Czy jednorazowy brak segregacji skutkuje karą?

W sprawie rozpoznanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (wyrok z 6 lutego 2024 r., sygn. akt SA/Gd 996/23), podmiot odbierający odpady z terenu Słupska poinformował prezydenta tego miasta o stwierdzonych w dniach 10 marca 2022 r. i 14 marca 2022 r. nieprawidłowościach w segregacji odpadów odbieranych z nieruchomości. Do zawiadomienia załączono dokumentację fotograficzną, wskazującą na obecności w pojemnikach na odpady zmieszane odpadów bio, szklanych, papierowych oraz cegieł.

Prezydent miasta wszczął postępowanie wobec właściciela nieruchomości w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Określił właścicielowi nieruchomości wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za marzec 2022 r., w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów w łącznej kwocie 34 020 zł. W uzasadnieniu wskazano na naruszenie zasad selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co zostało wskazane przez podmiot odbierający te odpady.

Odpowiedzialność władającego nieruchomością

Właściciel nieruchomości odwołał się od decyzji prezydenta miasta. Zarzucił naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. DzU z 2023 r., poz. 1469, z późn. zm. – dalej: ustawa) oraz Ordynacji podatkowej. Jego zdaniem nie można jednoznacznie ocenić, że chodzi o jego nieruchomość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję prezydenta miasta. W uzasadnieniu wskazało, że na nieruchomości nie segregowano odpadów zgodnie z zasadami. Dowodami w sprawie jest zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady oraz zdjęcia wykonane w dniach stwierdzenia nieprawidłowości, a także potwierdzające ten fakt ustalenia kontroli pracowników organu, również udokumentowane fotograficznie. Sam właściciel nie kwestionuje tego faktu, a jedynie ogólnie stwierdza, że brak jest jednoznacznych dowodów, pozwalających jednoznacznie zidentyfikować nieruchomość, na której stwierdzono naruszenie zasad selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zarzuca, że wskazane uchybienia mają charakter jednostkowy. W pojemniku na odpady zmieszane znajdowały się odpady szklane, metalowe, papierowe, biodegradowalne, materiały budowlane (cegły) i z tworzyw sztucznych. Wykonane fotografie jednoznacznie wskazują, że wykonano je w punkcie odbioru odpadów właściciela.

SKO podkreśliło, że strona – jako władający nieruchomością – ponosi pełną odpowiedzialność za wytwarzane na tej nieruchomości odpady oraz za sposób ich selektywnego zagospodarowania. Obowiązek ten powinien przejawiać się właściwym oznaczeniem oraz zabezpieczeniem pojemników przed dostępem osób trzecich, a także, w razie potrzeby, na właściwym oświetleniu pomieszczenia, w którym się one znajdują. To właściciel nieruchomości, bez względu na sposób jej wykorzystywania odpowiada za to, jak odpady wytwarzane na nieruchomości są gromadzone i oddawane do zagospodarowania.

SKO nie uwzględniło argumentu, dotyczącego braku możliwości uznania incydentalnego, jednostkowego naruszenia zasad segregacji za wystarczające do nałożenia podwyższonej opłaty. Przepis art. 6ka ust. 1 ustawy przewiduje, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.

Skarga do WSA

Właściciel nieruchomości złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podkreślił, że na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej oraz notatki i zawiadomienia nie da się stwierdzić, czy znajdujące się w pojemniku na odpady zmieszane odpady frakcji zbieranych selektywnie nie były pokryte tłuszczem lub innymi pozostałościami produktów żywnościowych albo w inny sposób zanieczyszczone, a w konsekwencji czy odpady te nie zostały prawidłowo umieszczone w pojemniku na odpady zmieszane bowiem miały charakter odpadów zmieszanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że zgodnie z art. 6ka ust. 1 ustawy, w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Według ust. 2 art. 6ka ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z ust 3 art. 6ka ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za ok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

W przepisie nie ma mowy o „uporczywości” czy „notoryczności” niesegregowania odpadów.

Przesłanką uzasadniającą wydanie wskazanej wyżej decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W ocenie sądu w omawianej sprawie została ona spełniona. Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia, czy naruszenie miało charakter incydentalny, czy wielokrotny. Z art. 6ka ustawy wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną. Oznacza to, że postępowanie należy podjąć także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o „uporczywości”, czy „notoryczności” niesegregowania odpadów.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 lutego 2024 r. (sygn. akt SA/Gd 996/23)