Budowa nowych schronów opóźniona

Ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obrony cywilnej weszła w życie 1 stycznia 2025 roku. Ważnym przedmiotem regulacji wskazanej ustawy są zagadnienia obiektów zbiorowej ochrony – umiejscowione przede wszystkim w rozdziale 9 ustawy. W celu ochrony ludności przed zagrożeniami powstałymi w wyniku klęsk żywiołowych, zdarzeń o charakterze terrorystycznym lub działań wojennych wykorzystuje się obiekty zbiorowej ochrony (art. 82 powyższej ustawy). Zastosowanie tych obiektów jest dość szerokie, gdyż poza działaniami wojennymi obejmuje również klęski żywiołowe i zdarzenia terrorystyczne. Próbując zdefiniować obiekty zbiorowej ochrony, należy stwierdzić, że są to obiekty służące ochronie ludności przed określonymi zagrożeniami. 

Jakie obowiązki mają organy władzy publicznej?

Na organy administracji publicznej nałożono określone obowiązki w zakresie omawianych obiektów. Właściwe organy ochrony ludności (wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, wojewoda), na obszarze swojej właściwości miejscowej, planują niezbędną liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony, uwzględniając w szczególności liczbę ludności przebywającej na danym obszarze oraz przewidywane rodzaje zagrożeń (art. 90 ust. 1 ustawy).

Planując niezbędną liczbę obiektów zbiorowej ochrony, organy te dokonują bieżącego przeglądu obiektów budowlanych, w tym planowanych do budowy, w celu wytypowania obiektów, które mogą zostać uznane za obiekty zbiorowej ochrony, planowanych miejsc organizacji miejsc doraźnego schronienia i obiektów budowlanych przydatnych do przystosowania na miejsca doraźnego schronienia (art. 91 ust. 1 ustawy). Wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta albo wojewoda mogą zlecić komendantowi powiatowemu (miejskiemu) Państwowej Straży Pożarnej oraz powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego sprawdzenie obiektu budowlanego pod względem spełniania lub możliwości spełnienia warunków dla obiektów zbiorowej ochrony (art. 91 ust. 3 i 4 ustawy).

Może Cię zainteresuje: Rozporządzenie w sprawie ewakuacji ludności już obowiązuje

Brak przepisów wykonawczych

Warunki techniczne, warunki techniczne użytkowania i warunki techniczne usytuowania budowli ochronnych, szczegółowy sposób przygotowania obiektu zbiorowej ochrony do użycia oraz wymagania, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia, mają zostać określone rozporządzeniem (art. 115 ustawy), którego do dziś brak. Istnieją tylko projekty rozporządzeń, między innymi projekt z 14 maja 2025 roku rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania. Trudno  więc dokonywać sprawdzeń obiektów, jeśli nie są znane szczegółowe wymogi techniczne.

Inaczej wygląda sytuacja obiektów, które przed dniem wejścia w życie ustawy pełniły funkcję budowli ochronnej, w szczególności stanowiły schron albo ukrycie. Nie stają się one automatycznie schronami czy ukryciami w myśl obowiązującej ustawy. Mogą jednak zostać uznane za budowle ochronne, jeżeli spełniają wymagania zapewniające pełnienie funkcji obiektów zbiorowej ochrony (art. 207 ust. 1 wskazanej ustawy). W tym wypadku ustawodawca także przewidział delegację do wydania stosownego rozporządzenia (art. 207 ust. 5 powyższej ustawy). Taki akt wykonawczy został już wydany – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 lutego 2025 roku w sprawie kryteriów uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne.

Wójt powinien mieć listę obiektów, które były budowlą ochronną

Mając na względzie powyższe, dotychczasowe schrony i ukrycia powinny być już weryfikowane pod względem spełniania określonych wymogów, ponieważ nie ma żadnych przeszkód prawnych w tym zakresie. Organy administracji publicznej mogą zlecać komendantowi powiatowemu (miejskiemu) Państwowej Straży Pożarnej oraz powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego sprawdzanie tych obiektów pod względem spełniania lub możliwości spełnienia wymaganych warunków.

Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miasta) powinni też dysponować listą obiektów, które pełniły dotychczas funkcję budowli ochronnej. Zgodnie z art. 207 ust. 4 powołanej ustawy podmioty, które przed dniem wejścia w życie ustawy prowadziły ewidencję, gromadziły lub przetwarzały dane o budownictwie ochronnym, są obowiązane do przekazania danych o obiektach pełniących funkcje ochronne, w szczególności schronach i ukryciach, do właściwego miejscowo wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Termin ten upłynął już 2 marca 2025 roku. Podobny obowiązek spoczywa również na właścicielach, użytkownikach wieczystych lub zarządcach obiektów budowlanych albo ich części, które przed dniem wejścia w życie ustawy pełniły funkcję budowli ochronnej, przy czym termin wynosi 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy (art. 207 ust. 3 ww. ustawy), a więc upłynął 1 kwietnia 2025 roku.

Źródło: prawo.pl