Czy odszkodowanie to przychód z dzierżawy gruntu?

W sprawie rozpoznanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 8 września 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 807/21) podatniczka złożyła wniosek o wydanie interpretacji podatkowej. We wniosku podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jest właścicielką gruntu rolnego, który jest oddany w dzierżawę. Przychody z dzierżawy opodatkowuje zgodnie z  art. 6 ust. 1a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów, osiąganych przez osoby fizyczne¹, stosując do uzyskanych przychodów stawkę 8,5% i 12%. W dniu 31 sierpnia 2020 r. umowa dzierżawy została rozwiązana, a grunt został podatniczce zwrócony, ale w stanie pogorszonym, bez zasiewów.. W związku z powyższym, dzierżawca zapłacił na rzecz podatniczki odszkodowanie w wysokości 94 138,00 zł. Podatniczka chciała wiedzieć, może być opodatkowane zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają również otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. W ocenie podatniczki otrzymane odszkodowanie może być opodatkowane w sposób przewidziany w art. 6 ust. 1a ustawy, według stawek określonych w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy tj. 8,5 i 12%.

Przychód z tytułu najmu – to nie tylko czynsz

Podatniczka argumentowała, że ani ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani też ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów, osiąganych przez osoby fizyczne, nie zawiera katalogu, który pozwoliłby na zdefiniowanie przychodów z tytułu umowy dzierżawy. Jej zdaniem zakres przychodów podlegających opodatkowaniu na podstawie art. 6 ust. 1a ustawy jest szerszy niż same przychody otrzymywane jako czynsz dzierżawny z tytułu umowy najmu. Jeśli ustawodawca ograniczyłby opodatkowanie ryczałtem jedynie do czynszu otrzymywanego z tytułu umowy dzierżawy, umieściłby postanowienia w tym zakresie wprost w przepisach ustawy. Przychodem z tytułu najmu będzie – poza czynszem – także przykładowo odszkodowanie, rekompensata lub kara umowna. W konsekwencji podatnik uznał, że odszkodowanie za zwrot gruntu bez zasiewów, uzyskane na mocy porozumienia z uwagi na rozwiązanie umowy dzierżawy stanowi przychód z tytułu umowy dzierżawy. Przychód ten może podlegać opodatkowaniu na zasadach przewidzianych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizycznie. Na poparcie przytoczono wyrok NSA z 14 stycznia 2020 r. (sygn. akt II FSK 674/18).

Izba: odszkodowanie opodatkowane inaczej niż czynsz

Dyrektor izby skarbowej uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe. Podkreślił, że pieniądze otrzymane przez podatniczkę w związku ze zwrotem gruntu w stanie pogorszonym, który wcześniej podatniczka oddała w dzierżawę, nie można zakwalifikować do źródła przychodów, określonego w treści art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych². W ocenie dyrektora izby skarbowej otrzymane pieniądze są tylko pośrednio związane z dzierżawą gruntu, tym samym stanowią przysporzenie majątkowe i powinny zostać zaliczone przez podatniczkę do źródła przychodów, określonego w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, co oznacza, że osiągnięty przychód nie może zostać zaliczony do przychodów ze źródła określonego jako najem, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT i rozliczony na zasadach analogicznych, jak dzierżawa. Podatniczka nie może omawianego odszkodowania opodatkować na zasadach przewidzianych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów, osiągniętych przez osoby fizyczne (zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym).

WSA: odszkodowanie – to przychód z tytułu umowy najmu

Sprawa na skutek skargi podatniczki trafiła do rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił interpretację podatkową. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przychodem z tytułu dzierżawy może być oprócz wynagrodzenia wynajmującego wynikającego bezpośrednio z tej umowy (czynsz) także wszystko to, co uzyskuje dzierżawca na jej podstawie, z tytułu dzierżawy. Wobec powyższego świadczenia pieniężne, np. odszkodowanie uzyskane na mocy porozumienia z uwagi na zwrot gruntu w stanie pogorszonym bez zasiewów, stanowią przychód z tytułu umowy dzierżawy, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT, co w konsekwencji powoduje, że nie można należności z tego tytułu zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, który mówi o świadczeniach „z tytułu umowy najmu/dzierżawy”, nie ogranicza katalogu świadczeń, uzyskanych z tej umowy, jedynie do czynszu. Tym samym omawianego odszkodowania nie można przypisać do innych źródeł przychodów. Konsekwencją uznania przedmiotowego przychodu, jako pochodzącego z tytułu dzierżawy, jest możliwość opodatkowania ryczałtem, zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Wyrok WSA w Krakowie z 8 września 2021 r.(sygn. akt I SA/Kr 807/21)

¹   tekst jedn. DzU z 2021 r., poz. 1993, z późn. zm., dalej: ustawa

²   tekst jedn. z 2021 r., poz. 1128, z późn. zm., dalej ustawa o PIT