CZYTELNIKU!

Pobierz pełny numer miesięcznika Administrator 9/2018

WYDANIE BEZPŁATNE - ZAREJESTRUJ konto w portalu

Dowiedz się, ile kosztuje docieplenie stropów i piwnic » ‎
https://derowerk.administrator24.info/▲
Zarządcy nieruchomości, rozważający termomodernizację stropów piwnic, napotykają szereg trudności. Jednak analiza dostępnych technologii pokazuje...
Kategorie: ocieplenie stropodachu, docieplenie piwnic, ocieplenie garaży, ocieplenie stropów, izolacja cieplna i akustyczna

Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego (część I) - Prawo lokatorskie chroni przed eksmisją [1]

Na zdjęciu: Jerzy Jankowski, autor artykułu, prezes zarządu Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP
Na zdjęciu: Jerzy Jankowski, autor artykułu, prezes zarządu Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP
Fot. archiwum autora (J. Jankowski)

W powszechnym odczuciu nie ma wątpliwości, że w katalogu praw do lokali przewidzianych w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych [2] spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego postrzegane jest jako najmniej atrakcyjny tytuł prawny do władania lokalem mieszkalnym. Pogląd ten – jakkolwiek nie wynika z przeprowadzonych w tym zakresie badań statystycznych – znalazł wyraźne potwierdzenie w zbiorowej reakcji spółdzielców na możliwość przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w prawo odrębnej własności.

  

 

uż w pierwszym dniu obowiązywania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 20071o2zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw członkowie spółdzielni masowo składali wnioski o przeniesienie na ich rzecz prawa odrębnej własności lokali3, które do tej pory zajmowali na podstawie praw spółdzielczych, przy czym zdecydowaną większość tych osób stanowili członkowie posiadający spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

1 Artykuł ukazał się pierwotnie w kwartalniku „Pieniądze i Więź” nr 3 (76), jesień 2017, s. 83–97.



2 W ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (DzU z 2013, poz. 1222 z późn. zm.), dalej: USM, przewidziane zostały trzy rodzaje tytułów prawnych do lokali: (1) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu; (2) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu; (3) odrębna własność lokalu. Wprowadzone ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych spowodowały, że wykup lokalu spółdzielczego był możliwy po wpłacie przez członka nominalnej kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kosztem budowy lokalu a ustaloną wartością wkładu mieszkaniowego. W niektórych przypadkach nominalna kwota tej różnicy wynosiła kilka bądź kilkanaście złotych. W konsekwencji członkowie – dysponenci lokatorskich praw do lokali – po wpłacie tego rzędu kwot mogli stać się właścicielami zajmowanych przez siebie mieszkań.



3 Zob. art. 12 USM.



[1] Artykuł ukazał się w całości pierwotnie w kwartalniku „Pieniądze i Więź” nr 3 (76), jesień 2017, s. 83–97.

W artykule:

• Prawo lokatorskie nie podlega egzekucji
• Ochrona prawa do lokalu
Ochrona lokatorska tak, ale…
• Przetarg a odzyskiwanie należności
• Gdy wierzycielem nie jest spółdzielnia
• Egzekucja z wkładów
• Zamknięty katalog okoliczności
• Pomiędzy zajęciem wkładu a przetargiem

Już w pierwszym dniu obowiązywania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw członkowie spółdzielni masowo składali wnioski o przeniesienie na ich rzecz prawa odrębnej własności lokali[3], które do tej pory zajmowali na podstawie praw spółdzielczych, przy czym zdecydowaną większość tych osób stanowili członkowie posiadający spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

Powszechna chęć uwłaszczenia posiadanych lokali spółdzielczych, i to niezwłocznie po wejściu w życie ww. ustawy nowelizującej, spowodowana była wieloma okolicznościami, w tym ówczesną sytuacją na rynku nieruchomości, tzw. boomem, kiedy to ceny nieruchomości (lokalowych, ale nie tylko) często osiągały poziom znacznie przewyższający ich realną wartość. W ocenie wielu osób wprowadzone ww. nowelą zasady przekształceń lokali spółdzielczych były szansą, by po wpłaceniu kilku lub kilkunastu złotych nabyć istotny składnik majątkowy, którego wartość w tamtym czasie dynamicznie wzrastała.

Może Cię to zainteresuje ▼

Płyta z poliestru jest zbrojonym włóknem szklanym, zespolonym materiałem. Sprawdza się jako pokrycie dachowe i okładzina ścienna. Płaski materiał z rolki może być stosowany w okładzinach pionowych. Materiał ten wyróżnia się w szczególny sposób swoją odpornością na działanie czynników atmosferycznych, z promieniowaniem UV włącznie. Płyty są mocne, przepuszczają promienie świetlne bez powstawania odbić świetlnych, są bardzo odporne na przebieg procesów starzenia.

Kolejnym powodem były liczne kontrowersje dotyczące m.in. przepisów ustanawiających nowe warunki finansowe przekształcenia praw do lokali spółdzielczych. Rozwiązaniom tym zarzucano przede wszystkim, że są one niesprawiedliwe i krzywdzące wobec członków, którzy wcześniej zdecydowali się na przekształcenie „swoich” lokali, co wiązało się ze sporym wysiłkiem finansowym.

Istotniejsze było jednak to, że przyjęte na gruncie ustawy nowelizującej zmiany w zakresie warunków przekształceń spółdzielczych praw do lokali rodziły istotne wątpliwości natury legislacyjnej. Już w trakcie prac nad ww. przepisami pod ich adresem padał zarzut sprzeczności z Konstytucją RP[4].

Jak się zresztą później okazało, zarzut ten był uzasadniony, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt P 16/08[5], ocenił dokonane ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych jako niekonstytucyjne.

Prawo lokatorskie nie podlega egzekucji

Wprowadzenie mocą ustawy korzystnych warunków wykupu lokali będących przedmiotem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nie spotkałoby się z tak masową reakcją ze strony spółdzielców, gdyby nie powszechne przekonanie o „słabości” tego prawa. Takie postrzeganie prawa lokatorskiego to w głównej mierze wynik art. 9 ust. 3 USM, który stanowi, że prawo lokatorskie jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji. Ponadto jest ono nierozerwalnie związane ze stosunkiem członkostwa w spółdzielni, a lokal, na którym jest ustanowione, pozostaje własnością spółdzielni. Oznacza to, że utrata statusu członka spółdzielni wiąże się także z utratą spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.

Tymczasem spółdzielcze prawo lokatorskie do lokalu mieszkalnego stanowi prawo o stosunkowo szerokich uprawnieniach i może lepiej zabezpieczać interes członka niż prawo odrębnej własności lokalu.

Tym, co głównie zwraca uwagę spółdzielców przekonanych o niewielkiej „wartości’’ spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, są dwie pierwsze cechy wymienione w ww. przepisie, czyli niezbywalność i nieprzechodzenie na spadkobierców. Pomijana jest zaś ostatnia, wymieniona w art. 9 ust. 3 USM, cecha tego prawa, a mianowicie, że nie podlega ono egzekucji.

Tymczasem brak możliwości prowadzenia egzekucji z tego prawa do lokalu powinno być brane pod uwagę w pierwszej kolejności, w szczególności przez tych spółdzielców, którzy są gorzej sytuowani finansowo, oraz takich, którzy są w większym stopniu zagrożeni egzekucją komorniczą[6]. Z uwagi bowiem na tę właśnie cechę wierzyciele członka posiadającego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nie mogą uzyskać zaspokojenia swoich należności z posiadanego przez dłużnika tytułu prawnego do lokalu.

Wszczęcie egzekucji komorniczej przeciwko dysponentowi spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego – co do zasady – nie grozi więc utratą prawa do zajmowanego lokalu.

Ograniczenie „egzekucyjne” nie występuje w przypadku prawa odrębnej własności ustanowionego na lokalu. Lokal będący przedmiotem odrębnej własności stanowi bowiem – w myśl art. 46 Kodeksu cywilnego (kc) – nieruchomość lokalową, a to oznacza, że z takiego lokalu może być prowadzona egzekucja wg przepisów o egzekucji z nieruchomości, zawartych w art. 921 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego (kpc).

Można więc stwierdzić, że w przypadku uruchomienia postępowania komorniczego obejmującego egzekucję należności pieniężnych, osoby, którym przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, są lepiej zabezpieczone przed utratą tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, aniżeli osoby posiadające prawo własności do zajmowanego lokalu. Wierzyciel, na rzecz którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nie może bowiem skorzystać z prostego „środka prawnego”, jakim jest wniosek o wszczęcie egzekucji z odrębnej własności lokalu, a którego realizacja skutkuje utratą prawa do lokalu.

Zastrzec w tym miejscu należy, że skutek w postaci utraty prawa własności nieruchomości jest finalnym (końcowym) rezultatem prowadzonej z tej nieruchomości egzekucji komorniczej. Niemniej jednak jedną z pierwszych czynności wykonywanych przez komornika po uruchomieniu egzekucji z nieruchomości jest dokonanie wpisu w księdze wieczystej (prowadzonej dla egzekwowanego lokalu) o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (por. art. 924 kpc). Właściciel lokalu nie traci wówczas co prawda jeszcze tytułu prawnego do swojego lokalu, ale wszelkie czynności mające na celu rozporządzenie posiadanym prawem własności zostają mocno ograniczone.

Ochrona prawa do lokalu

Praktyka komornicza wskazuje, że wierzyciele doskonale zdają sobie sprawę z następstw, jakie dla dłużnika pociąga za sobą wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. W efekcie chętnie składają tego rodzaju wnioski, nie poszukując zbyt intensywnie innych składników majątku, z których mogliby ściągnąć egzekwowane przez nich świadczenie. Zdają sobie bowiem sprawę, że samo zajęcie nieruchomości oraz odnotowanie tego faktu w księdze wieczystej stanowią silny bodziec mobilizujący dłużników do dobrowolnej spłaty długu.

Nie brakuje też przykładów, w których ujawnienie w księdze wieczystej dokonanego przez komornika zajęcia lokalu powoduje, że o zadłużeniu dowiadują się bliscy dłużnika, którzy za niego dokonują spłaty zadłużenia, „ratując” w ten sposób tytuł prawny do lokalu.

Omawiając poziom ochrony prawa do zajmowanego lokalu wyznaczany przez rodzaj posiadanego do tego lokalu prawa, nie można pominąć zmiany brzmienia art. 999 §1 kpc, dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 233, poz. 1381). Wprowadzona ww. nowelą zmiana art. 999 §1 kpc w istotny sposób uprościła procedurę eksmisyjną dotychczasowego właściciela lokalu, który swój tytuł własności utracił na skutek sprzedaży lokalu w toku postępowania egzekucyjnego.

Przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji osoba, która w wyniku licytacji komorniczej nabyła lokal zamieszkiwany przez dotychczasowego właściciela (bądź inne osoby), nie nabywała jednocześnie tytułu pozwalającego na opróżnienie nieruchomości z przebywających na niej osób lub/i rzeczy.

W sytuacji gdy dotychczasowi lokatorzy nie opuszczali lokalu, jego nabywca zmuszony był zainicjować odrębne postępowanie sądowe mające na celu uzyskanie wyroku eksmisyjnego. Dopiero po uprawomocnieniu się takiego wyroku nabywca lokalu mógł uruchomić postępowanie egzekucyjne, tym razem zmierzające do przymusowego opróżnienia i opuszczenia lokalu przez dotychczasowych właścicieli.

Oczywiste jest zaś to, że konieczność wszczęcia i doprowadzenia do prawomocnego zakończenia sądowego procesu eksmisyjnego znacząco oddalała w czasie moment, w którym nowy właściciel mógł przejąć zajmowany przez dłużnika lokal, a tym samym realnie z niego korzystać.

Na skutek obowiązującej od 3 maja 2012 r. nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego opisany wyżej stan rzeczy uległ zmianie na korzyść przyszłych nabywców lokali. Zmieniony art. 999 §1 kpc stanowi obecnie, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest także tytułem wykonawczym pozwalającym na opróżnienie lokalu[7].

Skutkiem wprowadzonej zmiany jest więc to, że osoba nabywająca lokal w drodze prowadzonej przez komornika licytacji nie musi uruchamiać osobnego postępowania sądowego celem uzyskania tytułu eksmisyjnego. Na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności – i to bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności – nabywca lokalu może bowiem uruchomić postępowanie egzekucyjne zmierzające do opróżnienia i opuszczania lokalu przez osoby zajmujące ten lokal bez tytułu prawnego.

Czytaj też: Prawo spółdzielcze dla zarządców nieruchomości >>>

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o zarządzaniu bezpośrednio na Twój e-mail.

[2] W ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (DzU z 2013, poz. 1222 z późn. zm.), dalej: USM, przewidziane zostały trzy rodzaje tytułów prawnych do lokali: (1) spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu; (2) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu; (3) odrębna własność lokalu. Wprowadzone ustawą nowelizującą zmiany w systemie wykupu lokali spółdzielczych spowodowały, że wykup lokalu spółdzielczego był możliwy po wpłacie przez członka nominalnej kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kosztem budowy lokalu a ustaloną wartością wkładu mieszkaniowego. W niektórych przypadkach nominalna kwota tej różnicy wynosiła kilka bądź kilkanaście złotych. W konsekwencji członkowie – dysponenci lokatorskich praw do lokali – po wpłacie tego rzędu kwot mogli stać się właścicielami zajmowanych przez siebie mieszkań.
[3]
Zob. art. 12 USM.
[4]
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU z 1997 r., nr 78, poz. 483).
[5]
Zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.12.2008 r., sygn. akt P 16/08.
[6]
Na marginesie dodać należy, że to właśnie uboższa grupa spółdzielców przystąpiła do przekształcania przysługujących im praw do lokali dopiero po wejściu w życie ustawy nowelizującej.
[7]
Przed dniem 3 maja 2012 r. postanowienie o przysądzeniu własności stanowiło wyłącznie tytuł do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości. Postanowienie to nie dawało jednak umocowania do opróżnienia lokalu z osób i rzeczy.


[spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, egzekucja z wkładu mieszkaniowego, prawo spółdzielcze, zbywalność prawa do lokalu, prawo lokatorskie, egzekucja z wkładów, dłużnik, odrębna własność, eksmisja, utrata członkostwa, przysądzenie własności, ochrona lokatorska, odzyskiwanie należności]

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Jak łatwo naprawić dach pokryty papą? »

Masz problem z odczytem wodomierzy u lokatorów?

naprawa dachu papą odczyt liczników wody
Czy można naprawić mniejsze i większe defekty dachu bez korzystania z usług specjalistycznej ekipy? Czy też konieczna będzie wymiana całego... czytam więcej »

Jak ciężko jest zrobić spis liczników zużycia mediów wie tylko zarządca i osoby do tego wyznaczone. Możemy na szczęście sobie pomóc, dzięki czemu znacznie przyśpieszymy czas ... czytam więcej»


Jaki wybrać kocioł do budynku mieszkalnego?

Kotły jakie wybraćKotły dzielą się na (gazowe) kondensacyjne i konwencjonalne. W kotłach kondensacyjnych następuje kondensacja zawartej w spalinach pary wodnej (powstałej w wyniku spalania gazu), a odzyskana dzięki temu dodatkowa energia zostaje przekazana do instalacji c.o... Czytam więcej »


Jak zmniejszyć swój rachunek za prąd »

Ogrzewanie - automatyczne odpowietrzanie grzejników?

jak obniżyć rachunki za prąd Odpowietrzanie kaloryfera
Czy wiesz, że możesz oszczędzać na rachunkach za prąd w domu lub firmie? Wystarczy szybka (...) zobacz, ile możesz oszczędzić » »

Gazy nagromadzone w grzejnikach mogą skutecznie zmniejszyć efektywność grzewczą, nie tylko urządzenia... czytam więcej»


Dom bez rachunków - teraz to możliwe »

Dom bez rachunkówInstalacje solarne przy pomocy kolektorów SUNEX zamieniają energię promieniowania słonecznego w ciepło użytkowe. Wytworzone w kolektorach słonecznych ciepło przenoszone jest przez czynnik roboczy do zbiornika wody... zobacz więcej »

Dlaczego warto wiedzieć więcej o zarządzaniu nieruchomościami »

Ile kosztuje ocieplenie stropodachu bloku lub wieżowca?

Studia dla zarządców Ocieplenie stropodachu
Zarządzanie nieruchomościami ma charakter interdyscyplinarny. Doradztwo, planowanie i nadzorowanie to tylko niektóre ... Czytam więcej »

Ceny energii grzewczej od lat rosną. Co możemy zrobić i gdzie szukać oszczędności, skoro nie mamy wpływu na poziom cen energii grzewczej... chcę wiedzieć ile to kosztuje»


Pojemniki podziemne na odpady - zobacz korzyści takiego rozwiązania »

Pojemniki podziemne na osiedlachPodstawową zaletą pojemników podziemnych jest oszczędność powierzchni i minimalizacja kosztów odbioru. Równie istotną zaletą tego typu pojemników jest estetyka, ponieważ jedynymi widocznymi dla otoczenia elementami systemu pojemników jest... Czytam więcej »


Jak zapewnić ciepłe grzejniki mieszkańcom?
Monitoring i sterowanie pompami z aplikacji »
systemy odpowietrzania HVAC Aplikacja do monitoringu i sterowania pompami
Utrzymywanie optymalnego ciśnienia w systemach HVAC może zwiększyć wydajność i poprawić długoterminową trwałość każdego typu instalacji. Zapewnienie, że system jest wolny od pozostałości zanieczyszczeń... czytam więcej» Aplikacja do monitoringu i sterowania zestawami podnoszenia ciśnienia to bezpieczny system oparty na internecie do monitorowania i zarządzania instalacjami pompowymi w spółdzielniach mieszkaniowych, firm zarządzających... czytam dalej »

Dlaczego detektory gazów pełnią tak ważną rolę w wentylacji pomieszczeń zamkniętych?
Dlaczego opłaca się zasilać budynek gazem LPG? »
Detektory gazów w garażach podziemnych Ogrzewanie gazem plynnym
Mikroprocesorowe, elektrochemiczne detektory DE-TOX służą do ciągłej kontroli stężenia poziomu tlenku węgla w garażach podziemnych, nadziemnych, kanałach rewizyjnych, przejazdach, tunelach i innych zamkniętych obiektach, w których istnieje ryzyko powstania nadmiernego stężenia trującego gazu. ... czytam więcej » Twoje osiedle nie ma dostępu do gazu ziemnego? Wybierz sieć gazową zasilaną gazem płynnym:
- możliwość dofinansowania inwestycji
- indywidualne rozliczanie za zużyty gaz dla każdego lokalu
- bezobsługowe i czyste paliwo do ogrzewania, c.w.u. i gotowania...
Chcę wiedzieć ile to kosztuje»

Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w zarządzaniu nieruchomościami - Interaktywna Administracja Nieruchomości»

Dobry Zarządca nieruchomości - opinie

Zarządca przecież odpowiada za funkcjonowanie nieruchomości, za wszystkie sprawy techniczne, formalne, i komunikacyjne. Aby czynić to efektywnie (...) Czytam więcej »


Jak dobrze opomiarować i rozliczyć media»
Zestawy do podnoszenia ciśnienia wody - który wybrać?
Oze-spoldzielnia Zestawy podnoszenia ciśnienia wody
W uzyskaniu oszczędności bardzo pomagają wszelkie narzędzia służące do pomiaru zużycia mediów: wody czy ciepła. Widząc, ile ich zużywamy, możemy lepiej(...) czytaj dalej »

W sieciach i instalacjach wodociągowych trzeba pogodzić dwa sprzeczne interesy – zapewnienie odpowiedniego ciśnienia wody w każdym ich punkcie i (...) czytam dalej »


Prawidłowa księgowość i rozliczenia we wspólnocie mieszkaniowej. Jak ją zapewnić? »»

Księgowość we spólnocie

Nie wiedzieć czemu, dość powszechnym zjawiskiem jest przeświadczenie, że wspólnoty mieszkaniowe, o ile nie uzyskują przychodów z tzw. pożytków, nie muszą płacić podatków. To błędne myślenie może spowodować nierzadko przykre konsekwencje (...) Czytam więcej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników portalu Administrator24.info... dowiedz się więcej »

Bezpłatny newsletter

masz wiadomość

 

Mamy dla Ciebie prezent

zapisz się na newsletter i otrzymuj
na bieżąco informacje
o nowościach naszego portalu,
a w prezencie otrzymasz

BEZPŁATNY PORADNIK
"Opomiarowanie i rozliczenie mediów"

Zapisuję się na newsletter

Jeżeli właściciele lokali przeznaczyli środki zgromadzone na funduszu remontowym na inny cel niż wcześniej deklarowany:
SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT - Nowoczesna naprawa rur kanalizacyjnych SZOTT to firma zajmująca się renowacją rur kanalizacyjnych metodą natryskową. Oferujemy także monitoring, czyszczenie, udrażnianie...
7-8/2019

Aktualny numer:

Administrator 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Gospodarowanie ciepłem
  • - Rachunek strat
Zobacz szczegóły

Produkty i technologie

Wyświetleń: 10660|Ocena: 1.5
Wyświetleń: 10236|Ocena: 1.0
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright © 2011 - 2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl