Kto odpowiada za odpady budowlane i rozbiórkowe na osiedlu?

Przypomnijmy: 1 stycznia 2022 roku weszły w życie zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 2021 roku o odpadach, polegające między innymi na zmianie definicji niektórych pojęć, w tym przede wszystkim pojęcia odpadów komunalnych.

Art. 3. ust.1, pkt 7 ustawy brzmi obecnie: „odpady komunalne – to odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:

• z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz
• ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości;”.

Z kolei w art. 3, ust. 1 pkt 6a zdefiniowano dodatkowo pojęcie odpadów budowlanych i rozbiórkowych; ten punkt brzmi obecnie następująco: „... odpadach budowlanych i rozbiórkowych – rozumie się przez to odpady powstałe podczas robót budowlanych”.

Z tej definicji w praktyce wynika, że np. kartony, opakowania plastikowe, opakowania szklane, niesprzedana i przeterminowana żywność, itp., które są masowo wytwarzane w sklepach np. spożywczych, znajdujących się w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych mogą być wyrzucane do pojemników przygotowanych dla mieszkańców w miejscach gromadzenia odpadów.

Z początkiem roku 2022 weszły w życie również zmiany w ustawie z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z postanowieniami art. 1b, ust. 2 znowelizowanej ustawy: „Do postępowania z odpadami budowlanymi i rozbiórkowymi z gospodarstw domowych stosuje się przepisy, dotyczące postępowania z odpadami komunalnymi.” Z tego przepisu wynika, że wszelkie odpady budowlane mogą być wyrzucane przez mieszkańców (gospodarstwa domowe) w ramach organizacyjnych, dotyczących gromadzenia odpadów komunalnych.

To udogodnienie (dla mieszkańców, nie dla zarządców nieruchomości) nie dotyczy jednak przedsiębiorców, takich jak np. prowadzących sklepy w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych – oni nadal muszą zapewnić sobie odbiór odpadów budowlanych i rozbiórkowych.

Ustawodawca dosyć lakonicznie potraktował wprowadzone zmiany (nie wskazał np. w jaki sposób i w jakich pojemnikach mają być gromadzone odpady budowlane i rozbiórkowe z gospodarstw domowych) pomimo tego, że skutki tych zmian mają zasadnicze znaczenie dla mieszkańców, przedsiębiorców i również, a może przede wszystkim, dla zarządców nieruchomości.

Segregacja „po warszawsku”

Sięgnąłem zatem do przepisów prawa miejscowego, czyli w tym przypadku do „Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie m.st. Warszawy”, uchwalonego w czerwcu 2022 roku przez Radę m.st. Warszawy (czyli już po wejściu w życie wskazanych wyżej zmian ustawowych). Określając wymagania selektywnego zbierania odpadów komunalnych, Rada faktycznie ujęła pozycję „odpady budowlane i rozbiórkowe z gospodarstw domowych”. Z dalszych zapisów regulaminu wynika, że odpady inne niż te, które na dzień dzisiejszy są segregowane i gromadzone w pojemnikach o określonych kolorach, zbiera się w pojemnikach lub workach oznaczonych kolorem niezastrzeżonym dla „tradycyjnych” frakcji, a jeśli te odpady są gromadzone w pojemnikach (a nie w workach) – to pojemniki te oznacza się dodatkowo napisem właściwym dla danej frakcji. Określając wymagania selektywnego zbierania odpadów komunalnych, Rada nie ograniczyła się tylko do odpadów budowlanych i rozbiórkowych z gospodarstw domowych, ale wskazała również m.in. odpady niebezpieczne, przeterminowane leki, chemikalia, zużyte baterie, akumulatory, opony, itp. (sic!).

W ramach zorganizowanego systemu pozbywania się odpadów komunalnych, m.st. Warszawa, w zależności od specyfiki odpadów, zapewnia odbiór: przez podmiot odbierający (czyli standardowe „śmieciarki”), mobilne punkty selektywnego zbierania odpadów (np. odpady niebezpieczne, zużyty sprzęt elektryczny, zużyte baterie, akumulatory), apteki (przeterminowane leki), stacjonarne punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Śmieć publiczny, ale obsługa właścicielska

Jakie wnioski dla zarządców nieruchomości płyną z opisanych wyżej regulacji? Pomimo tego, że po roku 2013 śmieć stał się śmieciem publicznym, to jeszcze jego „obsługa” w znacznym stopniu obciążyła właścicieli i zarządców nieruchomości. Nakłada się na nas coraz większe obowiązki w zakresie selektywnego zbierania odpadów, a to często wiąże się z koniecznością rozbudowy istniejących altan śmietnikowych lub nawet budowy nowych obiektów. Wprowadzenie kolejnego przepisu – przytoczonego na wstępie – zobowiązuje nas de facto do zbierania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, które zostały wytworzone przez mieszkańców w lokalach znajdujących się w naszych zasobach, a zapisy obowiązującego w Warszawie (podejrzewam, że podobnie jest w innych miastach) regulaminu zobowiązują nas do pozbycia się tych odpadów poprzez wywiezienie ich do tzw. PSZOK-u. Swoimi spostrzeżeniami i wątpliwościami podzieliłem się z władzami Warszawy, wysyłając prośbę o wyjaśnienie. Otrzymałem odpowiedź: „W odpowiedzi na zgłoszenie nr 321916/23, zarejestrowane w dniu 16.06.2023 r. w systemie Warszawa 19115 informujemy, że odpady z remontów (w tym gruz) wytworzone przez przedsiębiorców budowalno-remontowych nie są odpadami komunalnymi. Zgodnie z prawem, to firma realizująca remont powinna zapewnić kontener przeznaczony na ten cel i po zakończeniu prac wywieźć go we własnym zakresie w ramach wykonywanej usługi. W przypadku prowadzenia remontu samodzielnie należy powstałe odpady remontowe zawieźć do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (tzw. PSZOK)”.

Z odpowiedzi tej wynika, że jeśli członek gospodarstwa domowego samodzielnie (tj. własnymi rękami) wykonuje remont to jest on (tzn. mieszkaniec) zobowiązany do zawiezienia odpadów budowlanych do PSZOK. Nie sposób zgodzić się z taką interpretacją, ponieważ obowiązują nas przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdzie w art. 2, ust. 3 wskazano: „Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową”, ale w ust. 3b czytamy: „Osoba, której służy tytuł prawny do lokalu, lub osoba faktycznie zamieszkująca lub użytkująca lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej nie jest obowiązana do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości wynikających z ustawy (…)”. Wniosek? Jeżeli użytkownik lokalu samodzielnie wykonujący remont, wytwarza odpady budowlane i rozbiórkowe, to spółdzielnia ma obowiązek zbierania i pozbywania się tych odpadów. Wskazałem w kolejnym wystąpieniu do m.st. Warszawy na taką, moim zdaniem, interpretację przepisów i otrzymałem odpowiedź podtrzymującą dotychczasowe stanowisko: W ramach zorganizowanego przez Miasto systemu gospodarki odpadami, odpady budowlane i rozbiórkowe nie są bezpośrednio odbierane od właścicieli nieruchomości w ramach systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Odpady takie, jeśli wytworzone zostały w gospodarstwach domowych, mogą być dostarczone do PSZOK przez mieszkańców m.st. Warszawy. Odpady budowlane i rozbiórkowe, jeśli nie zostały wytworzone w gospodarstwach domowych, należy zbierać w kontenerach lub tzw. big bagach, podstawianych przez firmy świadczące usługi odbioru odpadów budowlanych. Koszty odbioru i zagospodarowania takich odpadów pokrywane są we własnym zakresie przez wytwórcę odpadów zlecającego usługę odbioru odpadów. Jak jest w innych miastach nie wiem. Napiszcie: redakcja@administrator24.info.