Przymusowy urlop 2 maja

Temat odnosi się do pracowników niepracujących 1 i 3 maja, które są ustawowo dniami wolnymi. Jeśli pracodawca uzna za niecelowe zatrudnianie ich 2 maja i chciałby ze względów organizacyjnych, technologicznych, ekonomicznych itp. ustalić ten dzień dniem wolnym to pojawia się problem. Nie każdy pracownik współpracuje z pracodawcą występując przykładowo o urlop wypoczynkowy.

Dzień wolny za święto

Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym, które przypada w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Dotyczy to także sytuacji, gdy święto przypada w dniu wolnym od pracy, innym niż niedziela. Jeżeli pracownicy pracują w liczbie dni pracy równej maksymalnej liczbie dni pracy dla okresu rozliczeniowego (np. praca w pełnym wymiarze czasu pracy w systemie podstawowym) święto przypadające w dniu wolnym pociąga za sobą konieczność wyznaczenia innego dnia wolnego na przestrzeni okresu rozliczeniowego. Może on być udzielony nawet znacznie później czy wcześniej niż dane święto, ale w bezpośrednim jego sąsiedztwie.

Pracownik musi się zgodzić na wyznaczony termin wolnego za święto, niezależnie czy pracodawca uzgadnia terminy z pracownikami, czy narzuca termin. Przykładowo pracownicy pracują od poniedziałku do piątku, z wyjątkiem świąt. Za święto 3 maja pracodawca wyznacza dla wszystkich pracowników wolny dzień 2 maja. Pracodawca narzuca tu na pracowników rozkład czasu pracy, w którym piątek 2 maja jest dniem wolnym i jest to polecenie służbowe, do którego pracownicy są obowiązani się dostosować.

Może Cię zainteresuje: Zmiana sposobu użytkowania lokalu ze względu na działalność gospodarczą

W takich przypadkach często pojawia się wątpliwość, jak to wpływa na sytuację osoby, która 2 maja stanie się niezdolna do pracy – czy osobie tej należy udzielić dnia wolnego w innym terminie? Pracownicy mieli dzień wolny i przypadająca na ten dzień niezdolność do pracy nie skutkuje tym, że nie został wykorzystany. Można to przyrównać z chorobą przypadającą na wolny weekend, a w takich  sytuacjach nie są udzielane wolne dni w innych terminach.

Jeśli pracownik w planie urlopów przygotowanym na początku roku ma zaplanowany urlop na okres obejmujący m.in. 2 maja. W połowie kwietnia pracodawca wyznaczył 2 maja jako dzień wolny za święto 3 maja. Dla wskazanej osoby nie jest wyznaczany inny termin. 2 maja staje się dniem wolnym więc formalnie nie jest wykorzystywany w tym dniu urlop (urlopu udzielane są na dni pracy wynikające z rozkładu czasu pracy w wymiarze godzinowym równym liczbie zaplanowanych na te dni godzin pracy). Będzie to dzień wolny wchodzący w dni kalendarzowe objęte okresem, w którym wykorzystywany będzie urlop.

Co z urlopem wypoczynkowym?

Jeżeli plan urlopów nie jest tworzony, terminy wykorzystywania urlopów ustalane są przez pracodawcę po porozumieniu z pracownikiem. Pracodawca zobligowany jest do podjęcia próby uzgodnienia terminu urlopu z pracownikiem, ale w przypadku, gdy to się nie powiedzie ostatecznie termin urlopu ustala pracodawca, który bierze przy tym pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Pracodawca może starać się w związku np. z potrzebą znaczącego ograniczenia obsady w okresie weekendu majowego ustalić terminy urlopów z pracownikami (inicjatywa ich udzielenia od strony pracodawcy), a przy braku zgody części pracowników decydować o terminach wypoczynku analizując potrzebę zapewnienia normalnego (czyli także z uwzględnieniem periodycznie powstającego zmniejszonego zapotrzebowania na pracę w tym okresie w danej działalności) toku pracy.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca może po prostu udzielić (narzucić) pracownikom urlopy na 2 maja. Przepisy art. 163 Kodeksu pracy (dalej: k.p.) dają pracodawcy narzędzie pozwalające na wyznaczenie urlopów po podjętej i nieudanej próbie ustalenia terminu. Nie może być to jednak rozumiane jako uprawnienie do  masowego  udzielania urlopów w czasie niższego zapotrzebowania na pracę bez dokonywania w tym zakresie ustaleń. Proponując terminy urlopów pracodawca działać musi w dobrej wierze, uwzględniając wypoczynkowy charakter urlopów. Istotny jest również art. 162 k.p., zgodnie z którym podział urlopu na części dokonywany może być jedynie na wniosek pracownika. Dlatego też, co do zasady, przy braku współpracy ze strony pracowników (wnioskowanie o urlopy) nie można dopuścić całościowego, jednostronnego udzielenia urlopów na 2 maja.

W orzecznictwie sądowym ukształtowało się konsekwentnie obecnie przyjmowane stanowisko o możliwości jednostronnego nakazania pracownikowi wykorzystania zaległego urlopu. Na przykład, w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 7 maja 2008 r., (sygn. akt II PK 313/07) wskazano, że z art. 168 k.p. wynika obowiązek pracodawcy udzielenia pracownikowi zaległego urlopu wypoczynkowego w terminie w przepisie tym określonym, a udzielenie urlopu we wskazanym terminie nie wymaga od pracodawcy uzyskania zgody pracownika i jest dla niego wiążące. Pracodawca może więc w czasie udzielonego urlopu nie dopuścić pracownika do pracy, a przejawiana przez pracownika gotowość do pracy nie może prowadzić do nabycia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Tak również np. PIP w stanowisku z 12 marca 2020 r. (pismo GIP znak: GPP-110-4560-8/09/PE/RP).

Pracodawca powinien podjąć próbę ustalenia terminu urlopu zaległego z pracownikiem, ale jeżeli to nie da pożądanych efektów, może wyznaczyć jednostronnie termin, w tym opierając się w dużej mierze na swoich potrzebach organizacyjnych. Może to być zatem ten sam termin dla dużej grupy osób. Przykładowo pracodawca w początkowym okresie roku wskazuje pracownikom na ilości pozostałego urlopu oraz wyznacza termin, do którego powinni zaproponować okresy ich wykorzystywania, zastrzegając, że w razie braku podania propozycji lub braku porozumienia odnośnie proponowanych przez pracowników terminów  pracodawca sam narzuci terminy wykorzystania urlopów.

Źródło: prawo.pl