Zaopatrzenie w wodę i rozliczenie jej zużycia

Zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków określa ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dzu z 2020 r., poz. 2028) zwana dalej „u.z.z.w.”.

Dostawca usług

Dostawcą usług wodociągowo-kanalizacyjnych jest przedsiębiorstwo wod.-kan., które prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność.

Infrastruktura 

Podstawowym elementem pozwalającym na odbiór wody jest przyłącze wodociągowe, tj. odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym. „Brak jest podstaw ku temu, aby za przyłącze wodociągowe uważać również odcinek przewodu prowadzącego do głównej sieci wodociągowej położony poza granicą nieruchomości przyłączonej.” Przyłącze to jest zatem elementem, „który spaja bądź – gdy działka jest niezabudowana – ma spajać ze sobą w przyszłości dwie odrębne całości, tj. sieć z instalacją wewnętrzną na nieruchomości.

Najlepszym rozwiązaniem wydaje się przyjęcie definicji przyłącza, jaką zaprezentował SN w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 8 marca 2006 r. (sygn. III CZP 105/05): przyłącze spaja dwie odrębne całości prawne – instalację należącą do sieci, czyli instalację zewnętrzną, oraz instalację wewnętrzną. Granica między obiema tymi instalacjami jest zarazem granicą własności urządzeń. Przyłącze jest więc z kolei elementem łączącym te dwie odrębne całości, silnie związanym fizycznie i funkcjonalnie z instalacją zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną.”

Przez pojęcie „sieć” należy rozumieć przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wod.-kan.

Umowa

Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, zawartej między przedsiębiorstwem wod.-kan. a odbiorcą usług. Do zakupu wody lub wprowadzania przez przedsiębiorstwo wod.-kan. ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w jego posiadaniu stosuje się przepisy KC. Oznacza to, że rzeczona umowa ma cywilnoprawny charakter i zawiera przede wszystkim elementy umowy sprzedaży.

Przedsiębiorstwo wod.-kan. jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy.

Jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej, odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Oznacza to, iż co do zasady to właściciel nieruchomości, np. wspólnota mieszkaniowa, odpowiada za utrzymanie i poprawne działanie tego typu przyłączy i instalacji. Oczywiście w umowie dopuszczalna jest modyfikacja tego zobowiązania. Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wod.-kan., a urządzenia pomiarowego – odbiorca usług. Kosztów tych rzeczone przedsiębiorstwo nie powinno przerzucać na odbiorców usług.

Rozliczenia za dostarczone usługi

Sposób rozliczenia

Rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę są prowadzone przez przedsiębiorstwa wod.-kan. z odbiorcami usług na podstawie określonych w taryfach cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. Cenę za dostarczoną wodę określa się jako wielkość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą odbiorca usług jest obowiązany zapłacić przedsiębiorstwu wod.-kan. za 1 m3 dostarczonej wody; do ceny dolicza się podatek od towarów i usług w wysokości określonej odrębnymi przepisami.

Jeżeli odbiorcą usług jest wyłącznie właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych, jest on obowiązany do rozliczenia kosztów tych usług. Suma obciążeń za wodę lub ścieki nie może być wyższa od ponoszonych przez właściciela lub zarządcę na rzecz przedsiębiorstwa wod.-kan. Najczęściej takim właścicielem budynku wielolokalowego będzie spółdzielnia mieszkaniowa bądź wspólnota mieszkaniowa. Rozliczenie pomiędzy spółdzielnią mieszkaniową albo wspólnotą mieszkaniową a właścicielem lokalu ma charakter cywilnoprawny, ze wszystkimi tego typu konsekwencjami. W praktyce określa się zasady takich rozliczeń, tworząc tzw. regulaminy poprzez podjęcie uchwał spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty mieszkaniowej. Pomimo, że brak jest ustawowego terminu na dokonanie takiego rozliczenia, to w praktyce rozliczenie odbywa się zazwyczaj w pierwszej połowie roku, następującego po roku, w którym miało miejsce zużycie wody.

Właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych dokonuje wyboru metody rozliczania kosztów różnicy wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody. Należnościami wynikającymi z przyjętej metody rozliczania obciąża osobę korzystającą z lokalu w tych budynkach.

Ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku – w oparciu o przeciętne normy zużycia wody.

Szczegółowe warunki prowadzenia rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (DzU z 2018 r., poz. 472), zwanego dalej w treści niniejszego teksu „r.z.z.w.”. Należności za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków ustala się jako iloczyny cen i stawek opłat oraz odpowiadających im ilości świadczonych usług.

W rozliczeniach z osobami korzystającymi z lokali w budynku wielolokalowym oraz z właścicielem lub zarządcą tego budynku należności za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki mogą być regulowane na podstawie prognozy ilości usług, które mają być świadczone przez przedsiębiorstwo wod.-kan. Prognoza taka wynika z umowy i jest ustalana w oparciu o przeciętne normy zużycia wody lub na podstawie średniego zużycia wody w ubiegłym okresie rozliczeniowym. Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Odbiorcy usług regulują należności, których wielkość jest ustalona na podstawie prognozy, w terminach wynikających z zawartej umowy.

Termin rozliczenia

Rozliczenie ilości świadczonych przez przedsiębiorstwo wod.-kan. usług jest dokonywane na podstawie wskazań wodomierzy lub urządzenia pomiarowego lub na podstawie umowy, przynajmniej raz w roku oraz zawsze przy zmianie cen za wodę lub ścieki, których ilość nie jest ustalana w oparciu o przeciętne normy zużycia wody. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio. Zgłoszenie przez odbiorcę usług zastrzeżeń do wysokości należności określonych w fakturze nie wstrzymuje jej zapłaty. W przypadku nadpłaty zalicza się ją na poczet przyszłych należności lub, na wniosek odbiorcy usług, zwraca się ją w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie.

Nadpłaty, niedopłaty

Zazwyczaj przy rozliczeniach wody ciężko jest tak zrobić, będąc właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego, aby uniknąć dopłat oraz niedopłat przez osoby korzystające z poszczególnych lokali – w rozliczeniach z nimi. Powstają wtedy niedopłaty lub nadpłaty, które należy rozliczyć. W praktyce kwestia ta wywołuje wiele kontrowersji i emocji, zwłaszcza w przypadku niedopłat. Niemniej jednak i nadpłaty potrafią wywoływać spory. Może bowiem się pojawić pytanie, co z nimi zrobić.

Kwestię tę rozważał Sąd Apelacyjny w Warszawie na kanwie jednej ze spraw wniesionej przez wspólnotę mieszkaniową.W swoim wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt I ACa 1309/00 (Opublikowano: OSA 2002/4/3) ww. sąd zauważył, iż „przekonanie pozwanego (…) a mianowicie, że zebranie wspólnoty mieszkaniowej posiada prawo podjęcia uchwał w sprawie przeznaczenia nadwyżki zaliczek indywidualnych (uiszczanych przez właścicieli na pokrycie świadczeń związanych z zajmowanymi przez nich lokalami, tj. na centralne ogrzewanie, wodę, itp.) na potrzeby wspólnoty, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Pogląd pozwanego, że co nie jest zabronione przez ustawę o własności lokali jest dla wspólnoty dozwolone, jest z założenia nieprawidłowy i nie może się ostać. (…) Ze środków tych wspólnota ma obowiązek rozliczyć się, tj. po zakończeniu roku obrachunkowego, winna wskazać, ile wynosiły rzeczywiste wydatki na utrzymanie każdego lokalu (c.o., woda, wywóz śmieci, itp.), jaką kwotę na ten cel wpłacił każdy z właścicieli i w przypadku gdy jego wpłata przewyższa wydatki, różnica winna mu być zwrócona lub zaliczona na poczet przyszłych wydatków na ten sam cel. (…) Nadpłata stanowi własność właściciela i tylko on może zadecydować co z tymi środkami zrobić. Może je przeznaczyć na fundusz remontowy, ale nie musi.

Wspólnota nie ma uprawnień do podejmowania za niego decyzji w tym zakresie. Wspólnota działa w granicach ściśle określonych w ustawie. Nie dotyczy jej zasada, że co nie jest zakazane jest dozwolone, chyba że tylko w ramach uprawnień jakie jej przysługują, a więc w zakresie czynności związanych z zarządem nieruchomością wspólną. Pozyskiwanie środków na fundusz remontowy nie może odbywać się w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem praw członków wspólnoty wynikających  z ustawy. Wspólnota najpierw winna określić potrzeby w zakresie prac remontowych, środków niezbędnych do ich realizacji, plan niezbędnych prac, wysokość obciążeń każdego właściciela z tego tytułu, termin wpłat. Wówczas ci właściciele, którzy mieli nadpłaty na świadczeniach indywidualnych, mogą zwrócić się do zarządu o ich przeniesienie na fundusz remontowy, aby w ten sposób pokryć swoje zobowiązanie z tego tytułu. Nie może jednak uczynić tego za niego wspólnota, gdyż jak już wyżej wywiedziono, ta materia nie podlega jej uprawnieniom. Okoliczność, że taki sposób skraca proces decyzyjny i ogranicza zespół czynności księgowych i faktycznych związanych z rozliczeniem zaliczek, nie może być usprawiedliwieniem dla działania sprzecznego z prawem, z prawami właścicieli lokali.”

W przypadku nieprawidłowości

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem nieprawidłowego działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Przedsiębiorstwo wod.-kan. na wniosek odbiorcy usług występuje o sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza głównego. W przypadku gdy sprawdzenie prawidłowości działania wodomierza nie potwierdza zgłoszonych przez odbiorcę usług zastrzeżeń, pokrywa on koszty sprawdzenia.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!