„Słyszę każdy krok sąsiada”. Dlaczego skarga na hałas nie zawsze oznacza niespełnienie normy

Dwie skargi, dwie różne przyczyny

W budynkach wielorodzinnych dopuszczalny poziom dźwięków uderzeniowych przenikających ze stropu międzymieszkaniowego wynosi L'_n,w = 55 dB według PN-B-02151-3:2015. Im niższa wartość, tym lepiej, bo wskaźnik opisuje, ile dźwięku dociera do pomieszczenia pod spodem. Ocena opiera się na pomiarze terenowym, w którym strop pobudza się znormalizowanym urządzeniem uderzeniowym, tzw. stukaczem, a wynik sprowadza się do jednej liczby.

Gdy mieszkańcy zgłaszają hałas kroków, mogą zdarzyć się dwie zupełnie różne sytuacje. Pierwsza to rzeczywiste niespełnienie wymagań: pomiar pokazuje wartość L'n,w powyżej 55 dB. W takim przypadku sprawa jest stosunkowo prosta: pomiar jest dowodem, a dalsze kroki to ustalenie przyczyny i odpowiedzialności. Druga sytuacja jest znacznie trudniejsza do wytłumaczenia mieszkańcom.

Norma spełniona, a hałas słychać

W innym budynku mieszkaniec skarżył się na kroki sąsiada z dołu. Badania wykazały, że strop między salonami obu lokali ma L'_n,w = 38 dB, czyli spełnia wymaganie z zapasem 17 dB. Mimo to hałas był wyraźnie słyszalny.

Wyjaśnienie widać na wykresie w tercjach. W zakresie od 100 Hz w górę poziomy są umiarkowane, a powyżej 500 Hz szybko spadają. Natomiast w paśmie 50–80 Hz poziomy sięgają 51–53 dB, z wyraźnym maksimum w okolicy 63 Hz. To pasmo leży poza zakresem, który bierze się pod uwagę przy wyznaczaniu wskaźnika jednoliczbowego według PN-EN ISO 717-2. Wskaźnik wychodzi bardzo dobry, a mieszkaniec słyszy głuche uderzenia. Skąd się bierze to zjawisko? Nakładają się na siebie trzy kwestie:

1. Widmo kroków jest niskoczęstotliwościowe. Człowiek idący po podłodze, pobudza strop głównie w zakresie niskoczęstotliwościowym. Stukacz, którym mierzy się izolacyjność normową, ma nieco inne widmo, z dużą energią w średnich i wysokich częstotliwościach. Badania literaturowe pokazują przy tym bardzo duży rozrzut widm kroków w zależności od osoby i obuwia.
2. Podłoga pływająca ma własną częstotliwość rezonansową. Wylewka spoczywająca na warstwie elastycznej zachowuje się jak masa na sprężynie. W pobliżu rezonansu zamiast tłumić drgania, wzmacnia je. A rezonans typowej podłogi pływającej w budynku mieszkaniowym, znajduje się właśnie poniżej 100 Hz.
3. Pomieszczenie ma własne rezonanse. Między podłogą a sufitem powstają fale stojące, których częstotliwość zależy od wysokości pomieszczenia. Gdy wypadają w tym samym zakresie co rezonans podłogi, dźwięk jest dodatkowo wzmacniany.

Mieszkańcy odbierają te zjawiska bardzo negatywnie, bo powstający hałas jest niskoczęstotliwościowy oraz impulsowy, choć w liczbach, którymi ocenia się strop, problemu nie widać. Formalnie budynek jest jednak zgodny z normą, deweloperowi ani wykonawcy nie da się postawić zarzutu, a problem zostaje.

Przeróbki lokatorskie: najczęstsza przyczyna, o której nikt nie pamięta

Kolejna, bardzo częsta przyczyna skarg pojawia się po wykończeniu mieszkań, albo dopiero po latach użytkowania. Podłoga pływająca działa tylko wtedy, gdy wylewka jest całkowicie oddzielona od konstrukcji: od stropu warstwą izolacji akustycznej (np. styropianu), a od ścian dylatacją obwodową. Wystarczy jedno miejsce, w którym wylewka dotyka konstrukcji, żeby powstał mostek akustyczny i izolacyjność spadła.

Takie miejsca powstają najczęściej przy przeróbkach w trakcie wykańczania lub remontu mieszkania. Lokator przesuwa ściankę działową, a w miejscu po niej zostaje pas bez posadzki. Ekipa zalewa go wylewką bezpośrednio na stropie, bez odtworzenia izolacji i bez pianki dylatacyjnej przy ścianach. Ciągłość warstwy izolacyjnej pod podłogą pływającą zostaje przerwana. Przesuwanie przyłączy wody, czy okablowania również może spowodować niepoprawne wykonanie dylatacji obwodowej wylewki.

Na zdjęciu z wykończonego mieszkania prywatnego widać wyraźnie różnicę: przy pierwotnie wykonanej posadzce pianka dylatacyjna jest obecna, przy dolewanym fragmencie jej brakuje. Podobne mostki powstają przy rozkuwaniu posadzki pod nowe instalacje, gdy przerwy po rurach zostają zalane bez zachowania ciągłości warstw.

Z perspektywy zarządcy problem jest podwójny. Hałas słyszy sąsiad z dołu, a przyczyna leży w lokalu, którego właściciel zwykle nie jest świadomy, że cokolwiek zepsuł. Bez pomiaru i oględzin spór o to, kto odpowiada za hałas, nie ma rozstrzygnięcia.

Jak podejść do skargi na kroki sąsiada

Skarga na hałas uderzeniowy nie musi kończyć się konfliktem między sąsiadami ani sporem z deweloperem. Kolejność działań, którą stosujemy, jest prosta:

1. Pomiar zamiast założeń. Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków uderzeniowych pokazuje, czy strop spełnia wymagania normy. Bez niego każda ze stron opiera się na subiektywnym odczuciu.
2. Analiza pełnego widma. Jeżeli wskaźnik jest w normie, a skarga się utrzymuje, trzeba sprawdzić niskie częstotliwości, poza zakresem oceny normowej.
3. Ustalenie historii lokalu. Przesunięte ścianki, wymieniona posadzka, nowe instalacje w podłodze – to pierwsze miejsca, w których szuka się przerwanej dylatacji lub zalanej izolacji.

Dzięki temu zarządca wie, czy rozmawia o wadzie budynku, o skutkach remontu w konkretnym lokalu, czy o zjawisku, które mieści się w normie, ale mimo to może być uciążliwe.

Patrząc praktycznie

„Słyszę, jak sąsiad tupie” to zdanie, za którym kryją się bardzo różne przyczyny. Czasem to realne przekroczenie normy, czasem efekt wadliwego wykończenia mieszkania, a czasem niedoskonałość sposobu oceny wymaganego poziomu uderzeniowego. Rzetelny pomiar oszczędza zarządcy miesięcy korespondencji i sporów, bo pozwala rozmawiać o faktach, a nie o odczuciach. Ustalenie, czy przekroczenie występuje, a następnie rzetelne ustalenie przyczyny jest kluczowe w odpowiednim rozpatrzeniu każdej skargi dotyczącej akustyki.