CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Reprezentacja podmiotów publicznych

Czynności procesowe za Skarb Państwa zasadniczo podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej.

Różnorodność podmiotów publicznych

Podmioty publiczne występują zazwyczaj w bardzo różnorodnych formach organizacyjno-prawnych. Ich wspólnym mianownikiem jest to, iż mają osobowość prawną przyznaną im z mocy ustawy.

W ramach tej osobowości prawnej, a konkretnie - osoby prawnej, działa bardzo wiele różnych jednostek organizacyjnych, np. jednostki budżetowe czy też samorządowe zakłady budżetowe. Nie mają one samodzielności prawnej, a podejmując poszczególne czynności, działają w imieniu nie swoim, a osoby prawnej, w ramach której funkcjonują.

Przeczytaj też: Gmina zarządcą we wspólnocie

Oprócz tego, funkcjonują państwowe i samorządowe osoby prawne, mające odrębną osobowość prawną, np. spółki prawa handlowego. Działają one w swoim imieniu, ale, stosując pewne uproszczenie, można je zaliczyć do podmiotów publicznych.

Szczególną różnorodnością cechuje się Skarb Państwa, w obrębie którego działa bardzo dużo podmiotów.

Kto kogo reprezentuje?

Skutki niewłaściwej reprezentacji

Dokonując czynności prawnych, należy pamiętać o tym, aby były one skuteczne, co zależy m.in. od prawidłowej reprezentacji podmiotu, w imieniu którego następuje działanie. W przypadku podmiotów publicznych, szczególnie tych działających w ramach poszczególnych osób prawnych, ważne jest dokładne określenie ich statusu, w tym formy organizacyjno-prawnej, w której działają.

Takie postępowanie jest warunkiem niezbędnym do określenia tego, kto i na jakich zasadach powinien reprezentować dany podmiot. Czy jest nim, przykładowo, organ jednoosobowy czy kolegialny, a jeżeli kolegialny, to w jakim składzie może dokonać prawnie skutecznej czynności?

Złożoności podmiotów publicznych nie można zatem ograniczyć do trywialnego poniekąd stwierdzenia, o którym mowa w art. 38 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. DzU z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), zwanej dalej kc. Zgodnie z nim osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Co więcej, w ramach poszczególnej osoby prawnej działają różne podmioty, co dodatkowo komplikuje kwestie właściwej reprezentacji.

Z uwagi na bardzo dużą różnorodność podmiotów publicznych, w tekście tym zostaną przedstawione podstawowe zasady obowiązujące przy reprezentacji każdego z nich.

Warto zwrócić uwagę na art. 39 kc, zgodnie z którym, kto jako organ osoby prawnej zawarł umowę w jej imieniu, nie będąc jej organem albo przekraczając zakres umocowania takiego organu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą poniosła ona przez to, że zawarła umowę, nie wiedząc o braku umocowania.

Ustalenie prawidłowej reprezentacji ma jeszcze inny, bardzo ważny wymiar. Pozwala bowiem na udzielenie prawidłowego pełnomocnictwa osobom, które działają w imieniu tych podmiotów, np. kierownikom jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, innym pracownikom, profesjonalnym pełnomocnikom procesowym. Zasady te zostaną omówione w oparciu o reprezentację na płaszczyźnie prawa materialnego, a także prawa procesowego.

Reprezentacja materialnoprawna

Ze względu na wielość i różnorodność spraw, którymi zajmują się podmioty publiczne, trudno byłoby, aby organ dokonywał każdej czynności osobiście. W tym celu częstokroć udziela się poszczególnym osobom pełnomocnictwa.

Co sądzi NIK o zarządzaniu najstarszymi budynkami komunalnymi

W odniesieniu do reprezentacji materialnoprawnej należy stosować dotyczące go przepisy, które pozwalają na dużą dowolność w tej materii. Udzielenie pełnomocnictwa nie jest jednak, wbrew pozorom, czynnością bardzo prostą ani niczym nieograniczoną.

Jak zauważył bowiem Sąd Apelacyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 4 lipca 2014 r., VI ACa 1622/13 [Legalis nr 1162383], w świetle przepisu art. 98 kc mocodawca nie korzysta z pełnej swobody w odniesieniu do kształtowania zakresu udzielonego pełnomocnictwa.

Na gruncie tegoż przepisu za niedopuszczalne należy uznać udzielenie pełnomocnictwa do dokonywania wszelkich czynności prawnych, gdyż pełnomocnictwo takie stwarzałoby zbyt duże zagrożenie dla mocodawcy, stąd każde pełnomocnictwo musi mieć określony zakres umocowania.

Czynność prawną polegającą na udzieleniu takiego pełnomocnictwa uznaje się w doktrynie za sprzeczną z ustawą i jako taką nieważną (art. 58 § 1 kc; tak też w: M. Pazdan, Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego z 2011 r., t. I s. 471; K. Kopaczyńska-Pieczniak - Komentarz do art. 98 kc; W. Robaczyński, Komentarz do art. 98 kc).

Osobę działającą w imieniu mocodawcy na podstawie takiego pełnomocnictwa należy uznać za działającą bez umocowania, co oznacza konieczność zastosowania przepisów art. 103 kc.

Reprezentacja procesowa

Ustalenie prawidłowości reprezentacji jest ważne nie tylko dla dokonania czynności materialno-prawnej, lecz także procesowej.

Jak zauważył bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 września 2013 r. II PK 4/13 [Legalis nr 736942], obowiązkiem pełnomocnika procesowego reprezentującego stronę postępowania jest przedstawienie wszelkich stosownych dokumentów umożliwiających zweryfikowanie umocowania. Oznacza to konieczność przedstawienia całego ciągu dokumentów prowadzących aż do mocodawcy, potwierdzających także umocowanie organu udzielającego pełnomocnictwa do działania za mocodawcę.

 Takie stanowisko zajął SN w uchwałach: z dnia 19 maja 2004 r., III CZP 21/04 (OSNC 2005 nr 7–8, poz. 118), z dnia 30 marca 2006 r., III CZP 14/06, (OSP 2006 nr 12, poz. 140), a także w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 stycznia 2009 r., III CZP 118/08. Tylko w ten sposób można zrealizować, przewidziany w art. 89 § 1 kpc, obowiązek wykazania umocowania pełnomocnika.

Odpowiednie wykazanie ma bardzo istotne znaczenie w postępowaniu sądowym, ponieważ może doprowadzić do niemożności jego rozpoczęcia. Zgodnie bowiem z art. 130 § 1 kpc, jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w ciągu tygodnia. Po bezskutecznym upływie tego terminu zwraca pismo stronie.

Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu [§ 2].

Z kolei w wyroku z dnia 18 września 2013 r. II PK 4/13 SN zauważył, że postępowanie sądowe z udziałem osoby, która wprawdzie może być pełnomocnikiem, ale nie przedłożyła dokumentów pełnomocnictwa wykazujących umocowanie do występowania w imieniu strony i nie została wezwana w trybie art. 130 § 1 kpc do ich przedłożenia, a brak formalny pism procesowych w postaci nienależytego umocowania pełnomocnika nie został usunięty (por. wymienioną uchwałę SN z dnia 23 stycznia 2009 r.) jest dotknięte nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 2 kpc (por. postanowienie SN z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie III CZP 19/09, Wspólnota 2009/34/38).

Reprezentacja szczególna

Zasadniczo za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Niemniej jednak w niektórych kategoriach spraw za Skarb Państwa działa specjalna jednostka organizacyjna, zwana Prokuratorią Generalną Skarbu Państwa. Została ona utworzona Ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (DzU z 2005 r. nr 169, poz. 1417) i podlega ona ministrowi właściwemu ds. Skarbu Państwa.

Celem jej utworzenia było zapewnienie należytej ochrony praw i interesów Skarbu Państwa. Nie wykonuje ona jednak zastępstwa procesowego państwowych osób prawnych (ze względu na ich odrębność prawną od Skarbu Państwa), a także zastępstwa Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

Do jej zadań należy zaś m.in.:

  • zasadniczo wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym;
  • zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi, wojskowymi i polubownymi;
  • zastępstwo Rzeczypospolitej Polskiej przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w stosunkach międzynarodowych.

Zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest zasadniczo obowiązkowe do zakończenia sprawy:

  • w sprawach rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy;
  • w sprawach:
    - o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,
    - o stwierdzenie zasiedzenia,
  • jeżeli wartość przedmiotu sprawy przewyższa kwotę 1 000 000 zł (obowiązkowe zastępstwo nie ustaje mimo obniżenia się w toku sprawy tej wartości do kwoty 1 000 000 zł lub mniejszej);
  • w sprawach rozpoznawanych przez sądy polubowne, niezależnie od tego, czy miejsce postępowania przed tym sądem znajduje się na terytorium RP, czy też poza nią lub nie jest oznaczone.

Obligatoryjność zastępstwa procesowego Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną wiąże się z takimi samymi skutkami, jak brak należytego umocowania pełnomocnika. Może zatem wywołać zwrot pisma procesowego lub też skutkować nieważnością postępowania (por. uchwałę siedmiu sędziów SN z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, Legalis nr 101300; a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 r. V CSK 234/13, Legalis nr 994647).

Według art. 67 § 2 kpc za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje organ państwowy jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa.

Przepis ten nie określa statusu procesowego Prokuratorii w postępowaniu sądowym, a zatem, czy pełni ona rolę reprezentanta materialnoprawnego, czy też pełnomocnika pozwanego Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy, do zadań Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa należy m.in. wyłącznie zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed SN (art. 4 ust. 7 pkt 1), które może mieć charakter fakultatywny (art. 8 ust. 3) albo obligatoryjny (art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 zd. prawne).

Według art. 8 ust. 5 ustawy, przejęcie zastępstwa procesowego Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną wyłącza dotychczasowego przedstawiciela Skarbu Państwa od udziału w dalszym postępowaniu.

Nie powoduje to jednakże, by Prokuratoria Generalna stawała się przedstawicielem materialnoprawnym Skarbu Państwa, którym nadal, jednostki organizacyjne, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, co wprost wynika ze zdania pierwszego art. 67 § 2 kpc. Ewentualne zatem podejmowanie czynności procesowych przez Prokuratorię Generalną, o czym stanowi art. 67 § 2 kpc, polega zatem wyłącznie na zastępstwie procesowym Skarbu Państwa” (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2012 r., I ACz 446/12, Legalis nr 732983).

Przykłady

Jak już wspomniano, skutki prawidłowości reprezentacji podmiotu publicznego mogą być różnorakie. Niemniej jednak na płaszczyźnie prawa cywilnego należy zaliczyć do nich przede wszystkim bezskuteczność czynności, tzw. bezskuteczność zawieszoną.

Zobacz także: Reprywatyzacja - po warszawsku czy po polsku?

Jeżeli osoba działająca za urząd gminy staje do aktu notarialnego dotyczącego wykupu od gminy lokalu komunalnego, a nie ma pełnomocnictwa albo przekracza jego zakres (np. może tylko lokale gminne wynajmować, a nie je sprzedawać), to taka czynność jest bezskuteczna.

Innymi słowy, własność nieruchomości (lokalu) nie zostanie przeniesiona. A gdy nawet dojdzie do wpisania nowej osoby do księgi wieczystej jako właściciela, może to skutkować:

  • po pierwsze, koniecznością sądowego ustalenia bezskuteczności sprzedaży lokalu;
  • a po drugie - koniecznością ustalenia w procesie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej zgodnego z rzeczywistym stanem prawym.

Pewnym rozwiązaniem takiej sytuacji może być potwierdzenie czynności dokonanej przez "rzekomego pełnomocnika" przez odpowiedni organ, np. wójta gminy. Wywołuje to też skutki z mocą wsteczną, tzn. od daty dokonania wadliwej czynności, w tym przypadku - od daty sprzedaży lokalu. Nie zawsze może dojść do potwierdzenia takiej czynności, co może doprowadzić do wielu bardzo dotkliwych sytuacji.

Przykładem wadliwego pełnomocnictwa na płaszczyźnie prawa procesowego może być sytuacja, w której gmina występuje do sądu o ustalenie stanu prawnego części wspólnej nieruchomości, którą wspólnota mieszkaniowa lub gmina chciałaby sprzedać osobie trzeciej.

Niewłaściwa reprezentacja gminy w procesie może spowodować, że pozew ten może być odrzucony, a jeżeli nie, a sprawa będzie dalej rozpatrywana, to takie postępowanie sądowe należy uznać za nieważne. Nieważność postępowania może zatem doprowadzić do konieczności przeprowadzania go od nowa, co wstrzyma dalsze działania odnośnie do spornej części wspólnej nieruchomości.

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Jak łatwo naprawić dach pokryty papą? »

Masz problem z odczytem wodomierzy u lokatorów?

naprawa dachu papą odczyt liczników wody
Czy można naprawić mniejsze i większe defekty dachu bez korzystania z usług specjalistycznej ekipy? Czy też konieczna będzie wymiana całego... czytam więcej »

Jak ciężko jest zrobić spis liczników zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Możemy na szczęście sobie pomóc, dzięki czemu znacznie przyśpieszymy czas ... czytam więcej»


Dowiedz się, jak poprawnie montować styropian?»

Montaż styropianu - jak to zrobić poprawnie Zamawiając usługę, mamy nadzieję, że zostanie ona wykonana poprawnie, jednak za słowami ... Czytam więcej »


Jak zmniejszyć swój rachunek za prąd »

Czy urzędy muszą odbierać e-faktury?

jak obniżyć rachunki za prąd Urząedy czy muszą przyjmować e-faktury
Czy wiesz, że możesz oszczędzać na rachunkach za prąd w domu lub firmie? Wystarczy szybka (...) zobacz, ile możesz oszczędzić » »

Przyjmowanie elektronicznych faktur w administracji staje się faktem. Jak polscy przedsiębiorcy mogą korzystać z elektronicznego fakturowania w kontaktach z administracją? Czym jest rządowa Platforma... czytam więcej»


Dom bez rachunków - teraz to możliwe »

Dom bez rachunkówInstalacje solarne przy pomocy kolektorów SUNEX zamieniają energię promieniowania słonecznego w ciepło użytkowe. Wytworzone w kolektorach słonecznych ciepło przenoszone jest przez czynnik roboczy do zbiornika wody... zobacz więcej »

Dlaczego warto wiedzieć więcej o zarządzaniu nieruchomościami »

Jak usunąć nieprzyjemny zapach ze studzienek kanalizacyjnych?

Studia dla zarządców Nieprzyjemny zapach z kanalizacji
Zarządzanie nieruchomościami ma charakter interdyscyplinarny. Doradztwo, planowanie i nadzorowanie to tylko niektóre ... Czytam więcej »

Neprzyjemne zapachy wydobywające się ze studzienek kanalizacyjnych to problem nie tylko starych dzielnic, lecz często również nowo budowanych osiedli, które podłączane są do istniejącej infrastruktury... czytam więcej»


Naprawa uszkodzonej elewacji - zobacz sprawdzone sposoby? »

Naprawa uszkodzonej elewacjiJeśli Twoja elewacja osypuje się lub pyli, oznacza to, że następuje początkowa faza spadku wytrzymałości ocieplenia. By zapobiec jej postępowaniu, należy zespoić i wzmocnić (...) ... Czytam więcej »

Jak pozbyć się problemu psich odchodów z trawnika »

Psie odchody na trawnikuProblem zanieczyszczonych przez psy trawników dotyczy wielu osiedli. Możemy pomóc właścicielom czworonogów (...) zobacz więcej »


Jakie wyposażenie osiedlowego placu zabaw wybrać?
Monitoring i sterowanie pompami z aplikacji »
Plac zabaw na osiedlu Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Wraz z pierwszymi promieniami słońca coraz więcej dzieci bawi się na osiedlowych podwórkach. Jest to dobry moment, aby sprawdzić stan techniczny urządzeń zabawowych jeszcze ... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Jak skorygować indywidualnie ustawienia temperatury dla każdego emitera ciepła?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Indywiudalna temperatura dla każdego emitera ciepła Ogrzewanie gazem plynnym
Termostat pozwala użytkownikowi skorygować indywidualnie ustawienia temperatury dla każdego emitera ciepła (grzejniki płytowe, grzejniki łazienkowei itd.). W każdym pomieszczeniu właściwa temperatura! ... chcę wiedzieć » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Termomodernizacja nieruchomości - zobacz najnowsze rozwiązania»
Zestawy do podnoszenia ciśnienia wody - który wybrać?
Oze-spoldzielnia Zestawy podnoszenia ciśnienia wody
Poznaj i wybierz kompleksowe rozwiązania ułatwiające i usprawniające proces administrowania wspólnotami lub spółdzielniami mieszkaniowymi, TBS-ami, współwłasnościami i (...) czytaj dalej »

W sieciach i instalacjach wodociągowych trzeba pogodzić dwa sprzeczne interesy – zapewnienie odpowiedniego ciśnienia wody w każdym ich punkcie i (...) czytam dalej »


Prawidłowa księgowość i rozliczenia we wspólnocie mieszkaniowej. Jak ją zapewnić? »»

Księgowość we spólnocie

Nie wiedzieć czemu, dość powszechnym zjawiskiem jest przeświadczenie, że wspólnoty mieszkaniowe, o ile nie uzyskują przychodów z tzw. pożytków, nie muszą płacić podatków. To błędne myślenie może spowodować nierzadko przykre konsekwencje (...) Czytam więcej »


POBIERZ BEZPŁATNY PORADNIK PORTALU ADMINISTRATOR24.INFO

PORADNIK PORTALU ADMINISTRATOR24.info

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT to firma zajmująca się renowacją rur kanalizacyjnych metodą natryskową. Oferujemy także monitoring, czyszczenie, udrażnianie...
7-8/2019

Aktualny numer:

Administrator 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Gospodarowanie ciepłem
  • - Rachunek strat
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 17083|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 10653|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10225|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl