CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Zwolnienie od VAT dla spółdzielni mieszkaniowych w NSA

arch. redakcji

W „Administratorze” 5/2014 pojawił się artykuł mojego autorstwa „Czynności spółdzielni na rzecz mieszkańców”, w którym analizowałam zakres zwolnienia spółdzielni mieszkaniowych od podatku VAT. Przywołałam w nim wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w których wykazywano, że przepis art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT jest niezgodny z Dyrektywą VAT. Warto przyjrzeć się sprawie po raz kolejny, ponieważ przywołane wówczas wyroki zostały przez organy podatkowe zaskarżone do NSA.

Wyrok krakowski

WSA w Krakowie w wyroku z 11 września 2013 r. (I SA/Kr 722/13) oceniał interpretację podatkową odnoszącą się do zwolnienia od podatku VAT czynności wykonywanych przez spółdzielnie mieszkaniowe. Spółdzielnia wywodziła, że Dyrektywa 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa 112) nie przewiduje zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego takiego, jakie wprowadzono w prawie krajowym. W związku z tym uznała, że wykonywane przez nią czynności są czynnościami opodatkowanymi i w konsekwencji – na podstawie art. 168 Dyrektywy 112 – przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi czynnościami.

Organ interpretacyjny nie zgodził się z tym stanowiskiem, wskazując, że czynności spółdzielni świadczone na rzecz jej członków wpisują się w zwolnienie z art. 132 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112, przewidziane dla usług w zakresie interesu zbiorowego członków organizacji o charakterze związkowym i nienastawionej na osiąganie zysku. Natomiast czynności spółdzielni świadczone na rzecz osób niebędących jej członkami mieszczą się w zwolnieniu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 lit. l) Dyrektywy 112, obejmującym m.in. wynajem nieruchomości. W konsekwencji spółdzielnia mieszkaniowa nie może odliczać podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, które są wykorzystywane do wykonywania czynności zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT i § 13 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia MF z 2011 r. (obecnie identyczne zwolnienie zawarto w § 3 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia MF z 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień).

Sąd w Krakowie uchylił interpretację. Wskazał, że przywołane przez Ministra Finansów zwolnienie z art. 132 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112 dotyczy wyłącznie organizacji mających cele natury politycznej, związkowej, religijnej, patriotycznej, filozoficznej, filantropijnej lub obywatelskiej, a spółdzielnia nie jest taką organizacją. Świadczy ona, co prawda, usługi na rzecz zbiorowego interesu swoich członków i nie jest nastawiona na osiąganie zysku, jednakże nie realizuje wskazanych celów, w tym natury związkowej, które przypisał jej Minister Finansów (zob. wyroki: TSUE w sprawie C-149/07 oraz NSA z 6 grudnia 2011 r., 1591/10). Odpowiednikiem tego przepisu jest art. 43 ust. 1 pkt 31 lit. b) ustawy o VAT, który odnosi się do usług realizowanych przez organizacje powołane do realizacji celów o charakterze politycznym, związkowym, patriotycznym, filozoficznym, filantropijnym lub obywatelskim.

WSA w Krakowie nie zgodził się także z porównaniem polskiego zwolnienia dla spółdzielni mieszkaniowych ze zwolnieniem zawartym w art. 135 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112. Dzierżawa i wynajem nieruchomości są bowiem instytucjami prawnymi innymi od czynności wykonywanych przez spółdzielnię na rzecz osób niebędących jej członkami, którym przysługują prawa do lokali w tej spółdzielni. W efekcie WSA w Krakowie uznał, że spółdzielnia może korzystać ze zwolnienia od VAT na podstawie polskich przepisów (mimo że są niezgodne z Dyrektywą) i jednocześnie ma ona prawo do odliczenia VAT na podstawie art. 168 Dyrektywy 112.

Wskutek wniesienia skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z 24 lutego 2015 r. (I FSK 14/14) uchylił orzeczenie krakowskie. Był to kolejny wyrok NSA w podobnej sprawie. Identyczny problem prawny został przezeń oceniony w wyroku z 11 grudnia 2014 r. (I FSK 1572/13). Oba składy orzekające doszły do podobnych wniosków. NSA porównał opłaty pobierane przez spółdzielnie mieszkaniowe do opłat niezależnych od właściciela w rozumieniu ustawy o ochronie lokatorów i stwierdził, że obejmują one takie same wydatki. „Krajowy ustawodawca w art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT zwolnił od podatku VAT czynności wykonywane na rzecz członków spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych lub na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni, za które są pobierane opłaty, zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W myśl art. 4 ust. 1, 2 i 4 USM, członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali, członkowie spółdzielni będący właścicielami lokali, właściciele lokali niebędący członkami spółdzielni są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni (lub nieruchomości wspólnych), poprzez uiszczanie opłat.

Stosownie zaś do art. 4 ust. 5 USM, członkowie spółdzielni uczestniczą w kosztach związanych z prowadzoną przez spółdzielnię działalnością społeczną, oświatową i kulturalną, jeżeli uchwała walnego zgromadzenia tak stanowi. Właściciele lokali niebędących członkami oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, mogą odpłatnie korzystać z takiej działalności na podstawie umów zawieranych ze spółdzielnią. Uwzględniając charakter tych opłat, stwierdzić należy, że ich zakres oraz czynności, za które są one pobierane przez spółdzielnię mieszkaniową, nie różni się zasadniczo od opłat, które pobierane są na podstawie ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (UOPL).

W obu tych przypadkach opłaty te obejmują koszty związane z eksploatacją lokali oraz nieruchomości wspólnych. Z definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 8 UOPL wynika bowiem, że opłaty niezależne od właściciela – to opłaty za dostawy do lokalu energii, gazu, wody oraz odbiór ścieków, odpadów i nieczystości ciekłych.

W art. 2 ust. 1 pkt 8a tej ustawy wydatki związane z utrzymaniem lokali określono jako wydatki ustalone proporcjonalnie do powierzchni użytkowej lokalu w stosunku do powierzchni użytkowej wszystkich lokali w danym budynku; obciążające właściciela, obejmujące opłatę za użytkowanie wieczyste gruntu, podatek od nieruchomości oraz koszty konserwacji, utrzymania należytego stanu technicznego nieruchomości oraz prowadzonych remontów; zarządzania nieruchomością, utrzymania pomieszczeń wspólnego użytkowania, windy, anteny zbiorczej, domofonu oraz zieleni, ubezpieczenie nieruchomości, a także inne, o ile wynikają z umowy. Wskazane wyżej opłaty z tytułu najmu lokali, wynikające z ustawy o ochronie praw lokatorów, korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT. W aspekcie zarówno przedmiotowym, jak i ekonomicznym, opłaty objęte art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT są takie same, jak opłaty związane z usługami określonymi w art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT (na marginesie należy podkreślić, że ten akurat pogląd nie znalazł akceptacji NSA w przypadku problemu tzw. refakturowania mediów na najemców; zdziwienie więc budzi stwierdzenie składu orzekającego w tej sprawie, że opłaty za media są tożsame z czynszem najmu i jako taki są zwolnione od podatku VAT jako zapłata za usługę najmu).

Bazując jednak na tym przekonaniu, NSA gładko przeszedł do zwolnienia określonego w art. 135 ust. 1 lit. l) Dyrektywy 112 dla usług wynajmu nieruchomości. Wykazał, że pojęcie „najmu” należy rozumieć bardzo szeroko „(…) jako polegające na tym, że wynajmujący przyznaje najemcy na umówiony czas i za wynagrodzeniem prawo do zajmowania nieruchomości na takich prawach jak właściciel, z wyłączeniem innych osób. (…) Dana usługa może być uznana za najem nieruchomości niezależnie od sposobu ustalania czynszu, a więc również wtedy, gdy poza ustaloną sumą wielkość czynszu kształtowana jest także przez inne czynniki, w tym zysk osiągany przez najemcę. Z tego powodu nie ma żadnych podstaw, aby na gruncie dyrektywy dotyczącej podatku VAT zawężać pojęcia najmu i dzierżawy do tych, które są określone w kodeksie cywilnym. (…) Skoro zatem nie ma uzasadnienia, aby zawężać pojęcia najmu i dzierżawy, użyte w art. 135 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112, jedynie do tych, które uregulowane zostały w kodeksie cywilnym, oraz mając na uwadze, że wskazany przepis powinien być interpretowany w świetle kontekstu, w który się wpisuje, przy szczególnym uwzględnieniu ratio legis przewidzianego zwolnienia, to nie ma podstaw do kwestionowania zgodności art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT z art. 135 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112”.

W ten sposób NSA doszedł do wniosku, że skoro opłaty wynikające z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 USM, objęte na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT zwolnieniem od podatku VAT, nie różnią się od opłat pobieranych na podstawie stosunku najmu i dzierżawy, to nie ma żadnego uzasadnienia prawnego do tego, aby jedne z tych opłat korzystały ze zwolnienia, a inne – nie. Według sądu nie jest istotne, czy zwolnienie skierowane do spółdzielni mieszkaniowych jest wprost zgodne z Dyrektywą 112; wystarczy, że został spełniony ogólny cel zwolnienia od VAT, odnoszący się do kosztów utrzymania lokal mieszkalnego. NSA uznał więc, że zwolnienie zawarte w art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT nie jest sprzeczne z przepisami unijnymi, gdyż mieści się w zakresie art. 135 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112, obejmującym usługi najmu.

NSA zgodził się natomiast z poglądem wyrażonym przez sąd krakowski, że zwolnienie odnoszące się do czynności wykonywanych przez spółdzielnie mieszkaniowe w żaden sposób nie odpowiada zwolnieniu określonemu w art. 132 ust. 1 lit. l Dyrektywy 112, które odnosi się do organizacji związkowych nie nastawionych na zysk. Spółdzielnia nie realizuje bowiem celów wskazanych w tym przepisie, w tym zwłaszcza celów natury związkowej.

Spadek a nieruchomości

Nieruchomości są niewątpliwie jednym z cenniejszych aktywów majątkowych i jako takie podlegają procesowi dziedziczenia. De iure, to dziedziczeniu nie podlegają same nieruchomości, ale prawa do nich.

Dziedziczenie dotyczy nie tylko samego prawa własności, lecz także innych praw majątkowych, np. prawa użytkowania wieczystego, ograniczonego prawa rzeczowego czy też prawa obligacyjnego.

Ponieważ najem lokalu mieszkalnego nie podlega dziedziczeniu, to – co do zasady – wygasa po śmierci najemcy. W skład masy spadkowej wchodzą także roszczenia, o ile mają one charakter majątkowy. W realiach prawnych dotyczących nieruchomości takimi roszczeniami są – na przykład – roszczenia o zwrot nieruchomości byłym właścicielom bądź ich następcom prawnym; roszczenia za poniesione nakłady w związku z wygaśnięciem użytkowania wieczystego czy też roszczenie o przedłużenie tego prawa.

W ostatnim czasie proces dziedziczenia się zmienił, zarówno na płaszczyźnie prawa krajowego, jak i prawa unijnego, które można zaliczyć do prawa międzynarodowego w szerokim tego słowa znaczeniu. Zmiany te miały uczynić kwestie spadkowe bardziej „ludzkimi”.

W niniejszym artykule rzeczone zmiany zostaną pokrótce omówione na tle ogólnych uwag dotyczących poszczególnych porządków jurydycznych dotyczących dziedziczenia.

Prawo krajowe

Kwestie dziedziczenia regulowane są przez przepisy danego kraju, który korzysta w tym względzie ze swojej autonomii. W polskim porządku prawnym przepisy dotyczące dziedziczenia określone są przez przepisy cywilne, głównie przez prawo materialne, ale też przez prawo procesowe, które reguluje m.in. kwestie stwierdzenia nabycia spadku na drodze sądowej.

Zgodnie z art. 1012 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (DzU z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), zwanej dalej w treści niniejszego tekstu kc, spadkobierca może ze spadkiem postąpić na trzy sposoby:

  • przyjąć go bez ograniczenia za długi spadkowe (przyjęcie proste),
  • przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza);
  • odrzucić go.

Oświadczenie o tym, jak spadkobierca zamierza postąpić z przysługującym mu spadkiem, może być przez niego złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się np. o śmierci spadkodawcy (patrz: art. 1015 § 1 kc).

W stanie prawnym sprzed 18 października 2015 r., tzn. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 roku, poz. 539), brak takiego oświadczenia skutkował tym, że spadkobierca przyjmował spadek bez ograniczenia za długi spadkowe. Wyjątek stanowiły sytuacje, w których spadkobiercą była osoba, która nie miała pełnej zdolności do czynności prawnej, albo osoba, wobec której istniała podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, w przypadku której brak rzeczonego oświadczenia był jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku, tzn. do wartości aktywów spadku.

Przykładowo: jeśli wartość stanu czynnego spadku wynosi 100 000 zł, a dług jest równy kwocie 200 000 zł, wierzyciel może domagać się zapłaty tylko kwoty 100 000 zł.

Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo też podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi (art. 1031 § 2 kc). Spisu inwentarza dokonuje komornik sądowy, który działa na wniosek podmiotu uprawnionego.

Czytaj też: Rozliczenie roczne >>>

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o zarządzaniu bezpośrednio na Twój e-mail.

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Czy dla spółdzielni i wspólnot gaz może być tańszy?

Zarządco, zzy znasz już te innowacyjne rozwiązania?

niższa cena gazu Osuszanie ścian budynku
Czy w sytuacji gdy ceny gazu idą w górę, masz pewność, że Twoje stawki nie wzrosną w trakcie trwania... czytam więcej »

Dużym kłopotem wszystkich firm zajmujących się gospodarką komunalną jest zagospodarowanie pustostanów. Jest to proces ciągły, ponieważ...czytam więcej»


Jaki wybrać kocioł do budynku mieszkalnego lub domu?

Kotły jakie wybraćKotły dzielą się na (gazowe) kondensacyjne i konwencjonalne. W kotłach kondensacyjnych następuje kondensacja zawartej w spalinach pary wodnej (powstałej w wyniku spalania gazu), a odzyskana dzięki temu dodatkowa energia zostaje przekazana do instalacji c.o... Czytam więcej »


Pożar nieruchomości? Jak zabezpieczać obiekty użytkowe? »

Programy wspierające zarządzanie nieruchomościami?

Pożar budynku Programy dla zarzadcow
Systemy wentylacji pożarowej są bardzo ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej obiektów użytkowych. W zabezpieczanych pomieszczeniach i (...) czytam dalej »

Nowoczesne oprogramowanie wspomagające zarządzanie nieruchomościami cechuje przede wszystkim mobilność, kompleksowość i skalowalność. Wszystko to... czytam więcej»


Dom bez rachunków - teraz to możliwe »

Dom bez rachunkówInstalacje solarne przy pomocy kolektorów SUNEX zamieniają energię promieniowania słonecznego w ciepło użytkowe. Wytworzone w kolektorach słonecznych ciepło przenoszone jest przez czynnik roboczy do zbiornika wody... zobacz więcej »


Zarządco, przygotuj nieruchomość na zimę »

Problem z odczytem wodomierzy - "nie mogę zastać mieszkańców "

Śnieg na dachu nieruchomości odczyt liczników wody
Zgodnie z ludową mądrością – lepiej jest zapobiegać niż naprawiać skutki zimowych uszkodzeń. Mimo że do zimy zostało jeszcze trochę czasu, warto zrobić ... Czytam więcej »

Jak ciężko jest wykonać odczyt licznika zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Na szczęście możemy sobie pomóc , dzięki czemu znacznie przyspieszymy ... chcę wiedzieć jak»


Jaki wybrać system do zarządzania dla wspólnot i spódzielni mieszkaniowych? »

system do zarządzania nieruchomościamiNiezwykle elastyczny sposób kreowania opisu zasobów, zarówno w części finansowo-księgowej jak i technicznej, uniwersalny sposób rozliczania mediów, automatyczne rozliczanie kosztów dla każdego składnika obciążeń lokalu... Czytam więcej »


Renowacja czy wymiana posadzek? Jak najszybciej i najtaniej?
Jak monitorować zestawy do podnoszenia ciśnienia wody»
Naprawa posadzek w budynku Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Dzięki swojej budowie posadzki lastryko, niezależnie od wieku oraz stopnia zużycia, praktycznie zawsze poddaje się renowacji, podczas której uzyskuje się całkowicie... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Dlaczego detektory gazów pełnią tak ważną rolę w wentylacji pomieszczeń zamkniętych?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Detektory gazów w garażach podziemnych Ogrzewanie gazem plynnym
Mikroprocesorowe, elektrochemiczne detektory DE-TOX służą do ciągłej kontroli stężenia poziomu tlenku węgla w garażach podziemnych, nadziemnych, kanałach rewizyjnych, przejazdach, tunelach i innych zamkniętych obiektach, w których istnieje ryzyko powstania nadmiernego stężenia trującego gazu. ... czytam więcej » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami - Interaktywna Administracja Nieruchomości»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Jak dobrze opomiarować i rozliczyć media»
Ocieplenie budynku - na co zwrócić uwagę?
Oze-spoldzielnia Ocieplenie styropianem
W uzyskaniu oszczędności bardzo pomagają wszelkie narzędzia służące do pomiaru zużycia mediów: wody czy ciepła. Widząc, ile ich zużywają mieszkańcy, możemy lepiej(...) czytaj dalej »

Do ocieplania budynków nowych, jak i remontowanych, najczęściej stosowany jest system ETICS (ang. External Thermal Insulation Composite System) – czyli złożony(...) czytam dalej »


Plac zabaw na osiedlu - zrób najfajniesze miejsce dla młodych mieszkańców »

plac zabaw

Plac zabaw na nieruchomości wspólnej powinien służyć zaspokajaniu potrzeb członków wspólnoty związanych z odpoczynkiem, rekreacją (...) Czytam więcej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT to firma zajmująca się renowacją rur kanalizacyjnych metodą natryskową. Oferujemy także monitoring, czyszczenie, udrażnianie...
10/2019

Aktualny numer:

Administrator 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Lider SM 2019 i IX Forum za nami
  • - Za co odpowiada podatnik?
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Wyświetleń: 10940|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10516|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl