Organy podatkowe blokują prawo do dziedziczenia ulg

Sukcesja podatkowa spadkobierców od lat powoduje spory podatników z organami podatkowymi. Niedawno wydano interpretację indywidualną, która skoncentrowała się na problemie oceny możliwości skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej w przypadku, gdy faktura VAT wystawiona została na zmarłą matkę spadkobierczyni.

Co jest przedmiotem sukcesji podatkowej w przypadku spadkobierców, jakie spoczywają na nich obowiązki i jakie prawa?

W wyżej wymienionej sytuacji, matka podatniczki sporządziła w 2011 r. testament przed notariuszem, w którym spadek po sobie w całości zapisała podatniczce. Faktura wystawiona na spadkodawcę. Trzy miesiące przed jej śmiercią zamontowano na budynku mieszkalnym, w którym obie mieszkały od momentu jego wybudowania, panele fotowoltaiczne i pompę ciepła. Córka od urodzenia mieszkała razem z matką, razem prowadziła gospodarstwo i ponosiła koszty utrzymania domu. Wydatek związany z termomodernizacją został poniesiony przez córkę i jej matkę, jednakże na dzień wydatku oficjalnie właścicielem domu była matka, więc faktura dokumentująca ten fakt, zgodnie z przepisami o uldze termomodernizacyjnej została wystawiona na matkę. 12 czerwca 2021 roku matka nagle zmarła. Właścicielem domu i całości spadku została córka.

Podatniczka wystąpiła o interpretację, czy może odliczyć ulgę termomodernizacyjną za panele fotowoltaiczne oraz zakupioną i zamontowaną pompę ciepła do ogrzewania domu? Jej zdaniem, ma ona takie prawo jako jedyny spadkobierca po matce. W interpretacji z 27 maja br. dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko podatniczki jest nieprawidłowe (nr 0114-KDIP3-2.4011.449.2022.1.EW). Wskazał on, że wszystkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania i wykładnia przepisów regulujących ulgi podatkowe powinna być ścisła, a nie rozszerzająca, w oparciu o wykładnię językową. Organ zauważył, że z informacji zawartych we wniosku wynika wprost, że to nie podatniczka, a jej zmarła mama była inwestorem, co potwierdza wystawiona na nią faktura VAT. Córce zatem nie przysługuje prawo skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Może Cię zainteresuje: Fundusz unijne 2021-2027, jesienią pierwsze nabory.

Prawa i obowiązki spadkobierców

Zgodnie z art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa, spadkobiercy podatnika (z zastrzeżeniem), przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Prawo podatkowe nie definiuje jednak pojęcia praw i obowiązków „majątkowych”, ani też „niemajątkowych”. Pojęcia te należy rozumieć więc tak, jak są one rozumiane w prawie cywilnym, a więc jako prawa i obowiązki bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym uprawnionego.

Według organów podatkowych, pojęcie „prawo majątkowe” użyte w art. 97 Ordynacji podatkowej należy odnosić do wszelkich praw majątkowych przysługujących wszystkim spadkobiercom podatnika i płatnika. Do praw majątkowych przewidzianych w przepisach prawa podatkowego zaliczyć można np. prawo do zwrotu nadpłaty, prawo do zwrotu podatku, niewykorzystane prawo do rozłożenia zapłaty podatku na raty.

Do obowiązków majątkowych można zaliczyć: obowiązek zapłaty zaległości podatkowych, zapłaty odsetek za zwłokę etc. W obu przypadkach sukcesji praw o charakterze majątkowym jak i niemajątkowym, prawa te muszą wynikać z przepisów prawa podatkowego. Spadkobiercy podatnika przejmują także prawa i obowiązki wynikające z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego (art. 97 par. 4 ww. ustawy).

Dyrektor KIS wskazał, że powyższe przepisy dotyczą jednak tylko i wyłącznie majątkowych praw i obowiązków spadkodawcy, nie odnoszą się natomiast do praw i obowiązków zmarłego ściśle związanych z jego osobą, do których należy zaliczyć między innymi przysługujące spadkodawcy prawa do ulg, czy zwolnień podatkowych.

Może Cię zainteresuje: Ustawa suszowa bez podatku od betonozy

Zdaniem fiskusa, prawa i obowiązki o charakterze osobistym nie podlegają dziedziczeniu w świetle przepisów Kodeksu cywilnego ani w świetle ustawy Ordynacja podatkowa, a spadkobiercy nie mają prawa do ulg i zwolnień wynikających z przepisów ustawy o PIT, które teoretycznie przysługiwałyby spadkodawcy i z których na skutek śmierci spadkodawca nie mógł skorzystać. Dyrektor KIS stwierdził, że córka nie może w drodze dziedziczenia wstąpić w prawo do ulgi przysługującej osobie zmarłej, jeżeli córka osobiście nie wypełniła warunków ulgi (m.in. nie posiada faktury VAT, o której mowa w art. 26h ust. 3 ustawy o PIT).

Czy prawo do ulgi jest prawem majątkowym i podlega dziedziczeniu?

Doradcy podatkowi twierdzą, że sukcesja podatkowa spadkobierców obejmuje prawa i obowiązki majątkowe. Co do zasady, sukcesja podatkowa nie obejmuje praw i obowiązków niemajątkowych chyba, że były one związane z prowadzoną przez spadkodawcę działalnością gospodarczą i pod warunkiem, że spadkobierca dalej będzie prowadził tę działalność na własny rachunek (art. 97 par. 2 Ordynacji). W orzecznictwie przyjmuje się, że za majątkowe uważa się prawa, które są bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym uprawnionego. W tym przypadku prawo do skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej jest niewątpliwie prawem majątkowym przejmowanym przez spadkobiercę. Według ekspertów, niezrozumiała jest argumentacja przyjęta przez organ podatkowy w interpretacji, która uzależnia sukcesję podatkową prawa do ulgi od wystawienia faktury na dane spadkobiercy. Ich zdaniem, okoliczność ta nie powoduje, że ulga ma charakter osobisty i przestaje być w bezpośrednim związku z interesem ekonomicznym uprawnionego.

Eksperci podkreślają, że art. 97 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż spadkobiercy podatnika przejmują jego prawa majątkowe – ustawodawca nie ustanowił dodatkowych warunków przejścia tych praw na spadkobiercę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lutego 2021 r. (sygn. akt II FSK 2892/18) zwrócił uwagę, iż pojęcie "majątkowe prawa i obowiązki" powinno być rozumiane jak najszerzej, a więc jako "bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym uprawnionego", przy czym muszą one być przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Obejmują następstwem prawnym, jako prawa majątkowe, wszelkie korzystne dla podatnika sytuacje prawne, w które wkracza spadkobierca.

Eksperci przywołują także uchwałę siedmiu sędziów NSA z 17 listopada 2014 r., sygn. akt II FPS 3/14. Uchwała ta (choć dotyczyła możliwości odliczenia przez spadkobiercę wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa poniesionych przez spadkodawcę) podkreśla, że art. 97 Ordynacji obejmuje szeroko przejście na spadkobiercę praw majątkowych spadkodawcy. Z kolei NSA w wyroku z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 524/17, wskazał dodatkowo, że zgodnie z art. 97 Ordynacji przechodzące na spadkobierców prawa majątkowe to prawo do nadpłaty, do zwrotu podatku, prawo do korekty deklaracji podatkowej, prawo do ulgi inwestycyjnej, prawo do zwolnienia podatkowego, czy też inne prawa do obniżenia podstawy opodatkowania, wysokości podatku, stawki podatkowej. W interpretacji organ podatkowy powołuje opisywane wyżej tezy orzecznictwa, jednak nie wiadomo czemu, za prawa majątkowe nie uznaje już prawa do ulgi.

W ocenie ekspertów wnioskodawca ma mocne argumenty, żeby zaskarżyć interpretację i skutecznie podważyć stanowisko organu podatkowego.

Źrodło: prawo.pl

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!