Ostatnio zarządcy coraz częściej borykają się z zawilgoceniem budynków, nie tylko podczas powodzi. W „Administratorze" nr 6/2010 opublikowany został artykuł o technologiach hydroizolacyjnych oraz materiałach wodochronnych. W tym numerze, kontynuując temat, pokazano, jak ważny jest projekt prac hydroizolacyjnych, oraz omówiono najczęstsze przyczyny zawilgocenia budynku.
Ważny dobry projekt
Podstawą wykonywania prac hydroizolacyjnych jest projekt wykonawczy, zawierający szczegółowe rysunki detali. W projekcie powinny być podane także rozwiązania technologiczno-materiałowe. W żadnym wypadku nie może o nich decydować wykonawca. Dlatego opis typu „dylatację uszczelnić według technologii firmy XYZ" w projekcie wykonawczym świadczy albo o braku wiedzy projektanta, albo o jego lekceważącym podejściu do problemu.
Rodzaj materiału zastosowanego do izolacji poziomej ław fundamentowych determinuje wybór materiału na hydroizolację pionową. Pokazuje to dobitnie, jak istotny jest odpowiedni dobór materiałów już na etapie projektowania oraz niezmienianie ich na etapie wykonawstwa. No bo co zrobić, gdy izolację poziomą wykonano z materiału bitumicznego, a na pionową przewidziano szlam mineralny? Ten wariant można zrealizować, ale gdy do izolacji ław zastosowano papę, a na izolację posadzki i izolację pionową - folię?
Najczęściej popełniane błędy
W budynkach podpiwniczonych, posadowionych na ławach fundamentowych, górne powierzchnie ław i płyty z betonu podkładowego są zazwyczaj na tym samym poziomie. Ułatwia to połączenie izolacji poziomej ław fundamentowych z izolacją podposadzkową. Prawidłowe rozwiązanie takiego połączenia przedstawia rys. 1 (te same zasady obowiązują przy wykonywaniu hydroizolacji budynków niepodpiwniczonych oraz częściowo podpiwniczonych).
Materiały hydroizolacyjne należy dobierać tak, aby nie było konieczne nakładanie materiału mineralnego na bitumiczny. W zależności od obciążeń, stosowanych materiałów i wytycznych producenta może dodatkowo zaistnieć konieczność gruntowania podłoża lub stosowania wkładek ochronno-wzmacniających.
Gdy izolacja wykonana jest z papy, w celu połączenia jej z izolacjami podposadzkową oraz pionową konieczne są dodatkowe zabiegi. Izolację ze szlamu mineralnego lub masy typu KMB układa się na płycie z betonu podkładowego i taśmą uszczelniającą łączy z izolacją poziomą ław fundamentowych. Najczęściej właśnie w tym miejscu pojawiają się przecieki.
Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy wcześniej wykonywane ściany fundamentowe i izolacja pozioma ław w trakcie kładzenia izolacji podposadzkowej zostaną zanieczyszczone, zakurzone czy zabrudzone zaprawą, a fragment ławy wystający poza krawędź ściany nawet naderwany. Dlatego bardzo ważne jest staranne ich oczyszczenie przed łączeniem izolacji podposadzkowej z izolacją ławy fundamentowej. Naprawa tego miejsca jest oczywiście możliwa, ale wiąże się z koniecznością skuwania podłogi w pasie przyległym do ścian.
Równie częstym błędem jest zbyt małe wysunięcie izolacji ławy poza lico ściany. Ma to miejsce zwłaszcza przy stosowaniu na izolację ław materiałów rolowych (pap termozgrzewalnych, membran samoprzylepnych). Pas tych materiałów ma zazwyczaj szerokość 1 m.
Jeśli grubość ściany wynosi 25 cm, to dzieli się go na cztery części, ale wówczas nie da się wykonać szczelnego połączenia z izolacją pionową czy podposadzkową. Zakład w tym miejscu musi wynosić minimum 5-6 cm. Naprawa wiąże się niestety z koniecznością dodatkowego podcięcia ściany.
Materiały bitumiczne nie mogą pracować na odrywanie od podłoża, niezbędne jest wykonanie warstwy dociskowej lub naniesienie np. jednej warstwy szlamu. Nałożenie warstwy szlamu może też być konieczne przy zbyt wilgotnym podłożu (wówczas można stosować szlamy sztywne).
Izolacja podposadzkowa z mas KMB, a także z innych materiałów wodochronnych powinna być nakładana na podłoże z betonu klasy przynajmniej C 16/20 (absolutne minimum to beton klasy C 12/16). Często bowiem popełnianym błędem jest układanie hydroizolacji na tzw. chudym betonie. Powłoka odpowiedzialna za późniejszą bezproblemową eksploatację budynku musi być wykonana na stabilnym podłożu.
Do izolacji poziomej ław fundamentowych i pionowej ścian fundamentowych wykorzystuje się różne materiały wodochronne. Muszą one być ze sobą kompatybilne, nie będzie wtedy problemu ze szczelnym połączeniem izolacji pionowej z poziomą. W praktyce powinny występować tam tylko następujące warianty:
-
izolacja pozioma ze szlamu - izolacja pionowa ze szlamu,
-
izolacja pozioma ze szlamu - izolacja pionowa z masy KMB,
-
izolacja pozioma z masy KMB - izolacja pionowa z masy KMB,
-
izolacja pozioma z bitumicznych materiałów rolowych - izolacja pionowa z masy KMB,
-
izolacja pozioma z bitumicznych materiałów rolowych - izolacja pionowa z bitumicznych materiałów rolowych.
Możliwe są także warianty połączeń:
-
izolacji poziomej z papy z izolacją pionową z emulsji lub roztworu asfaltowego,
-
izolacji poziomej z papy z izolacją pionową z masy bitumicznej KMB (rys. 2).
Wprawdzie materiały wykorzystane w tych rozwiązaniach są kompatybilne, ale trudniej je szczelnie połączyć. Przede wszystkim ważne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni papy. Jej wierzch zaleca się zagruntować głęboko penetrującym preparatem i ewentualnie posypać piaskiem kwarcowym o uziarnieniu np. 0,2-0,7 mm. Po wyschnięciu preparatu nadmiar piasku należy usunąć i jeszcze raz bardzo starannie oczyścić powierzchnię.
Takie systemowe preparaty gruntujące oferuje większość producentów i dystrybutorów bitumicznych mas KMB. Preparaty te zmiękczają powierzchnię papy, dzięki czemu można ją dokładnie i szczelnie zespolić z masą bitumiczną (zob. rys. 2). Powierzchnia papy musi być oczywiście czysta.
Kolejnym newralgicznym miejscem są dylatacje. Tu również często popełniane są błędy. A usuwanie przecieków w tym obszarze jest bardzo kosztowne i trudne. Dlatego trzeba zwrócić szczególną uwagę na poprawne wykonanie dylatacji. Rozstaw i szerokość dylatacji powinny być określone w dokumentacji technicznej, natomiast ich konstrukcja i uszczelnienie zależy od stopnia obciążenia wilgocią/wodą i posadowienia budynku.
Sposób uszczelnienia dylatacji w płycie i ścianach przy obciążeniu wodą pod ciśnieniem pokazują rys. 3 i 4. Natomiast na rys. 5 zaprezentowano przykładowe uszczelnienie dylatacji przy obciążeniu wilgocią.
Do uszczelniania przejść rur instalacyjnych zaleca się stosowanie specjalnych kołnierzy (dla obciążenia wodą jest to jedyna metoda). Jest ich kilka rodzajów, ale wszystkie działają tak samo. Kołnierz uszczelniający składa się z dwóch części - stałej, którą obsadza się w murze podczas betonowania/murowania ściany, oraz ruchomej, przytwierdzanej do części stałej (rys. 6).
Do izolacji stref cokołowych należy wykorzystywać materiały elastyczne i jednocześnie paroprzepuszczalne. Do tego celu najlepiej nadają się elastyczne szlamy uszczelniające. Jeżeli do izolacji pionowej zastosowano również szlam mineralny, kompatybilność materiałów jest oczywista. Ale izolacja pionowa może być wykonana także z materiałów bitumicznych.
Połączenie izolacji pionowej np. z masą KMB z izolacją ze szlamu uszczelniającego w części cokołowej będzie łatwe, jeśli najpierw zostanie zaizolowany cokół. Masy mineralnej nie można bowiem kłaść na bitum. Konieczne jest więc takie zaplanowanie robót, aby najpierw uszczelnić cokół szlamem mineralnym, a po jego związaniu (ok. 2-3 dni) nałożyć na zakład minimum 10-centymetrową izolację pionową z masy bitumicznej.
I na koniec jeszcze jeden często popełniany błąd, czyli wybieranie najtańszych materiałów wodochronnych. To się po prostu nie opłaca. Szkody wyrządzone przez źle funkcjonującą hydroizolację z powodu zastosowania nieodpowiednich materiałów mogą bowiem być większe niż różnica ceny między tymi najtańszymi a tymi dobrej jakości. Trzeba też doliczyć koszty robocizny przy wszelkich pracach naprawczych.
Czytaj też: Metody osuszania budynków
Literatura
1. DIN 18195 - Bauwerksabdichtung, VIII 2000.
2. Richtlinie für die Planung und Ausführung von Abdichtung von Bauteilen mit kunststoffmodifizierten Bitumendickbeschichtungen (KMB) - erdberührte Bauteile, Deutsche Bauchemie, V 2001.
3. Richtlinie für die Planung und Ausführung von Abdichtung erdberührter Bauteile mit flexiblen Dichtungsschlämmen, Deutsche Bauchemie, V 2006.
4. Richtlinie für die fachgerechte Planung und Ausführung des Fassadensockelputzes sowie des Anschlusses der Außenanlagen, I 2002.
5. Rokiel M., Hydroizolacje w budownictwie. Wybrane zagadnienia w praktyce, Dom Wydawniczy MEDIUM, wyd. II, Warszawa 2009.
Czytaj też:
Hydroizolacje budynków wielorodzinnych (cz.1)
Postępowanie z budynkami zalanymi podczas powodzi
Wpływ powodzi na budynek
Osuszanie murów metodą iniekcji krystalicznej®
Jak osuszać mury zalanych budynków
2
