Segregowanie odpadów na osiedlu

Tych odpadów nie wolno wyrzucać do śmieci zmieszanych. Można je oddać w specjalnie wyznaczonych punktach w sklepach i aptekach, a także w punkcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, czyli tzw. PSZOK-u (Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych), zorganizowanym przez gminę. Godziny otwarcia PSZOK-u można sprawdzić m.in. na stronie internetowej swojej gminy.

Praktyka segregacji odpadów

Każdy, który podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko, w tym przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użycia. Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi.

Odzysk polega w pierwszej kolejności na przygotowaniu odpadów przez ich posiadacza do ponownego użycia lub poddaniu recyklingowi, a jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych –poddaniu innym procesom odzysku.

Przez recykling rozumie się także recykling organiczny polegający na obróbce tlenowej, w tym kompostowaniu, lub obróbce beztlenowej odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.

Posiadacz odpadów, których poddanie odzyskowi nie było możliwe, jest obowiązany do ich unieszkodliwienia.

Składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe. Unieszkodliwianiu poddawane są te odpady, z których uprzednio wysegregowano odpady nadające się do odzysku.

Praktyczne aspekty związane z pojemnikami na odpady

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zarządca nieruchomości wyposaża nieruchomość w pojemniki służące do zbierania odpadów, ulegających biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów.

Odpowiada również za utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, chyba że na mocy uchwały rady gminy, obowiązki te przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Dopiero fakultatywnie obowiązki, związane z kosztami wyposażenia nieruchomości w pojemniki (worki na odpady), może ponieść gmina (związek międzygminny) na podstawie art. 6r ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Ten ostatni wyjątek potwierdza tylko zasadę ponoszenia przez zarządców nieruchomości kosztów pojemników na odpady, jeżeli za ich pośrednictwem następuje zbiórka odpadów.

Obowiązku stosowania worków na odpady jako alternatywy, nie można doszukiwać się w treści §2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (tj. DzU z 2019 r. poz. 2028)

Przepis ten stanowi jedynie, że „Dopuszcza się zbieranie wybranych frakcji odpadów w miejscu ich wytworzenia w workach”, jednak z całą pewnością nie jest to nakaz skierowany do gmin (związków międzygminnych), a wyjątek (dopuszczenie), pozwalający w wybranych przypadkach stosować worki na odpady zamiast pojemników.

Art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach zawiera definicję legalną „posiadacza odpadów”.

Jest nim ich wytwórca lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna, nieposiadająca osobowości prawnej, będąca w posiadaniu odpadów, przy czym definicja wprowadziła domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

W słowniku pojęć zdefiniowanych ustawą znajduje się także „wytwórca odpadów” (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach), za którego uznaje się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje ich powstawanie (pierwotnego wytwórcę odpadów) oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania, powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, przy czym wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Umieszczanie pojemników na odpady

Zarządcy nieruchomości powinni wiedzieć, iż ustawa o odpadach nie definiuje „władającego powierzchnią ziemi”, jednakże z innych ustaw oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, że jest nim właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem – to ten inny podmiot odpowiada za gospodarkę odpadową jako władający gruntem.

Domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami jest posiadaczem odpadów, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia, służy uniknięciu sytuacji niemożności dotarcia do wytwórcy odpadów.

Przykład: Zarządca nieruchomości chciałby wykorzystać ziemię do przeprowadzonego remontu, którą wykopały ekipy budowlane. Ziemia ta nie jest skażona czy zanieczyszczona. Czy stanowi ona odpad?

NIE! Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o odpadach, przepisów ustawy nie stosuje się do „niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty”.

Materiały takie, wydobyte w trakcie robót budowlanych, a niespełniające warunków z art. 2 ust. 3 ustawy o odpadach (gdy są zanieczyszczone, względnie zostały wykorzystywane poza terenem, z którego zostały wydobyte), stanowią odpady.

Potwierdza to regulacja zawarta w §2 pkt 17 rozporządzenia ministra środowiska w sprawie katalogu odpadów, która do grupy 17 katalogu odpadów zalicza „odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych)”.

Selektywne zbieranie odpadów

Należy pamiętać, iż selektywnie zbiera się:

• papier;
• szkło;
• metale;
• tworzywa sztuczne;
• odpady ulegające biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów.

Frakcję odpadów, w skład której wchodzą odpady z papieru, w tym tektury, odpady opakowaniowe z papieru czy tektury, zbiera się w pojemnikach koloru niebieskiego oznaczonych napisem „Papier”.

Frakcję odpadów, w skład której wchodzą odpady ze szkła, w tym odpady opakowaniowe ze szkła, zbiera się w pojemnikach koloru zielonego oznaczonych napisem „Szkło”.

Jeżeli frakcję odpadów, zbiera się w podziale na szkło bezbarwne i kolorowe, szkło bezbarwne zbiera się w pojemnikach koloru białego oznaczonych napisem „Szkło bezbarwne”, a szkło kolorowe w pojemnikach koloru zielonego oznaczonych napisem „Szkło kolorowe”.

Frakcje odpadów, w skład których wchodzą odpady metali, w tym odpady opakowaniowe z metali, odpady tworzyw sztucznych, w tym odpady opakowaniowe tworzyw sztucznych, oraz odpady opakowaniowe wielomateriałowe, zbiera się w pojemnikach koloru żółtego oznaczonych napisem „Metale i tworzywa sztuczne”.

Frakcję biodegradowalną odpadów zbiera się w pojemnikach koloru brązowego oznaczonych napisem „Bio”.

W przypadku, gdy pojemniki obniżą walory estetyczne przestrzeni publicznej, w której się znajdują, w szczególności w miejscach o znaczeniu historycznym lub przyrodniczym, dopuszcza się, aby pojemniki były pokryte odpowiednim kolorem, ale tylko w części, jednak nie mniejszej niż 30% zewnętrznej, całkowitej powierzchni pojemnika, w sposób widoczny dla korzystających z pojemników.

Zarządca nieruchomości a odprowadzanie odpadów

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, organ przyjmujący regulamin utrzymania czystości i porządku uprawniony jest do określenia „warunków rozmieszczania” pojemników na odpady komunalne.

Pojemniki niespełniające wymogów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (DzU z 2017 r. poz. 19), dostosowuje się do wymogów rozporządzenia, lub zastępuje się je pojemnikami spełniającymi wymagania. Szczegółowy sposób segregacji określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (DzU z 2017 r. poz. 19).

Przykład: Zarządca nieruchomości posiada piasek, który został wydobyty na terenie prowadzenia robót utwardzania gruntu. Czy piasek ten może wykorzystać w procesie budowlanym czy stanowi on odpad?

Piasek nie stanowi odpadu, jeżeli nie jest zanieczyszczony. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o odpadach przepisów ustawy nie stosuje się do „niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty”.

Z perspektywy stosowania art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach nie ma znaczenia fakt, że nawiezione odpady mogą się przyczynić do lepszego zagospodarowania gruntu i do uregulowania stosunków wodnych.

Co i gdzie wrzucać? 

Warto przypominać mieszkańcom, jakie odpady do których pojemników powinny trafiać.

Pojemnik na metale i tworzywa sztuczne: – odkręcone i zgniecione plastikowe butelki po napojach – nakrętki, o ile nie zbieramy ich osobno w ramach akcji dobroczynnych – plastikowe opakowania po produktach spożywczych – opakowania wielomateriałowe (np. kartony po mleku i sokach) – opakowania po środkach czystości (np. proszkach do prania), kosmetykach (np. szamponach, paście do zębów) itp. – plastikowe torby, worki, reklamówki, inne folie – aluminiowe puszki po napojach i sokach – puszki po konserwach – folia aluminiowa – metale kolorowe – kapsle, zakrętki od słoików

 Nie należy do tego pojemnika wrzucać: butelek i pojemników z zawartością, plastikowych zabawek, opakowań po lekach i zużytych artykułów medycznych, opakowań po olejach silnikowych, części samochodowych, zużytych baterii i akumulatorów, puszek i pojemników po farbach i lakierach, zużytego sprzętu elektronicznego i AGD. 

Do pojemnika na papier trafiać powinny opakowania z papieru, karton, tektura (także falista), katalogi, ulotki, prospekty, gazety i czasopisma, papier szkolny i biurowy, zadrukowane kartki, zeszyty i książki, papier pakowy, torby i worki papierowe. Nie należy wyrzucać: – ręczników papierowych i zużytych chusteczek higienicznych, – papieru lakierowanego i powleczonego folią, – papieru zatłuszczonego lub mocno zabrudzonego, – kartonów po mleku i napojach, – papierowych worków po nawozach, cemencie i innych materiałach budowlanych, – tapet, – pieluch jednorazowych i innych materiałów higienicznych, – zatłuszczonych, jednorazowych opakowań z papieru i naczyń jednorazowych, – ubrań.

 Pojemnik na szkło przeznaczony jest na butelki i słoiki po napojach i żywności (w tym butelki po napojach alkoholowych i olejach roślinnych), szklane opakowania po kosmetykach (jeżeli nie są wykonane z trwale połączonych kilku surowców). Nie należy do niego wrzucać: ceramiki, doniczek, porcelany, fajansu, kryształów, szkła okularowego, szkła żaroodpornego, zniczy z zawartością wosku, żarówek i świetlówek, reflektorów, opakowań po lekach, rozpuszczalnikach, olejach silnikowych, luster, szyb okiennych i zbrojonych, monitorów i lamp telewizyjnych, termometrów i strzykawek. Niektóre gminy zapewniają osobne pojemniki na szkło bezbarwne i kolorowe.

Pojemnik na odpady biodegradowalne jest przeznaczony na odpadki warzywne i owocowe (w tym obierki itp.), gałęzie drzew i krzewów, skoszoną trawę, liście, kwiaty, trociny i korę drzew, niezaimpregnowane drewno, resztki jedzenia. Nie należy do niego wrzucać: kości zwierząt, oleju jadalnego, odchodów zwierząt, popiołu z węgla kamiennego, leków, drewna impregnowanego, płyt wiórowych i pilśniowych MDF, ziemi i kamieni, innych odpadów komunalnych (w tym niebezpiecznych).

Do pojemnika z odpadami zmieszanymi należy wrzucać wszystko to, czego nie można odzyskać w procesie recyklingu, z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych.  

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (DzU z 2019 r. poz. 2028)