy wodne (niewielkie zbiorniki, kaskady i fontanny), stoliki do gier (np. w szachy i warcaby). Jako elementy wydzielające i porządkujące przestrzeń placu stosuje się pergole i żywopłoty.
Hydroizolacje budynków wielorodzinnych (cz.1) ZOBACZ>>
Przestrzeń tych placów można jednak zaaranżować w bardziej nowatorski sposób, wprowadzając dodatkowe elementy programowe, np. czasowe ekspozycje artystyczne. W przeznaczonych na nie miejscach powinny się znaleźć różnego typu ścianki, stelaże i gabloty na prace plastyczne czy fotografie oraz postumenty na ekspozycję rzeźb.
Najbardziej praktyczne są moduły pozwalające na szybki montaż i demontaż, a także na dostosowanie ich układu do charakteru ekspozycji.
Doskonałym tłem do prezentacji elementów rzeźbiarskich mogą być zwarte żywopłoty z cisu pospolitego lub konstrukcje szkieletowe obsadzone pnączami. Wystawy mogą prezentować twórczość mieszkańców osiedla lub np. zgromadzone przez nich kolekcje różnych przedmiotów. Place rekreacyjne mogą też być miejscem tematycznych spotkań i prelekcji, np. kół zainteresowań, jeśli takie działają na osiedlu. 
Kolejne rozwiązanie wzbogacające ofertę wypoczynkową osiedla to niewielkie kino terenowe lub scena plenerowa. Jeśli z kina terenowego ma korzystać niewielka grupa osób, wystarczy dostatecznej wielkości ściana lub miejsce, gdzie można zawiesić ekran oraz odpowiednie zaplecze, do którego zostaną doprowadzone instalacje elektryczne.
Natomiast scenę terenową najlepiej zaaranżować na niewielkim wzniesieniu albo obniżeniu - naturalnym lub sztucznym.
Dobór usytuowania zależy od efektu, jaki chcemy uzyskać, oraz naturalnych warunków terenu, np. scenę można zaprojektować w obniżeniu, a widownię na łagodnych skarpach w formie niewielkiego amfiteatru. Przed ekranem i sceną należy zostawić wolne miejsce na ustawienie ławek lub krzesełek. Może to być odpowiednio przygotowany trawnik.
2
