System kaucyjny nadzieją w walce ze śmieceniem
24 września 2024 odbyła się debata "Wakacje ze śmieciami". Uczestnicy debaty próbowali odpowiedzieć m.in. na następujące pytania: dlaczego nasz kraj nadal ma problem ze śmieceniem; jak można temu zaradzić; czy system kaucyjny uchroni środowisko. W dyskusji uczestniczyli eksperci, przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska.
– Bardzo skutecznym narzędziem edukacji są pieniądze, czyli kaucja. Jeżeli mieszkaniec będzie miał wyraźną różnicę między tym, jak segreguje odpady, to będzie to bardzo silny czynnik motywujący – wyjaśniała podczas debaty Anita Sowińska, wiceminister klimatu i środowiska.
Śmieci w miejscach turystycznych
Raport Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-Unia, pokazuje, jak wyglądają turystyczne lokalizacje po lecie pod względem zaśmiecenia. Wnioski są przygnębiające, każdego roku w gminach turystycznych zbiera się tony śmieci z nielegalnych wysypisk. Koszt tych działań to setki tysięcy złotych. Co więcej, z każdym rokiem rośnie udział frakcji szklanej w znajdywanych odpadach – od 2022 do 2024 r. wzrósł on z 30 do 50%.
Autorzy raportu upatrują poprawy sytuacji od 2025 r., kiedy to wejdzie w życie system kaucyjny. Nie oznacza to jednak, że problem zniknie, niektóre odpady nadal będą poza systemem. Sporym problemem są jednorazowe butelki szklane małego litrażu alkoholi zwanych „małpkami”. Każdego dnia rano ponad 1 mln takich małpek sprzedaje się w Polsce. Kolejny milion w następnych godzinach. Alkohol wypijany jest zazwyczaj w plenerze i tam pozostawiane są puste butelki.
Profesor Agnieszka Nawirska-Olszańska podczas debaty zwraca uwagę, że śmieci na terenach turystycznych to także duże zagrożenie dla zwierząt. Często małe zwierzęta dostają się do butelek, nie potrafią się stamtąd wydostać i giną. Innym problemem jest potłuczone szkło, o które ranią się zwierzęta, a także odpady biodegradowalne, które wabią i oswajają dzikie zwierzęta.
Może Cię zainteresuje: Od lipca zakrętka przytwierdzona do butelki
Działania systemowe i edukacja
Uczestnicy dyskusji zgodnie twierdzili, że edukacja oraz działania systemowe (m.in. system kaucyjny) są właściwym kierunkiem w walce ze śmieceniem.
– Musimy przede wszystkim edukować ludzi i to robimy. Na stronie internetowej ministerstwa prowadzimy akcje, żeby lepiej segregować odpady. Ale te rozwiązania systemowe sprowadzają się nie tylko do edukacji, bo system kaucyjny jest takim rozwiązaniem, które w znaczącym stopniu wpłynie na to, jak wyglądają nasze trawniki, lasy i plaże, bo te butelki i puszki znikną. To już jest widoczne w 16 krajach Unii Europejskiej, w których system kaucyjny został wprowadzony – wyjaśniała wiceminister Sowińska.
Wprawdzie "małpki" i szkło jednorazowe, o których była mowa wcześniej, nie znalazły się w obecnej nowelizacji, nie oznacza to jednak, że nie pojawią się w przyszłości po osiągnięciu konsensusu z przedstawicielami małych sklepów.
Ponadto w planach jest poprawianie ustawy w taki sposób, by umożliwić m.in. standaryzację opakowań.
Źródło: Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-Unia
