Unijne rozporządzenie AFIR już w 2024 roku

Rozporządzenie AFIR to najważniejsza dla rynku unijna zmiana regulacyjna. Wchodzi w życie 14 kwietnia 2024 roku. Nowe przepisy oznaczają konieczność działań związanych z infrastrukturą, która będzie musiała się rozrastać razem z rozwojem rynku pojazdów. Trzeba będzie też zapewnić narzędzia, które sprawią, że korzystanie ze stacji ładowania będzie bezproblemowe dla każdego użytkownika. Polska, jako kraj członkowski, ma na to bardzo mało czasu, ponieważ pierwsze cele są rozpisane już na 2025 rok.

Czym jest AFIR?

Rozporządzenie AFIR w sprawie infrastruktury paliw alternatywnych (ang. Alternative Fuel Infrastructure Regulation) to element pakietu Fit for 55, którego celem jest dostosowanie unijnego prawodawstwa do nowego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55 proc. do 2030 roku (w stosunku do poziomu z 1990 roku). Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła je pod koniec lipca tego roku. Nowe regulacje będą obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich UE. Zostaną one zobowiązane do osiągnięcia konkretnych celów wyznaczonych na rok 2025 i kolejne lata.

Rozporządzenie AFIR zastępuje dyrektywę ws. rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Na poziomie regulacyjnym to najbardziej ambitne narzędzie przyspieszenia rozwoju infrastruktury ładowania w Unii Europejskiej.

Może Cię zainteresuje: Zmiany w nowelizacji ustawy o OZE

W europejskim porządku prawnym rozporządzenie ma inny charakter niż dyrektywa. Obowiązuje państwa członkowskie UE bezpośrednio i nie wymaga czasochłonnego wdrożenia do prawa krajowego. Podstawowym celem rozporządzenia AFIR jest wprowadzenie takich przepisów, które zagwarantują szybki rozwój infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych i wodorowych na terenie UE. Chodzi o to, by stan tej infrastruktury nie był przeszkodą hamującą rozwój elektromobilności, która ma się przyczynić do dekarbonizacji sektora transportu. Dlatego AFIR wprowadza m.in. szczegółowe wytyczne dotyczące mocy i rozmieszczenia stacji ładowania.

Moc i rozmieszczenie stacji ładowania

Eksperci wskazują, że obecnie problemem jest brak m.in. ładowarek do ultraszybkiego ładowania na autostradach. Nie ma też wystarczającej sieci ładowarek prądu przemiennego w miastach, z których można by korzystać w godzinach nocnych, bo w tym przypadku ładowanie pojazdu trwa kilkanaście godzin. 

Zawarte w AFIR wymogi mogą się stać kluczowym czynnikiem dynamizującym rozbudowę infrastruktury ładowania. Te obowiązki dotyczą również sformułowania strategii przez państwa, które będą wdrażały rozporządzenie. Proces i stopień realizacji tych strategii będzie co roku weryfikowany przez Komisję Europejską. Czekała na to cała branża elektromobilności. W tej chwili potrzebna jest dyskusja na temat tego, jakie instrumenty są potrzebne, by możliwe było spełnienie założeń AFIR na poziomie krajowym.

Eksperci zaznaczają, że cele wyznaczone przez rozporządzenie są bardzo ambitne. Jest wśród nich m.in. obowiązek rozbudowy infrastruktury ładowania wzdłuż sieci dróg TEN-T (transeuropejskiej sieci transportowej). Do 2025 roku wzdłuż głównych korytarzy transportowych UE co 60 km w każdym kierunku mają być rozmieszczone ogólnodostępne strefy ładowania o mocy co najmniej 400 kW, przeznaczone dla samochodów osobowych i dostawczych. Do 2027 roku moc takich stref będzie musiała wzrosnąć do co najmniej 600 kW. Podobne wymogi dotyczą sieci kompleksowej TEN-T (z terminami granicznymi ustalonymi na lata 2027, 2030 oraz 2035).

Drugi, kluczowy obowiązek, przewidziany w rozporządzeniu AFIR dotyczy wzrostu łącznej mocy ogólnodostępnych stacji ładowania na każdy zarejestrowany samochód całkowicie elektryczny (do co najmniej 1,3 kW) oraz każdą zarejestrowaną hybrydę typu plug-in (do co najmniej 0,8 kW). W Polsce – biorąc pod uwagę prognozowany, szybki rozwój rynku elektromobilności – oznacza to, że już za niecałe trzy lata moc infrastruktury ładowania będzie musiała wzrosnąć niemal pięciokrotnie względem 2022 roku.

Może Cię zainteresuje: Miejskie wyspy ciepła

Zmiany przewidziane w AFIR dotyczą też płatności za usługi ładowania. Zgodnie z rozporządzeniem wszystkie ogólnodostępne stacje mają umożliwiać kierowcom elektryków łatwe i wygodne uregulowanie należności za wykorzystany prąd. W praktyce oznacza to, że każda ładowarka będzie musiała zostać wyposażona np. w czytnik kart płatniczych.

Potrzeba wsparcia i rozwoju

Dziś w Polsce istnieje ok. 90 MW mocy zainstalowanej w infrastrukturze ładowania elektryków, ale do 2025 roku będzie trzeba zwiększyć ją aż pięciokrotnie. Jednocześnie wiadomo, że nawet przy milionie samochodów elektrycznych w Polsce, będzie zużywany ok. 1 proc. obecnego zapotrzebowania na energię elektryczną. To oznacza, że problemem nie jest zbyt duże zużycie energii, ale wzrost mocy zainstalowanej infrastruktury ładowania. Polska już od jakiegoś czasu odpowiada na to wyzwanie, organizując np. system dopłat do rozwoju infrastruktury ładowania. Należy jednak zrobić znacznie więcej, musi za tym iść m.in. stabilizacja sieci, wdrażanie rozwiązań z obszaru smart chargingu, ładowanie dwukierunkowe i rozwój infrastruktury prywatnej.

Eksperci wskazują, że infrastruktura prywatna już w 2025 roku znacząco przekroczy 100 tys. ładowarek, a czterech na pięciu kierowców pojazdów elektrycznych woli obecnie ładować się w domu. W trasie potrzebne są jednak publiczne, szybkie ładowarki i rozbudowa takiej infrastruktury to nadrzędny cel rozporządzenia AFIR.

Jak zauważa Polskie Stowarzyszenie Paliw Alternatywnych, rozbudowa infrastruktury ładowania na skalę przewidzianą w AFIR nie będzie w Polsce możliwa bez wprowadzenia szeregu zmian, które usuną najważniejsze bariery systemowe. Zaliczają się do nich m.in. przedłużające się procedury przyłączeniowe stacji DC do sieci elektroenergetycznej. Dla Polski, jak i innych państw UE, wyzwaniem będzie czas potrzebny na budowę stacji ładujących, co wymaga m.in. uzyskania odpowiednich pozwoleń i na ogół jest procesem długotrwałym.

Może Cię zainteresuje: Przydomowe magazyny energii coraz bardziej popularne

Jak radzą sobie inne kraje?

Słowacja już przygotowuje się do wdrożenia rozporządzenia AFIR i ma na ten cel specjalny fundusz współfinansowany z pakietu pomocowego UE. Przewiduje on ok. 50 mln euro przeznaczonych na dofinansowanie różnego rodzaju publicznych stacji ładowania elektryków. Fundusz jest podzielony na trzy części, z których jedną przeznaczono dla miast, w celu stworzenia standardowych stacji ładowania prądu zmiennego zlokalizowanych przy ulicach. Są tam także środki dla firm, które mogą się ubiegać o dofinansowanie dowolnego rodzaju ładowarek, a także 30 mln euro na budowę stacji ultraszybkiego ładowania na autostradach. Celem wyznaczonym na połowę 2026 roku jest budowa 230 nowych punktów ładowania przy wszystkich autostradach na Słowacji.

PSPA wraz z kluczowymi podmiotami z branży e-moblity – w tym największymi operatorami stacji ładowania pojazdów elektrycznych – opracowało szereg postulatów legislacyjnych, których wdrożenie przyczyniłoby się do szybkiego i efektywnego wdrożenia w Polsce rozporządzenia AFIR. Dotyczą one m.in. istotnego skrócenia czasu realizacji budowy przyłączy ogólnodostępnych stacji ładowania do sieci OSD, który nie powinien przekraczać 12 miesięcy, bez względu na poziom napięcia. Wszystkie propozycje zostały zebrane w „Białej Księdze Nowej Mobilności”, stworzonej i opublikowanej podczas Kongresu Nowej Mobilności w Łodzi pod koniec września. To największa w Europie Środkowo-Wschodniej konferencja sektora zrównoważonego transportu.

Źródło: Newseria Biznes