CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 7-8/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Co nowego w orzecznictwie? cz. 237/ Roszczenie odszkodowawcze do gminy za brak lokalu socjalnego/ Rozliczenie przy źle działającym wodomierzu

Paweł Puch  |  12.10.2015  |  1
Roszczenie odszkodowawcze do gminy za brak lokalu socjalnego ulega przedawnieniu z upływem lat trzech
Roszczenie odszkodowawcze do gminy za brak lokalu socjalnego ulega przedawnieniu z upływem lat trzech
fot. archiwum własne

Cotygodniowy przegląd wydarzeń, a w nim m.in. o dochodzeniu odszkodowania od gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego oraz o rozliczeniach należności za wodę przy źle działającym wodomierzu.

Roszczenie odszkodowawcze do gminy za brak lokalu socjalnego

Roszczenie odszkodowawcze do gminy za brak lokalu socjalnego ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia doręczenia właścicielowi pisma od gminy o niemożności niezwłocznej realizacji wniosku o wskazanie lokalu socjalnego – wynika z wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu

Wyrokiem Sąd Rejonowy dla Wrocławia Krzyków nakazał opróżnienie lokalu mieszkalnego, którego właścicielem jest spółdzielnia mieszkaniowa ale orzekł uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego dla eksmitowanych. Sąd wstrzymał wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Spółdzielnia dochodziła odszkodowania od zajmujących lokal a po bezskuteczności postępowania wystąpiła do sądu o zasądzenie od gminy należności stanowiących zaległości z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego. Nakazem zapłaty zasądzono kwotę z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Gdy sprawa trafiła do sądu odwoławczego sąd dokonał jednak obniżenia należności z powodu przedawnienia części roszczeń.

W myśl art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego jeżeli gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy Kodeks cywilny.

Jednocześnie art. 417 § 1 k.c. stanowi, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odesłanie to przesądza o odszkodowawczym charakterze roszczenia właściciela lokalu wobec gminy.


Telefon bezpłatnym pilotem do bramy, zobacz »

Kliknij i dowiedz się więcej »

 

Z uwagi na powyższe zastosowanie w sprawie znajduje art. 442 1 § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W ocenie Sądu Odwoławczego za moment, w którym spółdzielnia dowiedziała się o szkodzie należało uznać dzień doręczenia jej pisma pozwanej gminy o niemożności niezwłocznej realizacji wniosku o wskazanie lokalu socjalnego. W niniejszej sprawie odpowiedzialność pozwanej należy rozumieć jako obowiązek naprawienia szkody za zaniechanie podjęcia działań, które umożliwiłyby dostarczenie osobie uprawnionej lokalu socjalnego. Obowiązek gminy polega bowiem na złożeniu oferty wynajęcia lokalu socjalnego.

Przewidziany obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego uprawnionej osobie powstaje z chwilą upływu terminu koniecznego do realizacji wniosku i gaśnie dopiero z upływem terminu związania gminy skutecznie złożoną ofertą zawarcia z uprawnionym umowy najmu lokalu socjalnego. Dla biegu terminu przedawnienia bez znaczenia pozostaje moment dowiedzenia się przez właściciela o bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko osobom zajmującym lokal.

Przewidziany w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, obowiązek osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego do uiszczania co miesiąc odszkodowania pozostaje niezależny od – wynikającej z art. 18 ust. 5 – odpowiedzialność odszkodowawczej gminy za szkodę powstałą w związku z niedostarczeniem lokalu socjalnego. Odpowiedzialność gminy jest odpowiedzialnością in solidum i jako taka nie ma cech odpowiedzialności subsydiarnej w stosunku do obowiązku byłego lokatora wynikającego z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy.

Odpowiedzialność gminy jest, zatem samoistna i niezależna od odpowiedzialności osób zajmujących lokal. Za trafnością tego stanowiska przemawia zarówno literalna wykładnia art. 417 § 1 k.c. oraz art. 18 ust. 1, 3 i 5 ustawy, jak też wykładnia funkcjonalna wskazanych przepisów. Przepis art. 18 ust. 1 i 3 ustawy nie wiąże w żaden sposób określonego w nich obowiązku z odpowiedzialnością odszkodowawczą gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego.

Również art. 417 § 1 k.c., z uwagi na ogólny charakter, nie przewiduje konieczności przeprowadzenia uprzedniej bezskutecznej egzekucji należności z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. Jak wyjaśnił ze stanowiska Sądu Najwyższego odpowiedzialność gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego, oparta na art. 417 § 1 k.c., leży w interesie właścicieli lokali.

Uznanie odpowiedzialności odszkodowawczej gminy za subsydiarną w stosunku do obowiązku wynikającego z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy stanowiłoby w istocie pozbawienie interesów właścicieli lokali ochrony prawnej, gdyż szanse na wyegzekwowanie należności od byłego lokatora są z zasady nikłe. Z tych względów okoliczność uprzedniego bezskutecznego dochodzenia od byłego lokatora należności za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego jest prawnie obojętna dla odpowiedzialności odszkodowawczej gminy z art. 18 ust. 5 ustawy i tym samym nie może wpływać na bieg terminu przedawnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd Odwoławczy uznając zarzut przedawnienia świadczeń starszych niż trzyletnie obniżył zasądzone odszkodowanie.

wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 08.01.2014 roku sygn.akt II Ca 1280/13

***

Rozliczenie przy źle działającym wodomierzu

Fakt, że odczyty wodomierza poza jednym odczytem kształtowały się na zbliżonym poziomie a jeden z nich odbiegał zasadniczo od pozostałych świadczy zdaniem sądu o wadliwości wodomierza w tym okresie. W konsekwencji zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków  ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza – wynika z wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu.

Przedsiębiorstwo zobowiązało się do dostarczania wody i odprowadzania ścieków do budynku. Na podstawie zawartej umowy przedsiębiorstwo wystawiło między innymi sporną fakturę VAT, którą wspólnota mieszkaniowa reklamowała z powodu jej zdaniem wadliwego licznika wody.  Reklamacja został odrzucona rzez przedsiębiorstwo gdyż licznik został wymieniony i zezłomowany więc nie można było stwierdzić jego wadliwości ale Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadzało się do ustalenia czy zamontowany u strony powodowej wodomierz działał prawidłowo, a w konsekwencji czy strona powodowa jest uprawniona do żądania zwrotu uiszczonych na rzecz strony pozwanej opłat za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki.

W ocenie Sądu Rejonowego analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadziła do przekonania, iż w istocie wodomierz zamontowany u strony powodowej w spornym okresie nie działał prawidłowo. Sąd zważył, iż jak wynika z wykazu odczytów i średniego poboru wody oraz wystawianych przez stronę pozwaną faktur, zużycie wody w sposób rażący odbiega od zużycia odnotowywanego w tym budynku w innych okresach.

Mając zaś na uwadze, iż w okresie tym w budynku nie miała miejsca żadna awaria, Sąd doszedł do przekonania, oceniając wskazane dowody przez pryzmat doświadczenia życiowego, iż jedyną przyczyną takiego stanu rzeczy może być nieprawidłowe działanie wodomierza. Zdaniem Sądu Rejonowego nie ma znaczenia fakt, iż wodomierz posiadał cechę legalizacyjną, albowiem okoliczność ta nie wyklucza możliwości jego wadliwego działania.

Sąd Rejonowy nie podzielił przy tym argumentacji przedsiębiorstwa, które podnosiło, iż brak jest podstaw do uznania, iż wodomierz był niesprawny, albowiem nie została przeprowadzona jego ekspertyza. Okoliczność niemożności wykonania już takiej ekspertyzy nie może, zdaniem Sądu, uniemożliwiać stronie powodowej kwestionowania dokonanych odczytów. Tym bardziej, że przedsiębiorstwo nie zawiadomiło wspólnoty mieszkaniowej o tym, iż wodomierz ma być, czy też że został wymieniony, pozbawiając ją tym samym szansy na zgłoszenie konieczności wykonania takiej ekspertyzy.

Z tego względu, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut, iż wspólnota mieszkaniowa powinna była wcześniej zgłosić zauważone nieprawidłowości. Ponadto mając na uwadze, iż wspólnota mieszkaniowa jest dużym podmiotem, stwierdzić należy, iż w pełni zrozumiałym jest, iż powzięła wiadomość o nieprawidłowościach w dokonywanych pomiarach dopiero rok później, przy okazji dokonywania rocznego rozliczenia w tym zakresie.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż zamontowany u strony powodowej wodomierz nie działał prawidłowo, tym samym dokonane przez stronę pozwaną naliczenia opłat należało uznać za błędne. Mając zaś na uwadze, iż pomimo to strona powodowa je uiściła, rozstrzygnąć należało w następnej kolejności czy jest uprawniona do domagania się ich zwrotu.

Żądanie takie znajduje podstawę w art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie zaś do treści art. 410 § 1 k.c. przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (§ 2).

Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany (względem nikogo) lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył. Świadczenie musi zostać spełnione w zamiarze wykonania zobowiązania, które nie istnieje, ale świadczący musi błędnie mniemać, że takie zobowiązanie istnieje. Jest to więc działanie pod wpływem błędu - jednak błędu nie trzeba wykazywać, wystarczy wykazać, że zobowiązanie nie istnieje.

Wspólnota mieszkaniowa wykazała, iż jej zobowiązanie względem przedsiębiorstwa nie istniało w takiej wysokości, w jakiej świadczyła. Jest ona zatem uprawniona do żądania zwrotu. Określając wysokość świadczenia nienależnego spełnionego przez stronę powodową Sąd miał na uwadze treść § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.

Na podstawie wykazu zużycia wody Sąd ustalił średnie zużycie wody za 3 miesiące poprzedzające sporny okres i na tj podstawie obliczył wysokość świadczenia nienależnego. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiodło przedsiębiorstwo jednak Sąd Okręgowy uznał, że apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do przekonania, iż w istocie wodomierz w spornym okresie nie działał prawidłowo.

Odczyt ze spornego okresu w bardzo dużym stopniu odbiega od zużycia odnotowywanego w tym budynku w innych okresach, tak przed tym okresem jak i po nim tj. po wymianie wodomierza.  Sąd Okręgowy za Sądem Rejonowym dał zatem wiarę, iż zużycie w spornym okresie nie było zużyciem faktycznym, zostało bowiem rażąco zawyżone wskutek wadliwie działającego wodomierza. Skoro zużycie wody przez wspólnotę utrzymuje się w przeciągu dłuższego czasu na określonym poziomie (z małym jedynie różnicami), to niewątpliwie rażący wyłom w tym zużyciu w pewnym jedynie okresie, który wraca do normy po wymianie wodomierza nasuwa wątpliwości, co do poprawności jego działania, tym bardziej, iż w sprawie nie wykazano innych okoliczności mogących wpływać na tak duże zużycie wody w spornym okresie.

Określając wysokość świadczenia nienależnego spełnionego przez stronę powodową Sąd Rejonowe zasadnie oparł się na treści § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.

wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 16.01.2015 roku sygn.akt II Ca 1266/14

 

powiązane produkty

Komentarze

(1)
Zofia | 24.06.2016, 13:01
W naszej małej wspólnocie ( 12 lokali) ) od jakiegoś czasu występują bardzo duże różnice pomiędzy sumą wskazań liczników indywidualnych, a licznikiem głównym. Dla przykładu różnica w jednym tylko miesiącu maju br wynosi około 8 m3. Należność/ dopłata rozdzielana jest solidarnie na każdy lokal. Proszę o poradę, co mamy jako lokatorzy w tym przypadku zrobić, żeby uniknąć dalszych dopłat oraz jaka może być tego przyczyna. Nadmienię, że licznik główny nie był legalizowany w przepisowym okresie.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Zarządzanie nieruchomościami - centrum wiedzy Akademia Rynku Nieruchomości »

Studia dla zarządcówAkademia Rynku Nieruchomości to centrum wiedzy stworzone dla osób związanych z rynkiem nieruchomości. W ramach Akademii przygotowaliśmy dla Państwa... Czytam więcej »


Jak usunąć nieprzyjemny zapach ze studzienek kanalizacyjnych?

Nieprzyjemny zapach z kanalizacjiNieprzyjemne zapachy wydobywające się ze studzienek kanalizacyjnych to problem nie tylko starych dzielnic, lecz często również nowo budowanych osiedli, które podłączane są do istniejącej infrastruktury... Czytam więcej »


Dowiedz się, jak poprawnie montować styropian?»

Montaż styropianu - jak to zrobić poprawnie Zamawiając usługę, mamy nadzieję, że zostanie ona wykonana poprawnie, jednak za słowami ... Czytam więcej »


Naprawa uszkodzonej elewacji - zobacz sprawdzone sposoby? »

Naprawa uszkodzonej elewacjiJeśli Twoja elewacja osypuje się lub pyli, oznacza to, że następuje początkowa faza spadku wytrzymałości ocieplenia. By zapobiec jej postępowaniu, należy zespoić i wzmocnić  (...) ... Czytam więcej »


Jak zmniejszyć swój rachunek za prąd »

Czy urzędy muszą odbierać e-faktury?

jak obniżyć rachunki za prąd Urząedy czy muszą przyjmować e-faktury
DOszczędzaj na rachunkach za prąd w domu lub firmie. Wystarczy Po Prostu Energia (...)  zobacz, ile możesz oszczędzić » »

Przyjmowanie elektronicznych faktur w administracji staje się faktem. Jak polscy przedsiębiorcy mogą korzystać z elektronicznego fakturowania w kontaktach z administracją? Czym jest rządowa Platforma... czytam więcej»


Jak pozbyć się problemu psich odchodów z trawnika »

Psie odchody na trawnikuProblem zanieczyszczonych przez psy trawników dotyczy wielu osiedli. Możemy pomóc właścicielom czworonogów (...) zobacz więcej »


Dom bez rachunków - teraz to możliwe »

Dom bez rachunkówInstalacje solarne przy pomocy kolektorów SUNEX zamieniają energię promieniowania słonecznego w ciepło użytkowe.  Wytworzone w kolektorach słonecznych ciepło przenoszone jest przez czynnik roboczy do zbiornika wody... zobacz więcej »


Jakie wyposażenie osiedlowego placu zabaw wybrać?
Monitoring i sterowanie pompami z aplikacji »
Plac zabaw na osiedlu Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Wraz z pierwszymi promieniami słońca coraz więcej dzieci bawi się na osiedlowych podwórkach. Jest to dobry moment, aby sprawdzić stan techniczny urządzeń zabawowych jeszcze ... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Jak skorygować indywidualnie ustawienia temperatury dla każdego emitera ciepła?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Indywiudalna temperatura dla każdego emitera ciepła Ogrzewanie gazem plynnym
Termostat pozwala użytkownikowi skorygować indywidualnie ustawienia temperatury dla każdego emitera ciepła (grzejniki płytowe, grzejniki łazienkowei itd.). W każdym pomieszczeniu właściwa temperatura! ... chcę wiedzieć » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Termomodernizacja nieruchomości - zobacz najnowsze rozwiązania»
Zestawy do podnoszenia ciśnienia wody - który wybrać?
Oze-spoldzielnia Zestawy podnoszenia ciśnienia wody
Poznaj i wybierz kompleksowe rozwiązania ułatwiające i usprawniające proces administrowania wspólnotami lub spółdzielniami mieszkaniowymi, TBS-ami, współwłasnościami i (...) czytaj dalej »

W sieciach i instalacjach wodociągowych trzeba pogodzić dwa sprzeczne interesy – zapewnienie odpowiedniego ciśnienia wody w każdym ich punkcie i (...) czytam dalej »


Prawidłowa księgowość i rozliczenia we wspólnocie mieszkaniowej. Jak ją zapewnić? »»

Księgowość we spólnocie

Nie wiedzieć czemu, dość powszechnym zjawiskiem jest przeświadczenie, że wspólnoty mieszkaniowe, o ile nie uzyskują przychodów z tzw. pożytków, nie muszą płacić podatków. To błędne myślenie może spowodować nierzadko przykre konsekwencje (...) Czytam więcej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT to firma zajmująca się renowacją rur kanalizacyjnych metodą natryskową. Oferujemy także monitoring, czyszczenie, udrażnianie...
7-8/2019

Aktualny numer:

Administrator 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Gospodarowanie ciepłem
  • - Rachunek strat
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Porady eksperta (video)

Wyświetleń: 16916|Ocena: 3.0
Wyświetleń: 10529|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10100|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl