Na instalację urządzeń do zdalnego odczytu kosztów zużycia ciepła w budynkach wielolokalowych czasu zostało niewiele

Wprowadzono m.in. wymaganie, aby do dnia 1 stycznia 2027 r. urządzenia do rozliczania kosztów ciepła na lokale w budynkach wielolokalowych, tj. ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej, zainstalowane przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, jeżeli nie posiadają funkcji zdalnego odczytu, zastąpić urządzeniami posiadającymi taką funkcję.

Obligatoryjnie zdalny odczyt

Zdalny odczyt urządzeń służących do rejestrowania zużycia ciepła na ogrzewanie oraz na zużycie c.w.u. staje się więc powszechnym standardem.

Jeżeli urządzenia posiadają funkcję zdalnego odczytu to, zgodnie z art. 45c ustawy Prawo energetyczne, właściciel/zarządca budynku wielolokalowego powinien nieodpłatnie – raz w miesiącu – umożliwić użytkownikom lokali uzyskanie informacji o zużyciu ciepła odpowiednio na ogrzewanie oraz c.w.u.

W przypadkach, kiedy zainstalowane urządzenia, w tym podzielniki kosztów ogrzewania, nie posiadają takiej funkcji, należało rozpocząć ich wymianę już od dnia wejście w życie ustawy tj. 22 maja 2021 r. Wielu zarządców budynków zapewne tak to zrobiło. Jeżeli właściciel/zarządca budynku wielolokalowego dotychczas tego nie zrobił, to powinien to wykonać niezwłocznie; najpóźniej do 1 stycznia 2027 r.

Przepisy stanowią, że w zależności od zastosowanej metody ogrzewania w budynku, sposobu doprowadzenia ciepła do lokali, do podziału kosztów ogrzewania mogą być stosowane ciepłomierze lokalowe, pełniące funkcję podzielników kosztów ogrzewania lub – instalowane na grzejnikach – podzielniki kosztów ogrzewania.

Instalacja tych  urządzeń została uwarunkowana technicznymi możliwościami ich montażu oraz opłacalnością zastosowania. Kryteria te zostały określone w rozporządzeniu ministra klimatu i środowiska (MKiŚ). Zgodnie z ustawą, wszystkie te urządzenia od 1 stycznia 2027 r. muszą posiadać funkcję zapewniającą zdalny odczyt.

Ustawa stanowi, że rozliczanie kosztów ogrzewania lokali powinno odbywać się na podstawie wskazań ciepłomierzy lub podzielników kosztów ogrzewania. Natomiast rozliczanie na podstawie kubatury lub powierzchni lokali jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach, gdy zastosowanie ciepłomierzy lub podzielników kosztów ogrzewania jest technicznie niewykonalne lub nieopłacalne. Dotychczasowe przepisy pozostawiały zarządcy budynku, dużą swobodę odnośnie wyboru metody rozliczania kosztów ogrzewania, nie określając ich kryteriów czy wymagań. W tym zakresie nastąpiła więc radykalna zmiana.

Z powyższego wynika, że budynki dotąd nieopomiarowane, powinny być niezwłocznie poddane procedurze kwalifikacji pod kątem spełniania wymagań technicznych oraz opłacalności instalowania odpowiednich urządzeń (np. podzielników kosztów ogrzewania, jeżeli nie można zastosować ciepłomierzy lokalowych) oraz zastosowania właściwego systemu rozliczania kosztów ogrzewania. Instalując aktualnie urządzenia, na przykład podzielniki kosztów ogrzewania należy instalować takie, które posiadają funkcję zdalnego odczytu. W sytuacji, kiedy do 1 stycznia 2027 r. wszystkie urządzenia muszą posiadać funkcję zdalnego odczytu, instalowanie aktualnie urządzeń bez takiej funkcji byłoby nieracjonalne.

Prawo a życie

Pomimo ustawowego obowiązku instalowania odpowiednich urządzeń i rozliczania kosztów ogrzewania według indywidualnego zużycia w lokalach, nadal prawie trzy mln mieszkań w budynkach wielolokalowych nie jest opomiarowanych co oznacza, że nadal rozliczane są według powierzchni, co powoduje marnotrawstwo energii, niepotrzebne szkody dla środowiska, a także zwiększone opłaty użytkowników lokali w takich budynkach.

Należy przypomnieć także zapisy w Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków – przyjętej przez Radę Ministrów Uchwałą Nr 22/2022 z dnia 9.02.2022 r. W planowanej na wiele lat strategii renowacji budynków, w tym mieszkalnych wielolokalowych, zapisano m.in.:

• Do działań niskonakładowych, jakkolwiek wymagających wydatkowania pewnych środków, można zaliczyć m.in.: instalowanie ciepłomierzy i podzielników kosztów ogrzewania z funkcją zdalnego odczytu, pozwalające na wprowadzenie systemów rozliczania kosztów ogrzewania według indywidualnego zużycia w lokalach.
• Zgodnie z procedurami audytu energetycznego, każdy analizowany wariant termomodernizacji zawsze powinien obejmować modernizację systemu grzewczego (analogiczne podejście dotyczy modernizacji układów klimatyzacji i wentylacji) oraz równolegle realizowane przedsięwzięcia prowadzące do zmniejszenia zapotrzebowania na ciepło. Przedsięwzięcia takie w podstawowej termomodernizacji obejmują w szczególności: (…) zastosowanie ciepłomierzy i podzielników kosztów ogrzewania z funkcją zdalnego odczytu pozwalających na wprowadzenie systemów rozliczania kosztów ogrzewania według indywidualnego zużycia w lokalach, a także wodomierzy c.w.u. z funkcją zdalnego odczytu.

Za rozliczanie odpowiada zarządca 

Z powyższego wynika, że budynki dotąd nieopomiarowane powinny niezwłocznie przejść procedurę kwalifikacji i jeśli spełniają warunki określone w znowelizowanej ustawie Prawo energetyczne oraz w rozporządzeniu MKiŚ, koszty ciepła na ogrzewanie oraz przygotowanie c.w.u. w takich budynkach powinny być rozliczane według zarejestrowanego zużycia. Należy także uwzględnić, że realizacja zadań zapisanych w ww. Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków spowoduje, że sukcesywnie przybywać będzie także budynków mieszkalnych wielolokalowych, które po każdym etapie modernizacji będą spełniać takie wymagania. Ze wskazanych przepisów wynika, że odpowiedzialnymi za rozliczanie kosztów ciepła w takich budynkach są ich właściciele lub zarządcy.

W tym miejscu należy przypomnieć przepis art. 56 ust. 1 pkt 6a ustawy Prawo energetyczne, który przewiduje sankcje dla właściciela/zarządcy budynku wielolokalowego, który narusza obowiązek wyposażenia lokali w takim budynku w odpowiednie przyrządy i urządzenia oraz nie rozlicza kosztów ciepła według zarejestrowanego zużycia.

Uprawnienie w tym zakresie posiada Prezes Urzędu Regulacji, który na podstawie dodanego w 2024 r. przepisu art. 45aa ustawy Prawo energetyczne: „ma prawo wglądu do dokumentów oraz żądania przedstawienia dokumentów lub informacji od właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego, o których mowa w art. 45a ust. 6, dotyczących wyposażenia lokali budynku wielolokalowego w przyrządy pomiarowe lub urządzenia umożliwiające rozliczanie kosztów ciepła według zużycia kosztów ogrzewania oraz zużycia ciepłej wody w tych lokalach, a także stosowania rozliczania kosztów według zużycia oraz wypełniania obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 45a ust. 4a i art. 45c”.

Podzielniki kosztów ogrzewania z funkcją zdanego odczytu to nowoczesne urządzenia o wielu parametrach ułatwiających poprawne rozliczanie kosztów ogrzewania, a zarazem oszczędne gospodarowanie ciepłem przez użytkowników lokali.  

Przypisy:

1. DzU 2021 poz. 868 z dnia 7 maja 2021 r.; przepisy weszły w życie 22 maja 2021 r.