Wygaśnięcie własnościowego prawa do lokalu spółdzielczego

Spółdzielnie nie będą mogły już na podstawie art. 227 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze prowadzić rozpoczętych postępowań egzekucyjnych o eksmisję, a spółdzielcy będą mogli występować do sądu o przywrócenie prawa do lokalu - taki wniosek wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 227 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15.01.2003 r., za niezgodny z Konstytucją.

Zgodnie z kwestionowanym przepisem własnościowe prawo do lokalu wygasa z upływem sześciu miesięcy od dnia ustania członkostwa z innych przyczyn niż śmierć członka, chyba że członek przed upływem tego terminu wskaże osobę, której zbył prawo, a osoba ta złoży deklarację członkowską. W tym wypadku prawo wygasa, gdy odmowa przyjęcia tej osoby na członka spółdzielni stanie się ostateczna, a od dnia ustania członkostwa upłynęło 6 miesięcy. Nabywca może, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia mu zawiadomienia o ostatecznej odmowie spółdzielni, wystąpić do sądu o nakazanie przyjęcia go w poczet członków spółdzielni.

Zaskarżony przepis został wprawdzie uchylony przez ustawę z 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw, ale wciąż wywoływał skutki prawne w odniesieniu do osób, których własnościowe prawo do lokalu wygasło na jego podstawie w wyniku utraty członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, a w konsekwencji orzekana jest w stosunku do nich eksmisja z lokalu.

Na jego podstawie wiele osób utraciło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Przepis przewidywał, że razem z utratą członkostwa dana osoba traciła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, więc pozbawienie własnościowego prawa do lokalu w wymienionych wypadkach było sankcją za utratę członkostwa. Następnie na tej podstawie spółdzielnia występowała do sądu o eksmisję.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przepis ten nadmiernie ingerował w prawa majątkowe członków spółdzielni. Uniemożliwiał im zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Jednocześnie przez związanie prawa do lokalu z członkostwem dawał zbyt duże przywileje spółdzielni. Miała ona kontrolę nad tym, kto był jej członkiem.

W związku z tym wyrokiem, spółdzielnie nie będą mogły już na podstawie tego przepisu prowadzić rozpoczętych postępowań egzekucyjnych o eksmisję, a spółdzielcy będą mogli występować do sądu o przywrócenie prawa do lokalu. Należy jednak uznać, że przywrócenie prawa do lokalu nie zawsze będzie możliwe.

Pełna własność w miejsce spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ZOBACZ>> 

Tam, gdzie przywrócenie prawa do lokalu nie będzie możliwe, bo lokal został już zasiedlony, będzie można wystąpić przeciwko Skarbowi Państwa na podstawie 417¹ kodeksu cywilnego o odszkodowanie, podnosząc, że na podstawie niekonstytucyjnego przepisu utraciło się prawo do lokalu i zostało się wyeksmitowanym.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11.12.2008 r. (sygn. akt K 12/08)