Podstawy kontroli systemu ogrzewania i klimatyzacji w budynkach

Zgodnie z art. 23 ust.1 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, właściciel czy też zarządca, jest zobowiązany poddać budynek w czasie jego użytkowania kontroli:

• okresowej, polegającej na sprawdzeniu w jakim stanie technicznym jest system ogrzewania, z uwzględnieniem efektywności energetycznej kotłów, czy też dostosowania ich mocy do potrzeb użytkowych:
• odbywającej się co najmniej raz na pięć lat – dla kotłów o nominalnej mocy cieplnej od 20 kW do 100 kW,
• odbywającej się co najmniej raz na dwa lata – dla kotłów opalanych paliwem ciekłym lub stałym o nominalnej mocy cieplnej ponad 100 kW,
• odbywającej się co najmniej raz na cztery lata – dla kotłów opalanych gazem o nominalnej mocy cieplnej ponad 100 kW;
• okresowej, odbywającej się co najmniej raz na pięć lat, polegającej na ocenie efektywności energetycznej zastosowanych urządzeń chłodniczych o mocy chłodniczej nominalnej większej niż 12 kW.

Sprawność to inaczej kontrola systemu klimatyzacji lub systemu ogrzewania, która obejmuje ocenę sprawności tychże systemów, czy też ich dostosowanie do potrzeb użytkowych budynków. Nie dokonuje się kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji, w których od ostatniej takiej kontroli nie dokonano zmian, mających wpływ na ich efektywność energetyczną.

Kontrola systemu klimatyzacji obejmuje ocenę sprawności tego systemu i doboru jego wielkości do wymogów chłodzenia budynku oraz zdolności systemu klimatyzacji do optymalizacji działania w typowych warunkach jego użytkowania lub eksploatacji.

Nie należy dokonywać ponownej kontroli, która obejmuje swoim zakresem ocenę doboru wielkości systemu klimatyzacji. Nie należy dokonywać ponownej kontroli w przypadku, gdy od czasu przeprowadzenia takiej kontroli nie dokonano żadnych zmian w systemie klimatyzacji lub połączonym systemie klimatyzacji i wentylacji.

Przykład: Czy na podstawie nowelizacji ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, oraz ustawy Prawo budowlane (tj. DzU z 2022 r., poz. 2206) dokonywanie kontroli systemu klimatyzacji podlega ocenie?

Odpowiedź: Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków kontrola systemu klimatyzacji powinna obejmować ocenę sprawności tego systemu i odpowiedniego doboru jego wielkości do wymogów chłodzenia budynku. Kontrola systemu klimatyzacji powinna obejmować zdolności systemu klimatyzacji do optymalizacji działań w warunkach typowych dla jego użytkowania czy też eksploatacji. Osoba odpowiedzialna za system nie dokonuje ponownej kontroli w zakresie oceny doboru odpowiedniej wielkości systemu klimatyzacyjnego w przypadku, gdy od przeprowadzenia takiej kontroli nie dokonała zmian w systemie klimatyzacji lub też w połączonym systemie klimatyzacji i wentylacji albo nie dokonała zmian w charakterystyce energetycznej budynku.

Zgodnie z art. 23 ust. 6 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, osoba odpowiedzialna nie dokonuje kontroli systemu ogrzewania oraz systemu klimatyzacji w budynku:

• mieszkalnym, który jest wyposażony w system automatyki i sterowania umożliwiającego:
• stałe monitorowania elektroniczne, dokonujące pomiarów sprawności systemu ogrzewania, oraz połączonego systemu ogrzewania i wentylacji, czy też systemu klimatyzacji lub połączonego systemu klimatyzacji i wentylacji oraz informujące właścicieli lub zarządców budynków o spadku sprawności tych systemów i potrzebie ich konserwacji, naprawy lub wymiany;
• zapewnienie optymalnego wytwarzania, dystrybucji oraz magazynowania i wykorzystywania energii;
• służące mieszkańcom, bo umożliwiające:
• rejestrowanie oraz stałe monitorowanie i analizowanie jak również dostosowywanie zużycia energii,
• porównawczą analizę efektywności energetycznej budynku, jak również wykrywanie utraty efektywności systemów: wentylacji jak również ogrzewania i klimatyzacji, przygotowania ciepłej wody w celach użytkowych czy też oświetlenia wbudowanego, czy też automatyki i sterowania, procesowi wytwarzania energii elektrycznej w budynku, jak również informowanie właściciela lub zarządcy budynku o istniejących możliwościach poprawy efektywności energetycznej,
• komunikowanie się, jak również współpracę z połączonymi systemami,
• wyposażonym w systemy techniczne, co do których wiadomo, iż są objęte umową o poprawę efektywności energetycznej albo są obsługiwane przez operatora urządzeń lub sieci, która podlega monitorowaniu wyników przez tego operatora.

Protokoły z przeprowadzonej kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji

Zgodnie z art. 23 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, właściciel lub zarządca budynku poddaje budynki w czasie ich użytkowania okresowej kontroli w zakresie systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji.

Z przeprowadzonej kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji sporządza się protokoły, przygotowywane z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków. Protokół jest podpisywany przez osobę przeprowadzającą kontrolę i osobę zlecającą kontrolę.

Przykład: Czy zgodnie z nowelizacją ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, oraz ustawy Prawo budowlane (t.j. DzU z 2022 r. poz. 2206), osoba przeprowadzająca kontrolę systemu ogrzewania i klimatyzacji jest zobowiązana do sporządzenia protokołu?

Odpowiedź: Tak. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków osoba przeprowadzająca kontrolę systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji przekazuje zlecającemu przeprowadzenie kontroli protokół w wersji:

• papierowej, opatrzony numerem nadanym w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków oraz podpisem osobistym osoby przeprowadzającej kontrolę, lub
• elektronicznej, opatrzony numerem nadanym w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków oraz kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym osoby przeprowadzającej kontrolę.

Protokoły z kontroli systemu ogrzewania lub systemu klimatyzacji zawierają:

• dane identyfikacyjne budynku;
• dane identyfikacyjne systemu;
• ocenę sprawności systemu;
• zalecenia określające zakres i rodzaj robót budowlano-instalacyjnych, które poprawią efektywność energetyczną systemu;
• oświadczenie osoby, która sporządziła protokół, że dokument został wygenerowany z centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków.

Oświadczenie

Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści:,,Jestem świadomy(-a) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany do przechowywania tych protokołów przez okres użytkowania budynku.

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Zgodnie z art. 60 KC oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.

Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią.

Oświadczenie woli skierowane do innej osoby dojdzie zatem do skutku, gdy trafi pod właściwy adres, choćby osoba, do której jest skierowane, nie zapoznała się z jego treścią. Wystarczy, że osoba ta miała taką możliwość osobiście lub że taką możliwość miał jej pełnomocnik.

Oświadczenie jest dokonane z chwilą uzyskania takiej możliwości w zwykłym toku czynności, tj. przy uwzględnieniu w szczególności godzin pracy adresata, czasu potrzebnego na zapoznanie się z treścią adresowanego do niego oświadczenia, szczególnych, znanych składającemu oświadczenie okoliczności, mających wpływ na możliwość zapoznania się adresata z treścią oświadczenia. Z tą też chwilą wywiera ono skutki, chyba że składający oświadczenie określił inny termin jego skuteczności, w szczególności termin późniejszy.

Zasady prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków

Pytanie: Czy są jakieś zasady prowadzenia centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków?

Odpowiedź: Tak. W myśl art. 31 ust. 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków jest prowadzony z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego. Zgodnie z ustawą o informatyzacji podmiotów wykonujących zadania publiczne wykazy, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, zwane w ustawie „wykazami osób uprawnionych”, zawierają:

• imię i nazwisko;
• w przypadku posiadania uprawnień budowlanych, ich numer;
• numer wpisu;
• datę wpisu.

Link aktywacyjny

Zgodnie z art. 34 ust. 5 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków po wpisaniu do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, osoba uprawniona otrzymuje link aktywacyjny na adres poczty elektronicznej wskazany we wniosku i tym samym uzyskuje dostęp do systemu teleinformatycznego, w którym jest prowadzony centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków. W przypadku gdy we wniosku, nie został wskazany adres poczty elektronicznej, organ informuje osobę wpisaną do wykazu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 1 albo 2 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, o konieczności wskazania adresu poczty elektronicznej, na który zostanie przekazany link aktywacyjny.

Systemy teleinformatyczne

Zgodnie z art. 13 informatyzacji podmiotów wykonujących zadania publiczne, podmiot publiczny używa do realizacji zadań publicznych systemów teleinformatycznych spełniających minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych oraz zapewniających interoperacyjność systemów na zasadach określonych w Krajowych Ramach Interoperacyjności. Oświadczenie wystawcy podpisu nie może zastępować procesu walidacji przeprowadzonego przez organ zgodnie z art. 32 eIDAS. Usługa weryfikacji podpisu elektronicznego, jak i usługa walidacji podpisu elektronicznego ma swoje umocowanie w eIDAS. Zgodnie z art. 3 pkt 41 eIDAS, walidacja oznacza proces weryfikacji i potwierdzenia ważności podpisu elektronicznego lub pieczęci. Usługa weryfikacji ma swoje umocowanie w art. 3 pkt 16 eIDAS w definicji usług zaufania.

Forma pisemna i elektroniczna czynności prawnej

Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy zaś wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

Z przepisów prawa (art. 78 §1 KC), ani też z oświadczenia nie wynika, aby dla zachowania formy pisemnej istniały jakiekolwiek wymagania co do podpisu (poza własnoręcznością), w szczególności nie ma wymagań, aby podpis był wyłącznie czytelny, więc także podpis nieczytelny jest wystarczający dla zachowania formy pisemnej.

Trzeba jednak odróżnić pojęcie parafy od skrótu podpisu. Pierwsze w ścisłym tego słowa znaczeniu – jeśli chodzi o formę – oznacza znak ręczny składający się z inicjałów, drugie – skrócony podpis przez pominięcie niektórych liter w celu uczynienia go krótszym. Parafę odróżnia od podpisu przede wszystkim funkcja. Parafa stanowi bowiem sposób sygnowania dokumentu, mający świadczyć o tym, że jest on przygotowany do złożenia podpisu.

Nawet wówczas, gdy parafujący zamiast inicjałów zamieści na dokumencie swój pełny podpis, jego znak zachowa znaczenie przygotowania dokumentu do złożenia na nim podpisu.

O merytorycznym znaczeniu znaku bowiem przesądzi w takim wypadku treść dokumentu. Nacisk należy położyć na znaczenie powtarzalności podpisu, który powinien być złożony w formie zwykle używanej, dzięki czemu jest ona znana szerszemu kręgowi osób. Istotne jest bowiem, aby niezależnie od skrótowości skreślonego odręcznie słownego znaku graficznego, zainteresowane osoby trzecie mogły mieć pewność, że dana osoba chciała w ten sposób podpisać się swoim nazwiskiem.

Zgodnie z art. 781 KC do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.  

Podstawa prawna

1. Ustawa z 7 10 2022 r. o zmianie ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, oraz ustawy Prawo budowlane (tj. DzU z 2022 r. poz. 2206)
2. Ustawa z 23 4 1964 r. Kodeks cywilny (tj. DzU z 2022 poz. 1360 ze zm.)
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE
4. Ustawa z dnia 17 2 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tj. DzU z 2023 poz. 57 ze zm.)