Nowe przepisy i  obowiązki władających obiektem dotyczące walki z czadem

Według Policji Śląskiej – „do tragicznego zdarzenia doszło 6 października 2024 roku nad ranem w dzielnicy Byczyna w Jaworznie. Policja została poinformowana o zadymieniu budynku jednorodzinnego i zatruciu tlenkiem węgla 6 osób. Na miejsce zostały skierowane wszystkie służby ratunkowe. Policjanci na miejscu ujawnili ciała 63-letniej kobiety i 68-letniego mężczyzny. Najprawdopodobniej przyczyną ich zgonu było zatrucie tlenkiem węgla, którego stężenie w domu było bardzo wysokie”.

Dlaczego zaostrzono przepisy? 

Czad, tlenek węgla, to bezbarwny, bezwonny i bardzo trujący gaz. Powstaje on w wyniku niepełnego spalania paliwa: węgla, gazu, benzyny, ropy, drewna, przy niewystarczającej ilości tlenu. Może to wystąpić, gdy do urządzenia spalającego paliwo brak dopływu świeżego powietrza, albo jest zanieczyszczone, albo ma niewyregulowany palnik lub gdy przewody kominowe powodują cofanie części spalin, albo gdy kratki wentylacyjne są zbyt szczelne, albo też gdy brak otworów w drzwiach łazienki, wyposażonej w piecyk gazowy, lub gdy przedwcześnie zamknięto palenisko oraz w innych przypadkach zagrożenia. Czad może powstać także podczas pożaru. Dlatego pamiętajmy – czad wchodzi w związek dymów pożarowych, wraz z innymi gazami – cyjankami, tlenkami siarki i azotu.

Najbardziej narażone na skutki zatrucia czadem są serce i układ nerwowy. Statystyki są w tej kwestii jednoznaczne, corocznie umiera od zatrucia czadem kilkadziesiąt osób, a wielokroć więcej to osoby poszkodowane.

Według danych PSP – do zatruć może dochodzić nawet w nowo wyremontowanych mieszkaniach, z nowymi piecami, nie mającymi indywidualnych przewodów napowietrzających, gdzie zlikwidowano przewody wentylacyjne. 

Obowiązkowe montowanie czujek tlenku węgla w budynkachuregulowano w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 2024 r., zmieniającym dotychczasowe rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej obiektów:

Po pierwsze, w §3 rozporządzenia dodano ust. 3a w brzmieniu: „Wymagań, o których mowa w ust. 1–3, nie stosuje się do autonomicznych czujek dymu i autonomicznych czujek tlenku węgla. Urządzenia te należy zamontować, konserwować i eksploatować w sposób określony w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów”.

Po drugie, do §4 ust. 2 rozporządzenia dodano pkt 6 w brzmieniu: „Oznakowują w budynkach handlowych, produkcyjnych oraz magazynowych, w których ściana oddzielenia przeciwpożarowego oddziela strefy pożarowe o powierzchni co najmniej 2000 m² każda i zachodzi co najmniej jeden z następujących warunków:

1. ściany zewnętrzne lub dach co najmniej jednej strefy pożarowej nie są wykonane z materiałów niepalnych lub
2. w co najmniej jednej strefie pożarowej gęstość obciążenia ogniowego przekracza 1000 MJ/m2

– miejsce połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem w sposób określony w załączniku nr 1 albo inny uzgodniony z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) PSP, umożliwiający jednoznaczną identyfikację tego miejsca z zewnątrz budynku”.

Po trzecie, dla porządku zmieniono tytuł rozdziału 6 na „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych, systemów sygnalizacji pożarowej, autonomicznych czujek dymu, autonomicznych czujek tlenku węgla, dźwiękowych systemów ostrzegawczych i gaśnic”.

Po czwarte, dodano §28a w brzmieniu:

1. Pomieszczenie mieszkalne lub jednostkę mieszkalną, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, w których są świadczone usługi hotelarskie, a także lokal mieszkalny należy wyposażyć w co najmniej jedną autonomiczną czujkę dymu, spełniającą wymagania PN dotyczącej autonomicznych czujek dymu.

2.   Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku ochrony pomieszczenia mieszkalnego, jednostki mieszkalnej lub lokalu mieszkalnego, o których mowa w ust. 1, przez system sygnalizacji pożarowej lub stałe samoczynne urządzenie gaśnicze.

3. Pomieszczenie, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzące w skład lokalu mieszkalnego lub lokalu użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi, znajdującego się w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL, należy wyposażyć w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla, spełniającą wymagania PN dotyczącej urządzeń elektrycznych do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych.

4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się w przypadku, gdy proces spalania odbywa się w urządzeniu z zamkniętą komorą spalania, a także gdy spalanie ma miejsce w zasilanym paliwem gazowym urządzeniu przeznaczonym do przygotowania posiłków.

Po piąte, zmieniając załącznik nr 2 do rozporządzenia dodano załącznik nr 1 dotyczący oznakowania miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem.

Warunki określone w załączniku nr 1

• Miejsce połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem oznakowuje się:

• za pomocą znaku koloru czerwonego i białego o wymiarach co najmniej 200 mm × 200 mm, według wzoru przedstawionego na rys. nr 1, zwanego dalej „znakiem”, lub
• za pomocą pasa koloru czerwonego o szerokości co najmniej 0,15 m, zwanego dalej „pasem”, lub
• przez wykonanie w kolorze czerwonym wysunięcia ściany oddzielenia przeciwpożarowego poza lico ściany zewnętrznej lub ponad pokrycie dachu budynku – w sposób przedstawiony na rys. nr 2, 3, 4 lub 5.

Rozwiązania przedstawione na rys. nr 2–4 mogą być łączone lub stosowane zamiennie, a przykłady łącznego i zamiennego stosowania tych rozwiązań są na rys. nr 5.

• Do oznakowania miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną stosuje się co najmniej jeden znak na elewacji zgodnie z rys. nr 2 lub 5. Jeżeli ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie przebiega w pionie od poziomu terenu do dachu, instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (por. §6 rozporządzenia), powinna zawierać rysunek z widokiem elewacji budynku, przedstawiającym przebieg tego połączenia.
• Znaki mogą być mocowane do ścian lub dachów bezpośrednio lub za pomocą trwałych elementów mocujących, takich jak uchwyty lub słupki.

Rysunki przedstawiają

Rys. nr 1. Znak – „Ściana oddzielenia przeciwpożarowego”, tamże dwa wzory.

Rys. nr 2. Oznakowanie znakami miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem, tamże dwa wzory.

Rys. nr 3. Oznakowanie pasami miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem, tamże wzór.

Rys. nr 4. Oznakowanie miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem poprzez wykonanie w kolorze czerwonym wysunięcia ściany oddzielenia przeciwpożarowego poza lico ściany zewnętrznej oraz ponad pokrycie dachu budynku, tamże cztery wzory.

Rys. nr 5. Przykłady łącznego i zamiennego stosowania rozwiązań – patrz rys. nr 2–4.

Po szóste, w rozporządzeniu zmieniającym ustalono, że: 

W stosunku do budynków handlowych, produkcyjnych oraz magazynowych, dla których przed dniem wejścia w życie cytowanego rozporządzenia wydano:

• decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie albo został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej, albo
• zostało dokonane zgłoszenie budowy,wymagania, o których mowa w §4 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia zmienianego w §1, stosuje się od dnia 1 stycznia 2026 r.

Chodzi o oznakowanie w budynkach handlowych, produkcyjnych oraz magazynowych, w których ściana oddzielenia przeciwpożarowego oddziela strefy pożarowe o powierzchni m.in. 2000 m2 każda i zachodzi m.in. jeden z warunków:

• ściany zewnętrzne lub dach co najmniej jednej strefy pożarowej nie są wykonane z materiałów niepalnych lub
• w co najmniej jednej strefie pożarowej gęstość obciążenia ogniowego > 1000 MJ/m² – miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem według cytowanego załącznika nr 1 albo inny uzgodniony z komendantem PSP, umożliwiający jednoznaczną identyfikację tego miejsca z zewnątrz budynku.

Komentarz: Cytowane przepisy cytowane dają jeden rok na wprowadzenie zasady oznakowania miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem, co powinno poprzedzać działanie władających obiektami w uzgodnieniu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczenia przeciwpożarowego.

Po siódme, w przypadku „lokali mieszkalnych użytkowanych jako takie lokale” w dniu wejścia w życie cytowanego rozporządzenia, wymagania określone w §28a rozporządzenia mają być stosowane od dnia 1 stycznia 2030 r.

Komentarz: Cytowane przepisy adresowane są do władających budynkami z lokalami mieszkalnymi, które – co wymaga podkreślenia – są w taki sposób używane. Lokale mieszkalne w budynkach powinny być wyposażone w co najmniej jedną autonomiczną czujkę dymu, spełniającą wymagania PN dotyczące autonomicznych czujek dymu. Ustalono od tego wyłączenia, m.in. gdy budynek jest wyposażony w system sygnalizacji pożarowej lub stałe samoczynne urządzenie gaśnicze.

Po ósme: ustalono, że w przypadku pomieszczeń, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzących w skład lokali mieszkalnych, użytkowanych jako takie pomieszczenia w dniu wejścia w życie cytowanego rozporządzenia, wymagania §28a ww. przepisu stosuje się od 1 stycznia 2030 r.

Po dziewiąte: ustalono, że w przypadku:

• pomieszczeń mieszkalnych oraz
• jednostek mieszkalnych, z usługami hotelarskimi,
• pomieszczeń lokali użytkowych, w których dochodzi do procesu spalania (paliwa stałego, ciekłego lub gazowego), użytkowanych już w dniu wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, wymagania §28a ww. stosuje się od dnia 30 czerwca 2026 r.
• §3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Podsumowanie: Montowane czujki dymu i tlenku węgla muszą spełniać wymagania odpowiedniej Polskiej Normy. Obowiązek montażu czujki tlenku węgla/dymu:

• w lokalach mieszkalnych istniejących w dniu wejścia w życie cytowanego przepisu będzie miał zastosowanie od 1 stycznia 2030 roku;
• w pomieszczeniach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, tj. lokalu mieszkalnego lub użytkowego na pobyt ludzi, istniejących w dniu wejścia w życie cytowanego przepisu będzie miał zastosowanie od 1 stycznia 2030 roku;
• w pomieszczeniach mieszkalnych oraz lokalach, w których są świadczone usługi hotelarskie istniejących w dniu wejścia w życie cyt. przepisu będzie miał zastosowanie od dnia 30 czerwca 2026 roku;
• dla lokali i pomieszczeń nowo powstających obowiązek montażu czujek dymu i czujek tlenku węgla będzie miał zastosowanie 30 dni od dnia ogłoszenia nowelizacji rozporządzenia.

Należy pamiętać, że ważny jest nie tylko zakup czujki, ale także jej właściwy montaż i użytkowanie. Państwowa Straż Pożarna zwraca uwagę na fakt, że czujka tlenku węgla/dymu nie zastępuje przeglądu technicznego i kontroli stanu technicznego przewodów wentylacyjnych i kominowych.

Zalecenia Państwowej Straży Pożarnej znajdują się tutaj.