Koniec z tajemnicami w spółdzielniach

Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz ustawy Prawo spółdzielcze (UD311), opublikowanym w Rządowym Centrum Legislacji 8 grudnia 2025 roku, spółdzielnie mieszkaniowe mające powyżej 500 członków mają zostać zobowiązane do prowadzenia strony internetowej i udostępniania na niej wykazu umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi. Dziś spółdzielnie mają udostępniać jedynie statut spółdzielni mieszkaniowej, regulaminy, uchwały i protokoły obrad organów spółdzielni oraz protokoły lustracji i roczne sprawozdanie finansowe.

Większa przejrzystość i jawność

W uzasadnieniu projektu ministerstwo rozwoju wskazało, że celem tego rozwiązania jest zwiększenie przejrzystości i jawności działań organów spółdzielni w zakresie gospodarowania majątkiem, a także umożliwienie członkom bieżącego monitorowania zawieranych przez spółdzielnię umów. Żeby zapoznać się z treścią umowy, członek spółdzielni musi najpierw wiedzieć o jej istnieniu. Dostępny wykaz umów zapewnia tę podstawową informację i pozwala na pełniejsze wykorzystanie prawa do wglądu w dokumenty spółdzielni.

Może Cię zainteresuje: Gmina nie może zarabiać na odśnieżaniu chodników

Ujawnieniu nie będą podlegały informacje o zawartych przez spółdzielnię umowach o pracę, ze względu na konieczność ochrony danych osobowych i prywatności pracowników, w tym informacji o wynagrodzeniu, warunkach zatrudnienia czy danych kontaktowych, które są objęte przepisami RODO. Ujawniane będą jednak umowy o pracę zawierane z członkami zarządu, ponieważ, według ministerstwa, treść i warunki zatrudnienia mają istotne znaczenie dla członków spółdzielni.

Prawo dostępu do umów spółdzielni

Warto pamiętać, że członkom spółdzielni mieszkaniowych przysługuje od 2007 roku prawo dostępu do umów z osobami trzecimi. Jednak nie mogli oni w pełni korzystać z tego uprawnienia, gdyż nie posiadali informacji, jakie umowy spółdzielnia zawarła. Odpowiedzią na ten problem jest wprowadzenie w projekcie ustawy wykazu umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi, obejmujący informacje o umowach zawartych w zakresie działalności statutowej, gospodarczej oraz zarządzania mieniem spółdzielni, w szczególności:

• numer umowy – o ile taki nadano,
• datę i miejsce zawarcia umowy,
• okres obowiązywania umowy,
• oznaczenie stron umowy,
• określenie przedmiotu umowy,
• wartość przedmiotu umowy lub sposób jej ustalenia.

Bezpieczeństwo mieszkańców

Eksperci uważają, że propozycje zmian wskazane w projekcie nowelizacji mogą w praktyce powodować problemy. Zakres danych wskazanych w wykazie umów może stanowić zagrożenie dla tajemnicy przedsiębiorstwa i bezpieczeństwa mieszkańców spółdzielni. Wykaz umów będzie publicznie dostępny nie tylko do wglądu w spółdzielni, ale też na stronie internetowej. Zasadne jest więc ograniczenie wykazu do nazw umów i daty zawarcia. Każdy zainteresowany członek spółdzielni może wystąpić o dostęp do umowy, jeżeli będzie wiedział, że została ona zawarta.

Może Cię zainteresuje: Ogromne kary finansowe za nielegalną studnię

Reprezentant naczelnego organu samorządu spółdzielczego także zaleca ostrożność w udostępnianiu umów online. Obecne ustawy spółdzielcze dają szeroki zakres na udostępnienie informacji i dokumentów. Zaproponowany w projekcie jawny rejestr umów, opublikowany na stronie internetowej spółdzielni, rodzi ryzyko ujawnienia informacji mogących stanowić tajemnicę. Nowelizacją spółdzielnie mają zostać zobowiązane do ujawniania informacji o pomieszczeniach budowanych czy rozbudowywanych na podstawie ustawy schronowej. Ujawnione miałyby być powierzchnie schronów, podłączone do nich media, ich lokalizacja.

Obawy budzi także fakt dużego zaangażowania w publikację online takich umów, bo chociaż mieszkańcy mają prawo wszystko wiedzieć, to udostępnienie wszystkich umów zawartych z osobami trzecimi wymaga ogromnego zaangażowania, zwłaszcza w przypadku dużych spółdzielni.  Lepszym rozwiązaniem mogłoby być wysyłanie takich umów na skrzynkę e-Doręczeń, gdyż spółdzielnia wiedziałaby, komu przesyła dokumenty.

Spółdzielcy chcą mieć wpływ na decyzje

Z drugiej strony, eksperci zwracają uwagę, że spółdzielnie wielokrotnie odmawiają dostępu do umów zawartych z osobami trzecimi, powołując się na ustawę o ochronie nieuczciwej konkurencji. Często sprawy trafiają do sądów, postępowania są długotrwałe, a czasem kończą się nieuzyskaniem wglądu do dokumentu. Brak dostępu do umów uniemożliwia spółdzielcom jakąkolwiek ocenę tego, co dzieje się w spółdzielni.

Warto pamiętać, że zgodnie z art. 1 Prawa spółdzielczego spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Właścicielami są tak naprawdę spółdzielcy i to oni mają kształtować stosunki między spółdzielnią a podmiotami zewnętrznymi. Prezes spółdzielni jest osobą przez nich zatrudnioną, podejmuje decyzję w ich imieniu i obraca ich pieniędzmi.

Źródło: portalsamorzadowy.pl