CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 7-8/2017

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Czy płyty styropianowe na elewację budynku to dobry pomysł? » ‎
www.administrator24.info/artykul/id10731,jak-nakladac-klej-do-styropianu-plyty-styropianowe-na-elewacje
Płyty styropianowe, aby spełniły swoje funkcje wymagają odpowiedniego montażu. Nie bez znaczenia jest...
Kategorie: jakość styropianu, styropian, klej do styropianu elewacyjnego,

Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego (część I) - Prawo lokatorskie chroni przed eksmisją [1]

Na zdjęciu: Jerzy Jankowski, autor artykułu, prezes zarządu Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP
Na zdjęciu: Jerzy Jankowski, autor artykułu, prezes zarządu Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP
Fot. archiwum autora (J. Jankowski)

W powszechnym odczuciu nie ma wątpliwości, że w katalogu praw do lokali przewidzianych w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych [2] spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego postrzegane jest jako najmniej atrakcyjny tytuł prawny do władania lokalem mieszkalnym. Pogląd ten – jakkolwiek nie wynika z przeprowadzonych w tym zakresie badań statystycznych – znalazł wyraźne potwierdzenie w zbiorowej reakcji spółdzielców na możliwość przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo odrębnej własności.

  

 

uż w pierwszym dniu obowiązywania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 20071o2zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw członkowie spółdzielni masowo składali wnioski o przeniesienie na ich rzecz prawa odrębnej własności lokali3, które do tej pory zajmowali na podstawie praw spółdzielczych, przy czym zdecydowaną większość tych osób stanowili członkowie posiadający spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

1 Artykuł ukazał się pierwotnie w kwartalniku „Pieniądze i Więź” nr 3 (76), jesień 2017, s. 83–97.



2 W ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (DzU z 2013, poz. 1222 z późn. zm.), dalej: USM, przewidziane zostały trzy rodzaje tytułów prawnych do lokali: (1) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu; (2) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu; (3) odrębna własność lokalu. Wprowadzone ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych spowodowały, że wykup lokalu spółdzielczego był możliwy po wpłacie przez członka nominalnej kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kosztem budowy lokalu a ustaloną wartością wkładu mieszkaniowego. W niektórych przypadkach nominalna kwota tej różnicy wynosiła kilka bądź kilkanaście złotych. W konsekwencji członkowie – dysponenci lokatorskich praw do lokali – po wpłacie tego rzędu kwot mogli stać się właścicielami zajmowanych przez siebie mieszkań.



3 Zob. art. 12 USM.



[1] Artykuł ukazał się w całości pierwotnie w kwartalniku „Pieniądze i Więź” nr 3 (76), jesień 2017, s. 83–97.

W artykule:

• Prawo lokatorskie nie podlega egzekucji
• Ochrona prawa do lokalu
Ochrona lokatorska tak, ale…
• Przetarg a odzyskiwanie należności
• Gdy wierzycielem nie jest spółdzielnia
• Egzekucja z wkładów
• Zamknięty katalog okoliczności
• Pomiędzy zajęciem wkładu a przetargiem

Już w pierwszym dniu obowiązywania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw członkowie spółdzielni masowo składali wnioski o przeniesienie na ich rzecz prawa odrębnej własności lokali[3], które do tej pory zajmowali na podstawie praw spółdzielczych, przy czym zdecydowaną większość tych osób stanowili członkowie posiadający spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

Powszechna chęć uwłaszczenia posiadanych lokali spółdzielczych, i to niezwłocznie po wejściu w życie ww. ustawy nowelizującej, spowodowana była wieloma okolicznościami, w tym ówczesną sytuacją na rynku nieruchomości, tzw. boomem, kiedy to ceny nieruchomości (lokalowych, ale nie tylko) często osiągały poziom znacznie przewyższający ich realną wartość. W ocenie wielu osób wprowadzone ww. nowelą zasady przekształceń lokali spółdzielczych były szansą, by po wpłaceniu kilku lub kilkunastu złotych nabyć istotny składnik majątkowy, którego wartość w tamtym czasie dynamicznie wzrastała.

Kolejnym powodem były liczne kontrowersje dotyczące m.in. przepisów ustanawiających nowe warunki finansowe przekształcenia praw do lokali spółdzielczych. Rozwiązaniom tym zarzucano przede wszystkim, że są one niesprawiedliwe i krzywdzące wobec członków, którzy wcześniej zdecydowali się na przekształcenie „swoich” lokali, co wiązało się ze sporym wysiłkiem finansowym.

Istotniejsze było jednak to, że przyjęte na gruncie ustawy nowelizującej zmiany w zakresie warunków przekształceń spółdzielczych praw do lokali rodziły istotne wątpliwości natury legislacyjnej. Już w trakcie prac nad ww. przepisami pod ich adresem padał zarzut sprzeczności z Konstytucją RP[4].

Jak się zresztą później okazało, zarzut ten był uzasadniony, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt P 16/08[5], ocenił dokonane ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych jako niekonstytucyjne.

Prawo lokatorskie nie podlega egzekucji

Wprowadzenie mocą ustawy korzystnych warunków wykupu lokali będących przedmiotem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie spotkałoby się z tak masową reakcją ze strony spółdzielców, gdyby nie powszechne przekonanie o „słabości” tego prawa. Takie postrzeganie prawa lokatorskiego to w głównej mierze wynik art. 9 ust. 3 USM, który stanowi, że prawo lokatorskie jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji. Ponadto jest ono nierozerwalnie związane ze stosunkiem członkostwa w spółdzielni, a lokal, na którym jest ustanowione, pozostaje własnością spółdzielni. Oznacza to, że utrata statusu członka spółdzielni wiąże się także z utratą spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.

Tymczasem spółdzielcze prawo lokatorskie do lokalu mieszkalnego stanowi prawo o stosunkowo szerokich uprawnieniach i może lepiej zabezpieczać interes członka niż prawo odrębnej własności lokalu.

Tym, co głównie zwraca uwagę spółdzielców przekonanych o niewielkiej „wartości’’ spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, są dwie pierwsze cechy wymienione w ww. przepisie, czyli niezbywalność i nieprzechodzenie na spadkobierców. Pomijana jest zaś ostatnia, wymieniona w art. 9 ust. 3 USM, cecha tego prawa, a mianowicie, że nie podlega ono egzekucji.

Tymczasem brak możliwości prowadzenia egzekucji z tego prawa do lokalu powinno być brane pod uwagę w pierwszej kolejności, w szczególności przez tych spółdzielców, którzy są gorzej sytuowani finansowo, oraz takich, którzy są w większym stopniu zagrożeni egzekucją komorniczą[6]. Z uwagi bowiem na tę właśnie cechę wierzyciele członka posiadającego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nie mogą uzyskać zaspokojenia swoich należności z posiadanego przez dłużnika tytułu prawnego do lokalu.

Wszczęcie egzekucji komorniczej przeciwko dysponentowi spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego – co do zasady – nie grozi więc utratą prawa do zajmowanego lokalu.

Ograniczenie „egzekucyjne” nie występuje w przypadku prawa odrębnej własności ustanowionego na lokalu. Lokal będący przedmiotem odrębnej własności stanowi bowiem – w myśl art. 46 Kodeksu cywilnego (kc) – nieruchomość lokalową, a to oznacza, że z takiego lokalu może być prowadzona egzekucja wg przepisów o egzekucji z nieruchomości, zawartych w art. 921 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego (kpc).

Można więc stwierdzić, że w przypadku uruchomienia postępowania komorniczego obejmującego egzekucję należności pieniężnych, osoby, którym przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, są lepiej zabezpieczone przed utratą tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, aniżeli osoby posiadające prawo własności do zajmowanego lokalu. Wierzyciel, na rzecz którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nie może bowiem skorzystać z prostego „środka prawnego”, jakim jest wniosek o wszczęcie egzekucji z odrębnej własności lokalu, a którego realizacja skutkuje utratą prawa do lokalu.

Zastrzec w tym miejscu należy, że skutek w postaci utraty prawa własności nieruchomości jest finalnym (końcowym) rezultatem prowadzonej z tej nieruchomości egzekucji komorniczej. Niemniej jednak jedną z pierwszych czynności wykonywanych przez komornika po uruchomieniu egzekucji z nieruchomości jest dokonanie wpisu w księdze wieczystej (prowadzonej dla egzekwowanego lokalu) o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (por. art. 924 kpc). Właściciel lokalu nie traci wówczas co prawda jeszcze tytułu prawnego do swojego lokalu, ale wszelkie czynności mające na celu rozporządzenie posiadanym prawem własności zostają mocno ograniczone.

Ochrona prawa do lokalu

Praktyka komornicza wskazuje, że wierzyciele doskonale zdają sobie sprawę z następstw, jakie dla dłużnika pociąga za sobą wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. W efekcie chętnie składają tego rodzaju wnioski, nie poszukując zbyt intensywnie innych składników majątku, z których mogliby ściągnąć egzekwowane przez nich świadczenie. Zdają sobie bowiem sprawę, że samo zajęcie nieruchomości oraz odnotowanie tego faktu w księdze wieczystej stanowią silny bodziec mobilizujący dłużników do dobrowolnej spłaty długu.

Nie brakuje też przykładów, w których ujawnienie w księdze wieczystej dokonanego przez komornika zajęcia lokalu powoduje, że o zadłużeniu dowiadują się bliscy dłużnika, którzy za niego dokonują spłaty zadłużenia, „ratując” w ten sposób tytuł prawny do lokalu.

Omawiając poziom ochrony prawa do zajmowanego lokalu wyznaczany przez rodzaj posiadanego do tego lokalu prawa, nie można pominąć zmiany brzmienia art. 999 §1 kpc, dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 233, poz. 1381). Wprowadzona ww. nowelą zmiana art. 999 §1 kpc w istotny sposób uprościła procedurę eksmisyjną dotychczasowego właściciela lokalu, który swój tytuł własności utracił na skutek sprzedaży lokalu w toku postępowania egzekucyjnego.

Przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji osoba, która w wyniku licytacji komorniczej nabyła lokal zamieszkiwany przez dotychczasowego właściciela (bądź inne osoby), nie nabywała jednocześnie tytułu pozwalającego na opróżnienie nieruchomości z przebywających na niej osób lub/i rzeczy.

W sytuacji gdy dotychczasowi lokatorzy nie opuszczali lokalu, jego nabywca zmuszony był zainicjować odrębne postępowanie sądowe mające na celu uzyskanie wyroku eksmisyjnego. Dopiero po uprawomocnieniu się takiego wyroku nabywca lokalu mógł uruchomić postępowanie egzekucyjne, tym razem zmierzające do przymusowego opróżnienia i opuszczenia lokalu przez dotychczasowych właścicieli.

Oczywiste jest zaś to, że konieczność wszczęcia i doprowadzenia do prawomocnego zakończenia sądowego procesu eksmisyjnego znacząco oddalała w czasie moment, w którym nowy właściciel mógł przejąć zajmowany przez dłużnika lokal, a tym samym realnie z niego korzystać.

Na skutek obowiązującej od 3 maja 2012 r. nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego opisany wyżej stan rzeczy uległ zmianie na korzyść przyszłych nabywców lokali. Zmieniony art. 999 §1 kpc stanowi obecnie, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest także tytułem wykonawczym pozwalającym na opróżnienie lokalu[7].

Skutkiem wprowadzonej zmiany jest więc to, że osoba nabywająca lokal w drodze prowadzonej przez komornika licytacji nie musi uruchamiać osobnego postępowania sądowego celem uzyskania tytułu eksmisyjnego. Na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności – i to bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności – nabywca lokalu może bowiem uruchomić postępowanie egzekucyjne zmierzające do opróżnienia i opuszczania lokalu przez osoby zajmujące ten lokal bez tytułu prawnego.

Czytaj też: Prawo spółdzielcze dla zarządców nieruchomości >>>

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o zarządzaniu bezpośrednio na Twój e-mail.

[2] W ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (DzU z 2013, poz. 1222 z późn. zm.), dalej: USM, przewidziane zostały trzy rodzaje tytułów prawnych do lokali: (1) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu; (2) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu; (3) odrębna własność lokalu. Wprowadzone ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych spowodowały, że wykup lokalu spółdzielczego był możliwy po wpłacie przez członka nominalnej kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kosztem budowy lokalu a ustaloną wartością wkładu mieszkaniowego. W niektórych przypadkach nominalna kwota tej różnicy wynosiła kilka bądź kilkanaście złotych. W konsekwencji członkowie – dysponenci lokatorskich praw do lokali – po wpłacie tego rzędu kwot mogli stać się właścicielami zajmowanych przez siebie mieszkań.
[3]
Zob. art. 12 USM.
[4]
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU z 1997 r., nr 78, poz. 483).
[5]
Zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.12.2008 r., sygn. akt P 16/08.
[6]
Na marginesie dodać należy, że to właśnie uboższa grupa spółdzielców przystąpiła do przekształcania przysługujących im praw do lokali dopiero po wejściu w życie ustawy nowelizującej.
[7]
Przed dniem 3 maja 2012 r. postanowienie o przysądzeniu własności stanowiło wyłącznie tytuł do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości. Postanowienie to nie dawało jednak umocowania do opróżnienia lokalu z osób i rzeczy.


[spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, egzekucja z wkładu mieszkaniowego, prawo spółdzielcze, zbywalność prawa do lokalu, prawo lokatorskie, egzekucja z wkładów, dłużnik, odrębna własność, eksmisja, utrata członkostwa, przysądzenie własności, ochrona lokatorska, odzyskiwanie należności]

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Jak usunąć zanieczyszczenia z instalacji wodociągowej »

Zanieczyszczenia w wodzie instalacyjnejZanieczyszczenia występujące w wodzie instalacyjnej, często o charakterze ferromagnetycznym mogą powodować następujące problemy: nieprawidłowe działanie automatycznych odpowietrzników... Czytam więcej »



Urządzenia do pomiaru i regulacji ciepła w pomieszczeniach - jak oszczędzić na cieple ?

W czym może pomóc izolacja stropów i sufitów piwnic oraz garaży
Dowiedz się, ile kosztuje izolacja stropów piwnic i garaży?

Ciepło i zawór ciepła Ocieplanie garażów i piwnic
Sprawne działanie urządzeń do pomiaru i regulacji ciepła w pomieszczeniach, a także współpraca tych urządzeń jest bardzo ważną kwestią. Dlaczego? czytam dalej »

Odpowiednia izolacja stropów i sufitów piwnic oraz garaży pomoże zmniejszyć przede wszystkim zużycie ciepła. Jest również jedynym sposobem, by uporać się z zimną podłogą w pomieszczeniu nad piwnicą... Chcę wiedzieć, ile to kosztuje»



Układy dystrybucji wody użytkowej i grzewczej »

Dystrybucja wodyMają za zadanie dostarczyć wodę i energię do budynków w sposób bezpieczny i optymalny. Ich jakość decyduje w dużej mierze o jakości całej instalacji (...) zobacz więcej »


Jak pozbyć się problemu psich odchodów z trawnika »

Psie odchody na trawnikuProblem zanieczyszczonych przez psy trawników dotyczy wielu osiedli. Możemy pomóc właścicielom czworonogów (...) zobacz więcej »


Co zrobić, by nie wymieniać rur ?

Wymiana rur w budynkuKażdego dnia w budynkach mieszkalnych wymieniane są rury, szczególnie piony wody ciepłej. Przyczyna jest zawsze ta sama: kamień ... zobacz więcej »


Jak zadbać o dobry wygląd lub renowację elewacji budynku»
Jak powstają awarie pomp i instalacji wodociągowych»
czyszcenie i renowacja elewacji Monitoring pomp i instalacji
Jednym z najważniejszych powodów, poza ekologią, jest fakt nienaruszania w trakcie czyszczenia naturalnej struktury materiału poddawanego rewitalizacji. Technologie można stosować do powierzchni z wapieni, wapieni zbitych, wszelkiego rodzaju cegły, piaskowców, a także ... czytam więcej» Udowodniono, że ponad 50% akcji awaryjnych i serwisowych można by uniknąć dzięki wcześniejszym przeglądom. Usterki są rozpoznawane odpowiednio wcześnie, zanim jeszcze dojdzie do zakłócenia produkcji, dostaw ciepła lub wody i większych uszkodzeń... czytam dalej »

10 powodów, dlaczego warto ocieplić budynek stryopianem »

10powodów dla których warto ocieplić dom styropianemOcieplenie budynku to inwestycja, która dla wielu może okazać się nie lada wyzwaniem, szczególnie w kwestii doboru odpowiednich materiałów. Inwestycja z założenia ma przynosić korzyści... czytam więcej »


Jak bezinwazyjnie i skutecznie osuszyć mury budynku?
Jak zapewnić ogrzewanie mieszkańcom tam gdzie brak sieci ciepła systemowego i gazu ziemnego? »
Osuszanie ścian budynku Brak ogrzewania w budynku
Jest kilka sposobów zwalczania wilgoci. Metoda osuszania zawilgoconych murów musi m.in. uwzględniać ich grubość oraz rodzaj materiału, z którego powstały.... czytam więcej» Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Pompy ciepła zyskują na popularności. Stosowane są zarówno w budownictwie mieszkaniowym jednorodzinnym, jak i wielorodzinnym, a także w obiektach (...) Czytam więcej »


Jak naprawić odcinek rury kanalizacyjnej?
Kiedy ogrzewanie pompą ciepła się opłaca?
Jak naprawić odcinek rury kanalizacyjnej Kotły do budynków mieszkalnych
Uszkodzony i nieszczelny fragment rury kanalizacyjnej jest nie lada problemem dla zarządcy nieruchomości, zwłaszcza jeśli fragment ten przebiega w lokalu, (...) czytaj dalej »

Pompy ciepła zyskują na popularności. Stosowane są zarówno w budownictwie mieszkaniowym jednorodzinnym, jak i wielorodzinnym, a także w obiektach (...) czytam dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Czy środki pieniężne zgromadzone na funduszu remontowym, a przeznaczone na nabycie przez nich własności przyległego gruntu:
ADMIREO ADMIREO Admireo to nowoczesny i funkcjonalny system do kompleksowego zarządzania nieruchomościami online. System działa w modelu SaaS i w...
1-2/2019

Aktualny numer:

Administrator 1-2/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Stawka na specjalizację? - debata
  • - Nie wystarczy prawo i technika... - wywiad
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Wyświetleń: 9780|Ocena: 1.5
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl