Gdybym był bogaczem...- za głównym bohaterem musicalu „Skrzypek na dachu" zaśpiewałby niewątpliwie niejeden mieszkaniec wieżowca, wspinający się z zakupami na dziesiąte piętro, bo winda znowu jest w stanie awaryjnym.
Nie ma programów wspierających wymianę wind w Polsce - dopłat, kredytów preferencyjnych - więc koszt wymiany dźwigów ponoszą właściciele nieruchomości, gdy zdecydują się na zastąpienie prądożerczej starej windy nową, mniej energochłonną.
40 tys. wind zainstalowanych w polskich budynkach mieszkalnych wymaga wymiany - podaje Tadeusz Popielas, prezes Polskiego Stowarzyszenia Producentów Dźwigów (PSPD), szacującego koszt ich modernizacji na ok. 8 mld złotych. W ok. 70% modernizacja wind polega na ich wymianie.
W opinii Tadeusza Popielasa, powinien zostać wprowadzony jako obligatoryjny audyt dźwigowy, ze względu na energochłonność starych wind. - Wymiana wind nie jest bowiem niczym innym jak dążeniem do energooszczędności, na którą stawia się obecnie w Unii Europejskiej. Jeśli są dotacje do kredytów w przypadku inwestycji termomodernizacyjnych, to dlaczego nie miałoby być analogicznych działań, w tym audytu oraz odpowiednich dopłat, do modernizacji wind w budynkach mieszkalnych? - pyta Popielas.
I dodaje, że Stowarzyszenie już prawie trzy lata temu wystosowało do ministra gospodarki pismo, wskazujące na zagrożenia wynikające z eksploatacji wind o złym stanie technicznym i konieczność wydania stosownego rozporządzenia, wprowadzającego obowiązek modernizacji dźwigów i wskazanie źródeł jej finansowania ze względu na rozmiary przedsięwzięcia. Zaledwie co czwarta winda w Polsce została bowiem zamontowana po 2004 roku, czyli spełnia wymogi dyrektyw unijnych, ale blisko 60% z niemal 70 tys. obecnie eksploatowanych dźwigów w Polsce zostało zainstalowanych ponad 20 lat temu. Ich poziom bezpieczeństwa odpowiada czasom, w których powstawały. Wymagają modernizacji, bo nie są w stanie sprostać zasadom przewidzianym normą SNEL, która wymienia 74 zagrożenia, które powinny być brane pod uwagę przy podnoszeniu bezpieczeństwa tych urządzeń.
Cena standardu i luksusu
W Polsce norma SNEL jest obecnie wdrażana, ale ciągle brakuje funduszy na przyspieszenie tempa wymian wind. Nie ma żadnych programów wspierających - dopłat, kredytów preferencyjnych. Koszty wymiany dźwigów ponoszą więc właściciele nieruchomości - wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie, jeśli zdecydują się na zastąpienie prądożerczej starej windy nową, mniej energochłonną i bezpieczniejszą.
Przeciętna cena windy do budynku mieszkalnego o 10 kondygnacjach, przewożąca 1000 kg z prędkością 1 m/s, wynosi od 120 do 150 tys. złotych plus VAT. Najczęściej spotykane i zarazem najtańsze windy są wykończone laminatem. Posiadają proste przyciski, zazwyczaj jedno lustro i lakierowane drzwi.
Jeśli są dotacje do kredytów w przypadku inwestycji termomodernizacyjnych, to dlaczego nie miałoby być m.in. (...) odpowiednich dopłat do modernizacji wind w budynkach mieszkalnych?
Generalnie jednak cena zależy od standardu, jaki chcemy sobie zafundować. Z przykładów podawanych przez przedstawicieli firm dźwigowych wynika, że może ona kosztować znacznie więcej, jeśli jest wyposażona np. w klimatyzację i ekran ciekłokrystaliczny. Wersje luksusowe mogą mieć monitory, na których są prezentowane informacje, np. o premierach filmowych, prognoza pogody, bieżące informacje z giełdy czy wydarzenia dnia. Newsy do wind są przesyłane przez internet. Winda może mieć ściany pokryte stalą nierdzewną o różnych fakturach, antypoślizgową podłogę i drzwi ze stali nierdzewnej. Panele sterowne mogą być również tłoczone z blachy nierdzewnej, a przyciski wyposażone dodatkowo w znaki Braille'a i mogą mieć wskaźnik wyboru w postaci diody LED. Panel sterowny może posiadać wskaźnik przystanku i przeciążenia oraz wbudowane oświetlenie awaryjne.
To rzecz jasna luksus, na który w naszych warunkach niewielu właścicieli nieruchomości po prostu stać, ale faktem jest, że firmy dostarczające windy są w stanie sprostać oczekiwaniom najbardziej wymagających klientów.
Współczesne dźwigi są w znacznym stopniu zautomatyzowane, co podnosi komfort ich użytkowania. Spośród bogatej oferty na rynku do wyboru mamy windy o napędzie hydraulicznym lub elektrycznym. Ale, jak twierdzą specjaliści, w budynku pięciokondygnacyjnym nie opłaca się instalować windy elektrycznej bez maszynowni. Jej eksploatacja będzie za droga, a cena wyższa od ceny windy hydraulicznej.
Zastosowanie tej drugiej nie opłaca się z kolei w budynkach wyższych (np. siedmiokondygnacyjnych). Winda ta potrzebuje więcej siły elektrycznej, mocniejszych pomp, a koszt jej eksploatacji po ok. jednym roku może, łącznie z ceną windy, przewyższyć cenę dźwigu elektrycznego. Dlatego też do wysokich budynków zalecane są windy elektryczne jako bardziej ekonomiczne.
Kredyt, leasing lub dzierżawa
Z kwotami niezbędnymi na modernizację wind nie ma co dyskutować. Są one rzeczywiście bardzo wysokie. Kilkaset tysięcy na wymianę wind trudno przeciętnej wspólnocie czy niedużej spółdzielni uzbierać. Istnieje, oczywiście, zawsze możliwość zaciągnięcia kredytu, ale ofert preferencyjnych jest niewiele. Bank Ochrony Środowiska ze względu na azbest może udzielić pożyczki na preferencyjnych warunkach.
Pozostaje więc drogi kredyt komercyjny, dzierżawa lub leasing u producenta dźwigów. Potencjalny dzierżawca, np. wspólnota mieszkaniowa, musi jednak wnieść kaucję, która potem jest zaliczana na poczet spłaty dźwigu. Do zawarcia umowy są także niezbędne zabezpieczenia gwarantujące terminowe i pełne wnoszenie opłat za dzierżawę.
Mogą to być: ustanowienie hipoteki kaucyjnej na lokalu użytkowym, będącym własnością dzierżawiącego dźwig; zastaw na dzierżawionym dźwigu; weksel in blanco zainteresowanego; poręczenie kredytu; inne zabezpieczenia przewidziane prawem.
W ofercie firm produkujących, montujących i sprawujących nadzór nad windami jest tzw. leasing operacyjny. W praktyce oznacza to, że administrator budynku może rozłożyć koszty przedsięwzięcia w czasie. W zależności od indywidualnych potrzeb, okres leasingu może wynosić: 36, 48 lub 60 miesięcy.
Przykładowo, jeżeli wartość modernizacji urządzenia dźwigowego wynosi 70 tys. złotych, inwestor wnosi 7% opłaty wstępnej oraz ratę o ustalonej wysokości. Np. przy 60-miesięcznym okresie leasingowym miesięczna rata wynosi około 2 tys. złotych, a przy 36-miesięcznym - około 3 tys. złotych.
Na razie więc oferta finansowania wymiany wind jest uboga. - Dlaczego producenci czy dostawcy dźwigów mieliby finansować de facto wymianę wind? - pyta retorycznie Tadeusz Popielas. Czy firmy termomodernizacyjne to robią?
Pieniądze są, tylko trzeba wskazać źródła. Ze względów bezpieczeństwa, ale także zawartości azbestu, wprowadzeniu zasad modernizacji, wymianie starych dźwigów powinien towarzyszyć jakiś program dofinansowania, jak termomodernizacja czy likwidacja kotłowni węglowych z budżetu państwa czy budżetów gminnych, funduszy ekologicznych, a także Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z uwagi na dostęp niepełnosprawnych do wind. Nieustannie apelujemy o to, ale niestety bezskutecznie - konkluduje Tadeusz Popielas.
2
