Niewłaściwa segregacja odpadów na osiedlu? To się nie opłaca

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadza zbiorową odpowiedzialność za brak segregacji odpadów w budynkach wielorodzinnych. Oznacza to, że jeżeli chociaż jeden mieszkaniec nie segreguje śmieci, cała wspólnota czy spółdzielnia ponosi wyższe opłaty. W sytuacji, w której mieszkańcami są najemcy – nietrudno o takiego, który nie przejmuje się losami innych.

Selektywna zbiórka odpadów – zasady

Mieszkańcy zobowiązani są do segregacji odpadów w ramach 5 podstawowych frakcji:

• papier;
• szkło;
• metale i tworzywa sztuczne;
• odpady ulegające biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów;
• odpady zmieszane.

Papier

Odpady te gromadzi się w pojemnikach koloru niebieskiego oznaczonych napisem „Papier”.

Powinny tutaj trafić: opakowania z papieru, karton, tektura (także falista), katalogi, ulotki, prospekty, gazety i czasopisma, papier szkolny i biurowy, zadrukowane kartki, zeszyty i książki, papier pakowy, torby i worki papierowe.

Nie należy wyrzucać natomiast: ręczników papierowych i zużytych chusteczek higienicznych, papieru lakierowanego i powleczonego folią, papieru zatłuszczonego lub mocno zabrudzonego, kartonów po mleku i napojach, papierowych worków po nawozach, cemencie i innych materiałach budowlanych, tapet, pieluch jednorazowych i innych materiałów higienicznych, zatłuszczonych, jednorazowych opakowań z papieru i naczyń jednorazowych, ubrań.

Szkło 

Szkło oraz opakowania ze szkła zbiera się w pojemnikach koloru zielonego oznaczonych napisem „Szkło”. W niektórych gminach obowiązuje rozróżnienie na szkło bezbarwne i kolorowe. Wówczas szkło bezbarwne zbiera się w pojemnikach koloru białego.

Pojemnik na szkło przeznaczony jest na: butelki i słoiki po napojach i żywności (w tym butelki po napojach alkoholowych i olejach roślinnych), szklane opakowania po kosmetykach (jeżeli nie są wykonane z trwale połączonych kilku surowców).

Nie należy do niego wrzucać: ceramiki, doniczek, porcelany, fajansu, kryształów, szkła okularowego, szkła żaroodpornego, zniczy z zawartością wosku, żarówek i świetlówek, reflektorów, opakowań po lekach, rozpuszczalnikach, olejach silnikowych, luster, szyb okiennych i zbrojonych, monitorów i lamp telewizyjnych, termometrów i strzykawek.

Metale i tworzywa sztuczne

Odpady opakowaniowe z metali, odpady tworzyw sztucznych oraz odpady opakowaniowe wielomateriałowe zbiera się w pojemnikach koloru żółtego oznaczonych napisem „Metale i tworzywa sztuczne”.

W pojemnikach tych należy gromadzić: odkręcone i zgniecione plastikowe butelki po napojach, nakrętki, (jeśli nie są zbierane w ramach akcji charytatywnych), plastikowe opakowania po produktach spożywczych, opakowania wielomateriałowe (np. kartony po mleku i sokach), opakowania po środkach czystości (np. proszkach do prania), kosmetykach (np. szamponach, paście do zębów) itp., plastikowe torby, worki, reklamówki, inne folie, aluminiowe puszki po napojach i sokach, puszki po konserwach, folia aluminiowa, metale kolorowe, kapsle, zakrętki od słoików

Nie należy do tego pojemnika wrzucać: butelek i pojemników z zawartością, plastikowych zabawek, opakowań po lekach i zużytych artykułów medycznych, opakowań po olejach silnikowych, części samochodowych, zużytych baterii i akumulatorów, puszek i pojemników po farbach i lakierach, zużytego sprzętu elektronicznego i AGD. 

Odpady biodegradowalne 

Frakcję biodegradowalną odpadów zbiera się w pojemnikach koloru brązowego oznaczonych napisem „Bio”.

Zbiera się w nich: odpadki warzywne i owocowe (w tym obierki itp.), gałęzie drzew i krzewów, skoszoną trawę, liście, kwiaty, trociny i korę drzew, niezaimpregnowane drewno, resztki jedzenia.

Nie należy do niego wrzucać: kości zwierząt, oleju jadalnego, odchodów zwierząt, popiołu z węgla kamiennego, leków, drewna impregnowanego, płyt wiórowych i pilśniowych MDF, ziemi i kamieni, innych odpadów komunalnych (w tym niebezpiecznych).

Odpady zmieszane

Do pojemnika z odpadami zmieszanymi należy wrzucać wszystko to, czego nie można odzyskać w procesie recyklingu, z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych. Na odpady zmieszane przeznaczone są pojemniki w kolorze czarnym.

Warto tutaj zaznaczyć, że jeżeli pojemniki miałyby obniżać walory estetyczne przestrzeni publicznej, w której się znajdują, w szczególności w miejscach o znaczeniu historycznym lub przyrodniczym, dopuszcza się, aby pojemniki były pokryte odpowiednim kolorem, ale tylko w części, jednak nie mniejszej niż 30% zewnętrznej, całkowitej powierzchni pojemnika, w sposób widoczny dla korzystających z pojemników.

Pozostałe odpady

Jest jeszcze grupa odpadów, która nie może zostać umieszczona ani w koszach na odpady segregowane, ani na odpady zmieszane. Mowa tutaj m.in. o odpadach wielkogabarytowych (stare meble, zabawki dużych rozmiarów), odpady poremontowe, opakowania po chemikaliach czy odpady zielone. Wówczas rozwiązaniem mogą okazać się Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK). W tym miejscu zwykle można też oddać zużyty sprzęt elektroniczny oraz baterie.

Kiedy worki, a kiedy pojemniki? 

Ustawodawca nie wskazuje, jakie odpady oraz w jakich sytuacjach powinny być zbierane do worków lub pojemników. Tę kwestię może rozstrzygnąć regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.

Zwykle w workach mogą gromadzić odpady właściciele nieruchomości w zabudowie jednorodzinnej, domkach letniskowych oraz innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, w których nie zamieszkują mieszkańcy. Ponadto w miastach worki dopuszczalne są w miejscach mniej zwartej zabudowy, w pozostałych przypadkach preferowane są pojemniki na odpady. W przypadku gmin wiejskich natomiast często panuje dowolność – właściciele nieruchomości decydują, czy chcą korzystać z pojemników czy z worków. Zarówno pojemniki, jak i worki mogą być udostępnianie właścicielom nieruchomości przez podmiot zajmujący się selektywną zbiórką odpadów.

Regulamin może nakładać na właścicieli nieruchomości selektywną zbiórkę odpadów w szerszym zakresie niż przepisy UCPG. Na przykład regulamin może dopuszczać zbieranie odpadów komunalnych w workach o określonej pojemności, minimalnej grubości, wykonanych z konkretnego materiału, których kolorystyka powinna być zgodna z kolorystyką pojemników na odpady.

Właściciele nieruchomości zbierający odpady w workach mogą być zobowiązani do przechowywania worków w miejscu uniemożliwiającym ich uszkodzenie oraz zabezpieczenie odpadów przed negatywnym wpływem warunków atmosferycznych. Oznacza to, że worki powinny być wystawione albo wieczorem poprzedniego dnia, albo rano w dniu odbioru przed nieruchomością. Ponadto wypełnione worki należy zabezpieczyć przed wypadaniem zawartości, np. poprzez zawiązanie w trakcie realizacji usługi odbioru odpadów.

Regulamin może dopuścić, w przypadku krótkotrwałego zwiększenia się ilości danego rodzaju odpadów (np. dla zabudowy jednorodzinnej), zbieranie nadwyżki w worki zamiast do pojemników.

Pojemniki, w przeciwieństwie do worków, powinny mieć trwałe i widoczne oznaczenia wynikające z rozporządzenia i regulaminu. Oznaczenia te obejmują: adres miejsca gromadzenia odpadów oraz nazwę i dane kontaktowe podmiotu obsługującego pojemnik.

Regulaminy również określają częstotliwość odbioru poszczególnych frakcji z uwzględnieniem ich rodzaju oraz specyfiki i wielkości odbiorcy.

Niewłaściwa segregacja odpadów może sporo kosztować

Już nie zachęty czy słowne upomnienia, ale konkretne działanie w postaci wyższych opłat za brak segregacji odpadów – to coraz częstsza praktyka, na którą decydują się gminy. Wynika to z faktu, że w 2023 roku samorządy musiały przekazać do skutecznego recyklingu (nie wystarczy tylko selektywnie zebrać, ale trzeba udokumentować przekazanie do recyklingu) 35 proc. masy odpadów, w 2024 ten poziom jest jeszcze wyższy i wynosi 45-proc.

Stąd gminy coraz częściej zaczynają się domagać lepszej jakości segregowania odpadów. Dotyczy to głównie zabudowy wielorodzinnej, bo tam występuje największy problem z jakością segregacji.

W przypadku braku segregacji odpadów UCPG nie mówi o karze, ale o podwyższonej opłacie, która może stanowić 200–400% standardowej stawki. A zatem wszelkie błędy, zaniedbania czy braki w zakresie segregacji odpadów po prostu się nie opłacają.