Wykup nieruchomości po powodzi

Ustawa z 9 maja 2025 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw modyfikuje  obowiązujące przepisy i wprowadza nowe, mające na celu wsparcie mieszkańców, którzy ucierpieli w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku w południowej i zachodniej Polsce.

Możliwe są trzy ścieżki wykupu nieruchomości z łącznym limitem 800 mln zł:

1. wykup jednorazowy (tylko w 2025 roku)  na podstawie art. 17 ustawy, dla właścicieli, których nieruchomości zostały zniszczone przez powódź we wrześniu 2024 roku,
2. wykupy inicjowane w 2025 roku przez Wody Polskie dla nieruchomości położonych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią,
3. program wykupów na lata 2026–2034 finansowany ze środków budżetowych.

Gdy właściciel wnioskuje o wykup nieruchomości popowodziowej

Wnioski o wykup nieruchomości przez Skarb Państwa mogą składać osoby fizyczne lub gminy, będące właścicielami działki z domem mieszkalnym zniszczonym na skutek powodzi we wrześniu 2024 roku. Dom musi być legalnie wybudowany (z pozwoleniem lub zgłoszeniem), znajdować się na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w gminie objętej pomocą, a jego stan musi kwalifikować go do rozbiórki (lub został już rozebrany), potwierdzony odpowiednimi dokumentami lub ekspertyzą.

Duże działki, których powierzchnia przekracza 0,2 ha, mogą być wykupione tylko w tej części, na której znajduje się dom, chyba że pozostała część działki nie nadaje się do samodzielnego wykorzystania. Dla działek rolnych zabudowanych zniszczonym przez powódź budynkiem mieszanym limit powierzchni wykupu wynosi 0,5 ha. Z pomocy nie mogą skorzystać osoby, które kupiły nieruchomość po powodzi.

Może Cię zainteresuje: 800 ha gruntów Skarbu Państwa pod nowe mieszkania

Za ile Skarb Państwa wykupi nieruchomość?

Cena wykupu to suma wartości działki z dnia poprzedzającego powódź (12 września 2024 roku) oraz wartości domu mieszkalnego lub lokalu, nawet jeśli został już rozebrany. Wartość domu lub lokalu ustalana jest na podstawie urzędowego wskaźnika za 1 mkw. powierzchni użytkowej obowiązującego w danym województwie lub gminie tuż przed powodzią. Inne zabudowania, takie, jak garaże lub budynki gospodarcze, są wyceniane według ich wartości rynkowej. Nawet jeśli dom został już rozebrany (zgodnie z przepisami prawa), przy wycenie przyjmuje się, że nadal tam stał, o ile został zniszczony przez powódź. Wyceny dokonuje rzeczoznawca majątkowy, a koszt tej wyceny pokrywa Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.

W jaki sposób złożyć wniosek o wykup nieruchomości?

Osoba poszkodowana może najpierw zapytać Wody Polskie o szacowaną cenę wykupu swojej nieruchomości oraz o to, czy jej nieruchomość spełnia warunki do wykupu określone w ustawie. Wody Polskie mają obowiązek niezwłocznie odpowiedzieć i przekazać informacje o cenie wykupu oraz o spełnieniu warunków. We wniosku należy podać dane osobowe, takie, jak imię, nazwisko, adres i numer PESEL oraz informacje o nieruchomości, w tym jej lokalizację, numer księgi wieczystej, dane współwłaścicieli, jeśli tacy są.

Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające, że budynek jest przeznaczony do rozbiórki, dokumenty potwierdzające prawo własności oraz dokumenty potwierdzające legalność budowy. Gdy brak jest dokumentów potwierdzających legalność budowy, na przykład z powodu ich utraty w wyniku powodzi, należy złożyć oświadczenie, że budynek został zbudowany zgodnie z prawem lub że właściciel nie posiada informacji na ten temat, podając przyczynę. Oświadczenie musi zawierać klauzulę: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”

Poszkodowany składa wniosek do odpowiedniego oddziału Wód Polskich. Jeśli wcześniej nie złożono zapytania o cenę lub nie uzyskano odpowiedzi, cena wykupu zostanie ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie Wód Polskich, a koszty tej wyceny pokrywa państwo.

Może Cię zainteresuje: Pięć tysięcy mieszkań z kopalni w zasobach komunalnych

Wody Polskie przyjmują wnioski do 1 października 2025 roku (decyduje kolejność zgłoszeń). Jeśli wniosek jest niekompletny, Wody Polskie poinformują o brakach i poproszą o ich uzupełnienie. Dopóki wniosek nie zostanie uzupełniony, nie będzie rozpatrywany. Jeśli zaś wszystko się zgadza, Wody Polskie składają ofertę wykupu. Po jej przyjęciu nieruchomość zostaje wykupiona przez Skarb Państwa. Wpisy do księgi wieczystej związane z wykupem są bezpłatne. W przypadku wyczerpania się limitu środków na wykup, oferta nie zostanie złożona. Wnioskodawca zostanie o tym pisemnie poinformowany. Tworzona jest lista rezerwowa – jeśli ktoś zrezygnuje, kolejna osoba może dostać ofertę.

Kiedy wykup mogą inicjować Wody Polskie?

W szczególnych przypadkach Wody Polskie mogą, za zgodą właściciela, wykupić nieruchomość położoną na obszarze, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi wynosi co najmniej 10 pro. (raz na 10 lat). Za szczególnie uzasadnione uznaje się sytuacje, gdy nieruchomość blokuje swobodny przepływ wód, jej wykup poprawi bezpieczeństwo, a usunięcie zabudowy nie jest dużą stratą,
odbudowa zniszczonego budynku nie jest zasadna ze względu na wysokie zagrożenie powodzią, a budynek jest w złym stanie i nie da się go skutecznie zabezpieczyć przed kolejnymi ekstremalnymi zjawiskami.

Źródło: prawo.pl