CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Dobra zabawa na bezpiecznym placu zabaw

Prawo | Bezpieczny teren placu zabaw | Bezpieczne wyposażenie | „Place zabaw” dla młodzieży i dorosłych | Groźne rośliny
Agnieszka Zygmunt  |  Administrator 3/2014  |  14.07.2014  |  3
Dobra zabawa na bezpiecznym placu zabaw
Dobra zabawa na bezpiecznym placu zabaw
Comes

Wiosną dzieci z radością korzystają z możliwości zabawy na placach zabaw między blokami. O czym trzeba pamiętać, by ta zabawa była bezpieczna?

Zarządca nieruchomości musi troszczyć się o to, by podległe mu place zabaw i tereny rekreacyjne były miejscami bezpiecznymi. To on decyduje i ponosi za to odpowiedzialność, czy na placu zabaw będą zamontowane certyfikowane i bezpieczne urządzenia zabawowe, oraz czy zastosowane tam nawierzchnie spełnią wymagane prawem normy.

Prawo

Wiele kwestii, których zastosowanie na placu zabaw zmniejsza ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa, rozstrzygnięcie znajduje w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 r. nr 75, poz. 690).

Zobacz też: Bezpieczny i atrakcyjny plac zabaw

Paragraf 40 tego rozporządzenia głosi bowiem, że: „w zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę należy, stosownie do potrzeb użytkowych, przewidzieć placyki zabaw dla dzieci najmłodszych, przy czym co najmniej 30% tej powierzchni powinno znajdować się na terenie biologicznie czynnym, jeżeli nie jest to ustalone inaczej w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu”.

Ponadto określa się w nim odległość placów zabaw od linii rozgraniczających ulicę, która powinna wynosić co najmniej 10 m. Rozporządzenie ustala również minimalną odległość placów zabaw dziecięcych oraz boisk dla dzieci i młodzieży od parkingów – 7 m, 10 m lub 20 m, w zależności od wielkości parkingu.

Innym źródłem przepisów w kwestii placów zabaw są dwie normy, obowiązujące w całej Unii Europejskiej. Pierwsza to PN-EN-1176-1 do 7 oraz 10 i 11, dotycząca wyposażenia. Druga zaś, PN-EN-1177, reguluje kwestię bezpieczeństwa nawierzchni.

Pamiętać trzeba o kontrolach, które sprawdzają, czy plac zabaw owe normy spełnia. Każdy plac powinien podlegać tej procedurze przed oddaniem go do użytku. To specjalistyczne badanie, przeprowadzane przy pomocy próbników, które oceniają m.in. ryzyko zakleszczenia głowy, palców i odzieży.

Ocenia się także zastosowanie zabezpieczeń przed upadkiem z urządzeń, nawierzchnia placu i rozplanowanie wyposażenia. Inne kontrole przeprowadza się podczas użytkowania sprzętu. Wynikają one już jednak z instrukcji dostawców.

Podkreślenia wymaga, że te instrukcje są prawnie obowiązujące jako dokumentacja obiektów budowlanych. Według normy udokumentowane oględziny placów zabaw powinny mieć miejsce przynajmniej raz w tygodniu. Coroczny, bardziej wnikliwy audyt tych miejsc należy zaś zlecić specjalistom.

Bezpieczny teren placu zabaw

Jeśli dopiero decydujemy się na stworzenie placu zabaw, musimy rozważyć, gdzie ma się on znaleźć. Z jednej strony – powinien być blisko budynków mieszkalnych, by nie stał pusty.

Z drugiej strony – bawiące się dzieci hałasują, co może być uciążliwe dla osób mieszkających w bezpośrednim sąsiedztwie takiego miejsca. Dobrze też, by znajdował się w miejscu nasłonecznionym, ale też ocienionym przez drzewa. Niełatwo spełnić wszystkie te warunki…

W Polsce mamy jeszcze wiele nieogrodzonych terenów. Trzeba jednak zadbać o bezpieczeństwo zwłaszcza najmłodszym mieszkańców. Z tego powodu ocena placów zabaw powinna być poddawana wnikliwej analizie urzędników.

Przeczytaj: Komunikat GINB: do właścicieli i zarządców placów zabaw

Już parę lat temu Unia Europejska wydała dyrektywy, które ustalają wymogi odnośnie do furtek montowanych na terenach rekreacyjnych. Systemy te mają na celu m.in. uniemożliwienie psom wejścia na teren placu zabaw (psy bowiem nie tylko straszą dzieci, lecz także mogą zostawiać odchody, co stwarza zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne).

Ponadto na terenie rekreacyjnym ogrodzenie nie może nie mieć żadnych ostrych elementów – wystających prętów czy śrub montażowych, co służy unikaniu skaleczeń. Czystość i bezpieczeństwo placu z pewnością zachęcą rodziców, by przyprowadzali na dany plac swoje dzieci.

Przy wyborze nawierzchni na plac zabaw powinniśmy uwzględnić nie tylko względy bezpieczeństwa i estetyki, lecz także możliwość wykorzystania przez dzieci materiałów, z których te powierzchnie są zbudowane.

Regulacje związane z bezpiecznym i odpowiednio dobranym podłożem zawiera, jak wspomniano wyżej, norma PN-EN 1177. W szczególności warto o nich pamiętać w przypadku podłoża syntetycznego.

Specjaliści jednak najbardziej sobie cenią luźny żwirek. Nawierzchnią naturalną, która sprawdza się na placach zabaw, jest też piasek. Lepione z niego babki czy zamki pobudzają wyobraźnię, stymulują rozwój motoryki i rozwijają dziecięce zmysły.

ZOBACZ TEŻ

Przegląd placów zabaw
– jaki wybrać?

Zdecydowanie najtrudniejszy do utrzymania na placach zabaw jest trawnik, który nie spełni swojej roli, jeśli będzie zasiany pod huśtawkami lub na boisku. Przy intensywnym korzystaniu błyskawicznie będzie wydeptany, a ubita ziemia osiągnie twardość zbliżoną do betonu i nie zamortyzuje potencjalnych upadków.

Tam, gdzie jest większe ryzyko przewidywanego upadku (np. pod ścianką wspinaczkową) nie wolno również stosować typowych nawierzchni twardych, takich jak cegły, beton, asfalt czy drewno. Pamiętajmy też, że odpowiednią nawierzchnią, która zamortyzuje upadki z wysokości do
1 metra, będzie zadbana darń.

Nawierzchnia syntetyczna to dobre podłoże dla różnych urządzeń zabawowych, a jej odpowiednio dobrana kolorystyka i struktura pomoże stymulować ciekawość i zmysł wzroku u dzieci.

Najpowszechniejsze są w tej grupie powierzchnie wylewane, płytki i maty gumowe oraz sztuczna trawa. Kolorowe nawierzchnie mają znaczące walory estetyczne, spełniają wszystkie obowiązujące normy, amortyzują upadki oraz przepuszczają wodę, co pozwala na łatwe odprowadzenie jej nadmiaru, np. po ulewnych deszczach. Ich zalety trudno więc przecenić.

Wszystkie ich rodzaje łatwo można utrzymać w czystości. Wystarczy je spłukać wodą pod ciśnieniem. Jedyną wadą jest ich wysoka cena, rekompensowana jednak przez to, że mogą wytrzymać nawet 10 lat.

Warto zauważyć, że te nowoczesne rozwiązania nawierzchniowe stosuje się również do odnowienia starych placów zabaw. W tym celu wystarczy nakleić na istniejące podłoże dostarczaną w rolkach elastyczną nawierzchnię.

Bezpieczne wyposażenie

Wyposażenie placu musi być funkcjonalne, kolorowe i interesujące dla dzieci w różnym wieku. Ma nie tylko dostarczyć rozrywki najmłodszym, lecz także rozwijać ich sprawność i stymulować wszechstronny rozwój.

Warto przeczytać: W trosce o bezpieczeństwo na placach zabaw…

Najczęściej na placach zabaw znajdują się: huśtawki, zjeżdżalnie, karuzele, urządzenia kołyszące oraz drabinki rozwijające dziecięcą motorykę ruchu. Nie może zabraknąć również piaskownicy (w której piasek trzeba wymieniać przynajmniej dwa razy w roku).

Montowane na placu zabaw urządzenia zabawowe podlegają unormowaniom dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (2001/95/WE).

Szczegółowe wymagania stawiane urządzeniom służącym rekreacji na placach zabaw oraz gwarantujące bezpieczne użytkowanie sposoby ich montażu zawarte są w Polskich Normach z grupy PN-EN 1176: 2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie, w tym PN-EN 1176-2: 2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie – Część 2: Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań huśtawek oraz PN EN 1176-7: 2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie – Część 7: Wytyczne instalowania, kontroli, konserwacji i eksploatacji. Normy te odnoszą się wyłącznie do urządzeń i nawierzchni.

Poza zakresem dyrektywy pozostają kwestie konserwacji zieleni, bezpieczeństwa użytkowników oraz utrzymania czystości na placu zabaw. Te kwestie regulują przepisy krajowe oraz regulaminy tworzone dla danego miejsca.

„Place zabaw” dla młodzieży i dorosłych

Nie można zapominać o młodzieży czy nawet o dorosłych (to dla tych grup tworzy się boiska sportowe do gier zespołowych, jak koszykówka, czy coraz popularniejsze w ostatnich latach siłownie pod chmurką). Na osobach decydujących o doborze materiału do wykonania tych obiektów ciąży podwójna odpowiedzialność.

Mają i zapewnić bezpieczeństwo korzystającym, i pamiętać, aby odgłosy towarzyszące sportowym emocjom nie męczyły mieszkańców domów i bloków znajdujących się w pobliżu boiska, a nieumiejętnie rzucone piłki nie tłukły szyb.

Jak to zrobić? Są rozwiązania, które, raz zastosowane, spełnią obie te potrzeby. Należą do nich wysokie piłkochwyty wyposażone w tłumiki akustyczne.

Po pierwsze, sześciometrowe lub wyższe ogrodzenie zapewnia to, że piłka – wylatując z boiska – nie uszkodzi okolicznych okien. Po drugie zaś, tłumiki akustyczne znacznie ograniczą hałas, który powstaje, kiedy piłka odbije się o kratę. 

Młodzież i dorośli – zwłaszcza w wielkich miastach – coraz częściej mają możliwość skorzystania z siłowni na wolnym powietrzu. To ciekawe rozwiązanie na nadchodzące wiosenne i letnie dni, ale organizując takie miejsce, nie można zapomnieć o bezpieczeństwie.

Jej elementy muszą być wykonane z wysokiej jakości materiałów, posiadających aprobaty techniczne oraz atesty zgodnie z przepisami Prawa budowlanego i Unii Europejskiej. Trzeba też zadbać o tabliczki z instrukcjami obsługi każdego sprzętu.

Najistotniejsze jednak, aby pamiętać o bezpieczeństwie urządzeń, które muszą mieć certyfikat zgodności z normą PN-EN 1176 1: 2009. Wkrótce zresztą – ze względu na rosnącą popularność takich rozwiązań, możemy doczekać się normy specjalnie dla siłowni zewnętrznych – taka już obowiązuje w Niemczech.

Z informacji Centrum Kontroli Placów Zabaw wynika, że wymagania dla siłowni zewnętrznych zawarte w normie DIN 79000: 2012-05 zdecydowanie odróżniają wyposażenie placów zabaw według normy PN-EN 1176 od wyposażenia outdoor fitness.

Kodeks postępowania administracyjnego. Prawo autorskie i prawa pokrewne 2014, rok wydania: 2014 stron: 206 ISBN: 978-83-89234-89-6, format: B6, oprawa: twarda
SPRAWDŹ CAŁY OPIS »

Norma DIN określa, że siłownia na świeżym powietrzu może służyć osobom powyżej 14. roku życia. Z tego wynika też obowiązek jej ogrodzenia w sytuacji, gdy sprzęt fitness jest montowany w bliskości placu zabaw dla dzieci.

Siłownie zewnętrzne, wedle DIN 79000, służą rozwojowi fizycznemu i psychicznemu. Stanowią zbiór sprzętu rekreacyjnego, a nie sportowego, przeznaczonego do profesjonalnego treningu. W związku z tym w normie DIN znalazł się też zakaz nachylenia ławeczek do ćwiczeń mięśni brzucha tak, by głowa użytkownika była skierowana do dołu, gdyż mogłoby powodować sytuację zwaną ubezwłasnowolnieniem.

Ma ona miejsce wówczas, gdy zmęczony ćwiczący nie jest w stanie podnieść się po raz ostatni do pozycji siedzącej i bezpiecznie opuścić urządzenie. Stanowi ona oczywiste ryzyko dla zdrowia i życia korzystających z takich miejsc.

Groźne rośliny

Rośliny uprzyjemniają teren wspólny na osiedlu. Nie wszystkie jednak powinno się sadzić, zwłaszcza w bezpośrednim otoczeniu placów zabaw. Niektóre są trujące, a – jak wiemy – dzieci mogą przypadkiem je zjeść. Inne mają kolce, którymi łatwo można zrobić sobie krzywdę.

Trujące są różne części roślin. Trujące owoce mają: trzmielina, wawrzynek wilcze łyko, cis, nieformowany ligustr (jeśli systematycznie się go przycina, to nie ma owoców), śnieguliczka, trzmieliny, konwalia. Trujące pędy zaś – bluszcz pospolity, cis pospolity i pośredni, żywotniki, naparstnica, tojad, bieluń, żarnowce i szczodrzeńce, wilce, wiciokrzewy, złotokap konwalia majowa i zimowit.

Dzieci chętnie je zrywają i mogą wziąć do buzi. Warto też pomyśleć, że nawet te owoce, które nie są trujące, zjedzone w warunkach braku higieny (nieumyte, trzymane brudnymi dłońmi), mogą zaszkodzić.

Inne zagrożenia niosą za sobą rośliny z kolcami, cierniami czy igłami, którymi dzieci mogą się skaleczyć. Ryzykowne są więc: róże (kolczaste pędy), berberysy: pośredni, ottawski, Thunberga, pigwowiec okazały, ognik szkarłatny, rokitnik wąskolistny, oliwnik wąskolistny, głogi: jednoszyjkowy, pośredni, ostrogowy, iglicznia trójcierniowa, robinia pseudoakacja (ciernie), mahonia pospolita, ostrokrzew Meservy, laurowiśnia, berberys Juliany, juka (ostro zakończone liście), chmiel (liście szorstkie), oliwnik wąskolistny czy robinia Małgorzaty (kruche, łatwo łamiące się drewno).

Bezpieczeństwo placów zabaw dla osób w każdym wieku to, jak widać, kwestia złożona. Dbałość o różne elementy takiego przedsięwzięcia zwróci się jednak w postaci zadowolenia mieszkańców.

Komentarze

(3)
Laura | 22.09.2014, 10:26
Bezpieczeństwo dzieci jest najważniejsze, dlatego zastanawiam się dokładnie nad kupnem swoim dzieciom placu. Podobają mi się takie http://spil.pl/ Co o nich sadzicie?
Dorota | 08.12.2017, 10:08

Ja już kupiłam bezpieczną nawierzchnię na plac zabaw. Jest świetna! Kolorowa, łatwa w utrzymaniu czystości mrozoodporna a przede wszystkim BEZPIECZNA! Polecam płytki z granulatu gumowego

Małgosia | 28.03.2018, 08:31
Dla mnie najważniejsze jest bezpieczeństwo moich dzieci, dlatego na swoim placu zabaw posiadam bezpieczne płytki gumowe firmy MFL-Group. Sprawdzają się doskonale już od kilku lat, Polecam!
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Czy dla spółdzielni i wspólnot gaz może być tańszy?

W jaki sposób zmodernizować instalację centralnego ogrzewania?

niższa cena gazu Osuszanie ścian budynku
Czy w sytuacji gdy ceny gazu idą w górę, masz pewność, że Twoje stawki nie wzrosną w trakcie trwania... czytam więcej »

Zapisz się na webinar dla służb technicznych spółdzielni mieszkaniowych, zarządców budynków, a także projektantów.czytam więcej»


Jaki wybrać kocioł do budynku mieszkalnego lub domu?

Kotły jakie wybraćKotły dzielą się na (gazowe) kondensacyjne i konwencjonalne. W kotłach kondensacyjnych następuje kondensacja zawartej w spalinach pary wodnej (powstałej w wyniku spalania gazu), a odzyskana dzięki temu dodatkowa energia zostaje przekazana do instalacji c.o... Czytam więcej »


Pożar nieruchomości? Jak zabezpieczać obiekty użytkowe? »

Programy wspierające zarządzanie nieruchomościami?

Pożar budynku Programy dla zarzadcow
Systemy wentylacji pożarowej są bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej obiektów użytkowych. W zabezpieczanych pomieszczeniach i (...) czytam dalej »

Nowoczesne oprogramowanie wspomagające zarządzanie nieruchomościami cechuje przede wszystkim mobilność, kompleksowość i skalowalność. Wszystko to... czytam więcej»


Jak chronić budynek przed niszczącym działaniem warunków atmosferycznych? »

Dom bez rachunkówSkuteczne uszczelnienie dachu jest zadaniem kluczowym dla zapewnienia ochrony budynku przed niszczącym działaniem warunków atmosferycznych. Skuteczne rozwiązania dla prawie każdego rodzaju dachu, w tym pokrytych papą termozgrzewalną bądź asfaltową, gontem bitumicznym... zobacz więcej »


Zarządco, przygotuj nieruchomość na zimę »

Problem z odczytem wodomierzy - "nie mogę zastać mieszkańców "

Śnieg na dachu nieruchomości odczyt liczników wody
Zgodnie z ludową mądrością – lepiej jest zapobiegać niż naprawiać skutki zimowych uszkodzeń. Mimo że do zimy zostało jeszcze trochę czasu, warto zrobić ... Czytam więcej »

Jak ciężko jest wykonać odczyt licznika zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Na szczęście możemy sobie pomóc , dzięki czemu znacznie przyspieszymy ... chcę wiedzieć jak»


Jaki wybrać system do zarządzania dla wspólnot i spódzielni mieszkaniowych? »

system do zarządzania nieruchomościamiNiezwykle elastyczny sposób kreowania opisu zasobów, zarówno w części finansowo-księgowej jak i technicznej, uniwersalny sposób rozliczania mediów, automatyczne rozliczanie kosztów dla każdego składnika obciążeń lokalu... Czytam więcej »


Renowacja czy wymiana posadzek? Jak najszybciej i najtaniej?
Jak monitorować zestawy do podnoszenia ciśnienia wody»
Naprawa posadzek w budynku Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Dzięki swojej budowie posadzki lastryko, niezależnie od wieku oraz stopnia zużycia, praktycznie zawsze poddaje się renowacji, podczas której uzyskuje się całkowicie... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Dlaczego detektory gazów pełnią tak ważną rolę w wentylacji pomieszczeń zamkniętych?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Detektory gazów w garażach podziemnych Ogrzewanie gazem plynnym
Mikroprocesorowe, elektrochemiczne detektory DE-TOX służą do ciągłej kontroli stężenia poziomu tlenku węgla w garażach podziemnych, nadziemnych, kanałach rewizyjnych, przejazdach, tunelach i innych zamkniętych obiektach, w których istnieje ryzyko powstania nadmiernego stężenia trującego gazu. ... czytam więcej » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami - Interaktywna Administracja Nieruchomości»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Jak dobrze opomiarować i rozliczyć media»
Ocieplenie budynku - na co zwrócić uwagę?
Oze-spoldzielnia Ocieplenie styropianem
W uzyskaniu oszczędności bardzo pomagają wszelkie narzędzia służące do pomiaru zużycia mediów: wody czy ciepła. Widząc, ile ich zużywają mieszkańcy, możemy lepiej(...) czytaj dalej »

Do ocieplania budynków nowych, jak i remontowanych, najczęściej stosowany jest system ETICS (ang. External Thermal Insulation Composite System) – czyli złożony(...) czytam dalej »


Plac zabaw na osiedlu - zrób najfajniesze miejsce dla młodych mieszkańców »

plac zabaw

Plac zabaw na nieruchomości wspólnej powinien służyć zaspokajaniu potrzeb członków wspólnoty związanych z odpoczynkiem, rekreacją (...) Czytam więcej »


Produkty DuroDACH

    DuroDACH-S
    DuroDACH TOP-S
    DuroTRANS
    DuroDACH D
    DuroDACH R
    DuroFLEX
    DuroGRUNT 2K
    DuroGRUNT
    DuroTAPE
    DuroNET
    DuroFAST
    DuroLASTIK

Uszczelnianie dachu

Skuteczne uszczelnienie dachu jest zadaniem kluczowym dla zapewnienia ochrony budynku przed niszczącym działaniem warunków atmosferycznych. W naszej ofercie mamy proste i skuteczne rozwiązania dla prawie każdego rodzaju dachu, w tym pokrytych papą termozgrzewalną bądź asfaltową, gontem bitumicznym
Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
10/2019

Aktualny numer:

Administrator 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Lider SM 2019 i IX Forum za nami
  • - Za co odpowiada podatnik?
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 17597|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 10974|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10548|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl