CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Jak łatwo naprawić dach pokryty papą?» ‎
http://a001.administrator24.info/weber-hydroizolacje-bitumiczne/▲
Po zimie na dachach płaskich pokrytych papą mogą się pojawić widoczne pęknięcia, rysy czy pęcherze powietrza. Czy można naprawić mniejsze i większe...
Kategorie: naprawa dachu, dachy płaskie, powłoka uszczelniająca weber, papa dachowa, punktowa naprawa dachu

Ochrona cieplna budynków w nowej ustawie

W połowie 2013 r. pojawiło się Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu, które obliguje autora do dostarczenia dodatkowego opracowania, jakim jest analiza możliwości racjonalnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

Rozporządzenie obliguje projektanta do rozważenia warunków technicznych, środowiskowych i ekonomicznych, zastosowania alternatywnych wysokoefektywnych systemów zaopatrzenia w energię i ciepło.

Do takich rozwiązań zalicza się zdecentralizowane systemy dostawy energii oparte na energii ze źródeł odnawialnych, kogenerację, ogrzewanie lub chłodzenie lokalne lub blokowe – w szczególności, gdy bazuje całkowicie lub częściowo na energii ze źródeł odnawialnych, w rozumieniu przepisów Prawa energetycznego – oraz pompy ciepła.

Analiza możliwości racjonalnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii powinna zawierać:

  • obliczenia rocznego zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz chłodzenia, dokonanego zgodnie z przepisami dotyczącymi metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków,
  • informacje o dostępnych nośnikach energii,
  • warunki przyłączenia do sieci zewnętrznych,
  • wybór dwóch systemów zaopatrzenia w energię do analizy porównawczej:
  • - systemu konwencjonalnego oraz systemu alternatywnego lub
    - systemu konwencjonalnego oraz systemu hybrydowego, rozumianego jako połączenie systemu konwencjonalnego i alternatywnego,

  • obliczenia optymalizacyjno-porównawcze dla wybranych systemów zaopatrzenia w energię,
  • wyniki analizy porównawczej i wybór systemu zaopatrzenia w energię.

Przepisy obowiązują od października 2013.

W kolejnym akcie wykonawczym, opublikowanym w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (3) z dnia 5 lipca 2013 roku, zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a obowiązującym od 1 stycznia 2014 roku, wymieniono szereg warunków, jakie będą musieli spełnić architekci oraz inżynierowie branż sanitarnych (systemów ogrzewania, ciepłej wody użytkowej czy chłodzenia), aby projekt spełniał nowe wymagania w zakresie oszczędności energii.

Praktycznie wszystkie wymogi zawarte w tym akcie mają bezpośredni wpływ na redukcję zużycia surowców wykorzystywanych w systemach ogrzewania, podgrzania wody, chłodzenia czy oświetlenia, w tym wartości współczynnika przenikania ciepła UC(max) ścian, dachów, stropów i stropodachów dla wszystkich rodzajów budynków, obliczone zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła oraz przenoszenia ciepła przez grunt.

W kolejnym zestawieniu określono maksymalną wielkość współczynnika EP [kWh/(m²·rok)], który przedstawia roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, gospodarczych i magazynowych – również do oświetlenia wbudowanego.

W stosunku do wcześniej obowiązujących przepisów w nowym rozporządzeniu podano konkretne liczbowe wielkości Energii Pierwotnej do obligatoryjnego spełnienia, które nie są uzależnione od współczynnika kształtu obiektu.

Wartości te mogą być trudne do osiągnięcia zwłaszcza dla budynków o mało zwartej konstrukcji, co w znacznym stopniu skomplikuje proces ich projektowania oraz wyposażenie ich w systemy techniczne, zarówno przez architektów, jak i przez inżynierów poszczególnych branż.

W nowym rozporządzeniu znajdziemy również zalecenie w zakresie ograniczenie zużycia energii na potrzeby podgrzania powietrza wentylacyjnego poprzez zastosowanie systemów odzysku ciepła z powietrza usuwanego, stosowanie hybrydowych systemów wentylacji czy wentylatorów o organicznej mocy właściwej. W celu zmniejszenia strat przez przenikanie zredukowano maksymalną powierzchnię przeszkleń w budynkach.

Natomiast w lipcu 2014 r. opublikowano Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków (4), które weszło w życie 3 października 2014 r. Zawiera ono m.in. wzory oraz algorytmy obliczeń wskaźników zużycia energii użytkowej, końcowej oraz pierwotnej, które pozwolą na jego ocenę pod kątem energooszczędności.

Nowym wyznacznikiem oceny ekologicznej jest współczynnik emisji CO2. Oprócz sposobu wyznaczania świadectwa charakterystyki energetycznej budynków na podstawie projektu znalazła się tam metoda przygotowania takiego dokumentu na podstawie zmierzonego realnego zużycia mediów (gazu, ciepła sieciowego) pod warunkiem, że dysponujemy danymi z co najmniej trzech lat poprzedzających wydanie certyfikatu.

Co reguluje ustawa?

Rzadko się zdarza taka sytuacja, jak w przypadku świadectw charakterystyki energetycznej budynków, kiedy to ustawa ukazuje się później (Prezydent podpisał ją 28 sierpnia 2014 r.) niż akty wykonawcze.

Ustawa ta w zakresie regulacji oznacza wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (5) i określa zasady:

  • sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej;
  • kontroli systemu ogrzewania i systemu klimatyzacji w budynkach;
  • prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków;

a także sposób opracowania krajowego planu działań na rzecz zwiększenia liczby budynków o niskim zużyciu energii.

Zasady związane z prowadzeniem centralnego rejestru charakterystyk energetycznych budynków oraz krajowym planem działań na rzecz zwiększenia liczby budynków o niskim zużyciu energii w polskich aktach prawnych pojawiają się po raz pierwszy.

Część zapisów dotyczących kontroli i oceny efektywności kotłów została przywołana w znowelizowanej ustawie – Prawo Budowlane z dnia 19 września 2007 r. (6), co było konsekwencją wdrożenia dyrektywy 2002/91/WE.

Kiedy świadectwo charakterystyki energetycznej i kto jest za to odpowiedzialny?

W zakresie sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków ustawa przewiduje opracowanie dokumentu w przypadkach zbycia nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, na podstawie umowy sprzedaży, oraz w przypadku wynajmu.

W związku z wprowadzeniem w kwietniu 2012 roku Rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej (7) w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, zapisy prawa zobowiązują do przygotowania i dostarczenia charakterystyki energetycznej budynku. Ma ona być opracowana zgodnie z metodologią razem z projektem i zawierać:

  • bilans mocy urządzeń elektrycznych oraz urządzeń zużywających inne rodzaje energii, stanowiących stałe wyposażenie budowlano-instalacyjne budynku, z wydzieleniem mocy urządzeń służących do celów technologicznych związanych z jego przeznaczeniem,
  • w przypadku budynku wyposażonego w instalacje ogrzewcze, wentylacyjne, klimatyzacyjne lub chłodnicze – właściwości cieplne przegród zewnętrznych, w tym ścian pełnych oraz drzwi, wrót, a także przegród przezroczystych i innych,
  • parametry sprawności energetycznej instalacji ogrzewczych, wentylacyjnych, klimatyzacyjnych lub chłodniczych oraz innych urządzeń mających wpływ na gospodarkę energetyczną budynku,
  • dane wykazujące, że przyjęte w projekcie architektoniczno-budowlanym rozwiązania budowlane i instalacyjne spełniają wymagania dotyczące oszczędności energii zawarte w przepisach techniczno-budowlanych.

W obecnie przygotowanej ustawie wycofano konieczność okazywania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku przy jego odbiorze. Nie bez znaczenia jest fakt, że już wkrótce, w nowelizacji Prawa Budowlanego, pojawi się skrócona procedura rozpoczęcia procesu budowlanego dla inwestorów domów jednorodzinnych.

Stworzy ona możliwość rozpoczęcia budowy domu jednorodzinnego i zakończenia tego procesu na podstawie zgłoszenia. Nadal jednak będzie istniała konieczność uzyskania pozwolenia na budowę na dotychczasowych zasadach w przypadku zaistnienia negatywnego wpływu inwestycji na środowisko, a obowiązek ten będzie dotyczył budynków o wysokości przekraczającej 12 m i kubaturze ponad 5000 m³.

Ustawodawca wskazał właściciela nieruchomości, zarządcę lub administratora jako osoby odpowiedzialne za dostarczenie oryginału świadectwa charakterystyki energetycznej nabywcy z chwilą nabycia nieruchomości, lub kopię dokumentu, dołączoną do umowy najmu w przypadku najemcy lokalu.

Bardzo istotny dla przyszłego funkcjonowania rynku pracy osób przygotowujących świadectwa jest zapis, który nie zezwala na zrzeczenie się prawa do otrzymania certyfikatu w przypadku zbycia lub najmu nieruchomości.

Ustawa w art.7 przewiduje możliwość wykonania jednego dokumentu dla grupy budynków o jednakowych rozwiązaniach konstrukcyjno-materiałowych i instalacyjnych, o takim samym przeznaczeniu, stopniu zużycia, sposobie użytkowania oraz zaopatrzenia w energię, a także o takiej samej powierzchni użytkowej.

Podobne zapisy (art. 8) dotyczą lokali mieszkalnych, które są położone w bryle budynku w taki sposób, że do obliczeń można przyjąć jednakowe charakterystyczne parametry techniczne dotyczące powierzchni użytkowej, powierzchni przegród zewnętrznych oraz kubatury.

W takim przypadku możliwe jest sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej dla grupy tych lokali, w tylu egzemplarzach, ile ich jest.

Świadectwa w widocznym miejscu

Oprócz opisanych powyżej przypadków dołączania świadectwa charakterystyki energetycznej do umowy sprzedaży czy najmu istnieją też zapisy obligujące do umieszczania tych dokumentów w widocznym miejscu w budynkach użyteczności publicznej.

Właściciel lub zarządca budynku o powierzchni użytkowej przekraczającej 500 m², w którym są świadczone usługi dla ludności, jest obowiązany umieścić kopię świadectwa charakterystyki energetycznej w widocznym miejscu w tym budynku, jeśli sporządzono dla niego świadectwo charakterystyki energetycznej.

Właściciel lub zarządca budynku, którego powierzchnia użytkowa zajmowana przez organy wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę oraz organy administracji publicznej przekracza 250 m² i w którym dokonuje się obsługi interesantów, zapewnia sporządzenie jego świadectwa charakterystyki energetycznej.

Jeśli zostało ono już sporządzone na podstawie dotychczasowych przepisów, są zaś obowiązani do przekazania ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa jego kopii w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia tej ustawy.

W sytuacji, gdy dla budynku lub jego części sporządzono świadectwo charakterystyki energetycznej, właściciel lub zarządca tego budynku lub tej jego części; osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu albo podmiot działający na ich zlecenie w reklamie dotyczącej ich sprzedaży lub najmu podają wskaźnik ich rocznego zapotrzebowania na energię końcową.

Rejestr oraz weryfikacja

Nowym obowiązkiem jest rejestracja świadectw charakterystyki energetycznej w centralnym rejestrze, który prowadzi i weryfikuje pod katem prawidłowości i rzetelności minister właściwy do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Rejestr obejmuje wykaz:

  • osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej oraz do kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
  • świadectw charakterystyki energetycznej;
  • protokołów z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji;
  • budynków, w których jest obowiązek umieszczenia świadectwa w widocznym miejscu.

Weryfikacja świadectwa może być dokonywana z urzędu lub na wniosek:

  • właściciela lub zarządcy budynku lub części budynku,
  • osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu lub spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu,
  • podmiotu, który zlecił sporządzenie świadectwa charakterystyki energetycznej,
  • podmiotu, który je otrzymał w związku ze zbyciem lub najmem budynku lub części budynku.

W ustawie o charakterystyce energetycznej, która zacznie obowiązywać od marca 2015 roku, podjęto próbę uporządkowania bałaganu, jaki do tej pory panował na rynku świadectw charakterystyki energetycznej.

Jest nadzieja, że rejestracja dokumentów w centralnym systemie oraz możliwość ich weryfikacji zakończą proceder nabywania świadectw na allegro. Świadectw, których wydania nie poprzedzają nawet oględziny nieruchomości ani projektów. Wystarczy wkleić zdjęcie i wpisać powierzchnię użytkową budynku, by certyfikat sobie kupić.

Mieszane uczucia budzi jednak rejestracja świadectw, w trakcie której trzeba będzie przepisać część danych z programu, w którym wykonywane jest opracowanie do centralnego rejestru. Trudno wyrokować, ile pojawi się błędów wynikających ze źle postawionego przecinka czy pomylenia cyfr na klawiaturze.

Interesujący jest zapis o umieszczaniu danych ze świadectwa w ogłoszeniu o sprzedaży czy najmie nieruchomości. W ustawie figuruje zapis, że to obligo w przypadku, gdy taki dokument już jest, czyli jeżeli go nie ma, można te informacje pominąć.

Nadal nie mamy też na świadectwach charakterystyki energetycznej klas energetycznych. Jest jedynie kolorowy suwak. Dla osób spoza branży wyniki obliczeń będą niezrozumiałe.

Tymczasem z punktu widzenia nabywcy czy najemcy nieruchomości koszty związane z jej eksploatacją stanowią argument za kupnem czy najmem bądź przeciw nim. Dobrze byłoby więc, gdyby przyszły właściciel miał tego świadomość.

Otwarta pozostaje nadal sprawa katastru nieruchomości: czy dane charakteryzujące obiekt pod kątem oceny energetycznej będą tam umieszczane i czy będzie to miało wpływ na jego wycenę. 

Bibliografia

1. Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków (DzU z dnia 8 września 2014 r., poz. 1200).
2. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu (DzU z dnia 2 lipca 2013 r., poz. 762).
3. Rozporządzenie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Warszawa (DzU z dnia 13 sierpnia 2013 r., poz. 926).
4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków (DzU z dnia 2 lipca 2014 r., poz. 888).
5. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (Dz.Urz. UE L 153 z 18.06.2010).
6. Prawo Budowlane (DzU 2007 nr 191 poz. 1373, art. 62).
7. Rozporządzeniu Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (DzU z dnia 25 kwietnia 2012 r., poz. 462).

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Audyt energetyczny budynku – co to jest i jak go wykonać?

Mostki termiczne budynkuWiele słyszy się w ostatnim czasie o audytach energetycznych budynków i termomodernizacji. Jedno i drugie ściśle się ze sobą wiąże. Audyt to swoista ekspertyza, która powinna... Czytam więcej »


Szkolenie: Standardy rozrachunków finansowych spółdzielni mieszkaniowej pod rządem nowego prawa »

Szkolenie dla wspólnot i spółdzielniSzkolenie przeznaczone jest dla kadry zarządzającej i finansowo-księgowej spółdzielni mieszkaniowych oraz dla .... Chcę zobaczyć program szkolenia »


Pożar nieruchomości? Jak zabezpieczać obiekty użytkowe?

Jaki grill ogrodowy wybrać? Na co zwrócić uwagę? »

pożar w budynku Jaki grill ogrodowy
Systemy wentylacji pożarowej są bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej obiektów użytkowych. W zabezpieczanych pomieszczeniach i (...)... czytam więcej »

Wspólne spotkania z rodziną i znajomymi przy grillu są bardzo popularnym sposobem na spędzanie czasu ... czytam więcej»


Balkony dostawne - sposób na powiększenie mieszkania  »

rewitalizacja balkonówWychodząc naprzeciw oczekiwaniom opracowano unikalny system, który pozwala na montaż balkonów zarówno w budynkach już istniejących jak i nowych inwestycjach. Dodatkowo... Czytam więcej »


Pęknięta rura w pionie - kto odpowiada za szkodę?

Wytrzymałe i estetyczne donice na osiedla - które wybrać?

zalana ściana w mieszkaniu Donice z betonu architektonicznego
Pęknięta rura w pionie to zdarzenie, które jest bardzo kłopotliwe zarówno dla mieszkańców bloku, jak i zarządcy. Pociąga ono za sobą różne konsekwencje (...) czytam dalej »

Zobacz właściwości róźnych składników z których wykonane są donice betonowe charakteryzujące się przede wszystkim trwałością i wyglądem... czytam więcej»


Szkolenia i seminaria dla zarządców »

Szkolenia dla zarządców nieruchomościOdbiory lokali mieszkalnych oraz usługowych i odbiory elewacji według warunków technicznych wykonania i odbioru robót ... zobacz więcej »


Zarządco, przygotuj nieruchomość na zimę »

Problem z odczytem liczników - "nie mogę zastać mieszkańców "

Śnieg na dachu nieruchomości odczyt liczników wody
Zgodnie z ludową mądrością – lepiej jest zapobiegać niż naprawiać skutki zimowych uszkodzeń. Mimo że do zimy zostało jeszcze trochę czasu, warto zrobić ... Czytam więcej »

Jak ciężko jest wykonać odczyt licznika zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Na szczęście pomiar zużycia wody możemy ... chcę wiedzieć jak»


Powiedz „nie” umowom »

Orange flexŻegnajcie długoterminowe umowy! Pobierz aplikację Orange Flex, zainstaluj eSIM-a (lub zamów tradycyjną kartę SIM) i poczuj smak wolności. Wybierz swój Plan i zmieniaj go, kiedy chcesz. Bez okresu wypowiedzenia. Bez zobowiązań. Bez problemu.... Czytam więcej »


Pompa wodna - proste i wydajne rozwiązanie dla budownictwa »
System do tymczasowego przechowywania odpadów - jaki wybrać? »
Użycie pompy w budownictwie mieszkaniowym System segregacji odpadów
Urządzenia zapewniają wysoką oszczędność energii w sektorach zastosowań domowych i mieszkaniowych, takich jak ogrzewanie i klimatyzacja, zaopatrzenie w wodę, zwiększanie ciśnienia, nawadnianie ogrodów, ... czytam więcej » Dyskusje dotyczące nowych zasad segregacji śmieci nie cichną. Od 1 stycznia mieszkańców wielu polskich miejscowości powitały nie tylko podwyżki, lecz także obowiązek dzielenia... czytam dalej »

Dlaczego detektory gazów pełnią tak ważną rolę w wentylacji pomieszczeń zamkniętych?
Ocieplenie budynku -  jaki styropian wybrać »
Detektory gazów w garażach podziemnych Jaki styropian zastosować
Ciągła kontrola stężenia poziomu tlenku węgla w garażach podziemnych, nadziemnych, kanałach rewizyjnych, przejazdach, tunelach i innych zamkniętych obiektach, w których istnieje ryzyko powstania nadmiernego stężenia trującego gazu ... czytam więcej » Poznaj różne rodzaje oraz właściwości płyt styropianowych i dobierz do potrzeb swojego budynku... czytam dalej»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami?

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Jak zwiększyć efektywność energetyczną w budynku mieszkalnym»
Gdzie wykonać audyt energetyczny budynku?
efektywność energetyczna Audyt energetyczny budynku
Odnowa budynków mieszkalnych to wyzwanie zarówno dla zarządców nieruchomości, jak i lokatorów. Stare, nieestetyczne budynki i kamienice często potrzebują kosztownychj (...) czytaj dalej »

Wiele słyszy się w ostatnim czasie o audytach energetycznych budynków i termomodernizacji. Jedno i drugie ściśle się ze sobą wiąże. Audyt to swoista ekspertyza, która powinna(...) czytam dalej »


Chcesz usunąć szkodę po pożarze lub zalaniu? Zamów bezpłatne oględziny »

Usuwanie szkód po pożarze i zalaniu

W przypadku zalania domów w technologii szkieletowej występuje bezwzględna konieczność przeprowadzenia specjalistycznych prac osuszających. Osuszane budynki przy użyciu technologi osuszania kondensacyjnego (...) Czytam więcej »



Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
1-2/2020

Aktualny numer:

Administrator 1-2/2020
W miesięczniku m.in.:
  • - Rynek nieruchomości 2019 – analiza
  • - Grunt na własność – postulaty zmian
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 18178|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 11407|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10985|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl