Spowolnienie projektów fotowoltaicznych w Polsce

Raport przygotowany przez Polskie Stowarzyszenie Fotowoltaiki we współpracy z kancelarią prawną Brysiewicz Bokina i Wspólnicy „Realizacja projektów fotowoltaicznych w Polsce. Kluczowe bariery administracyjno-prawne" pokazuje, że obecnie przygotowanie dużych projektów do momentu uzyskania pozwolenia na budowę zajmuje lata. Ankietowani zgodnie wskazali na problem nadmiernej długości postępowań na każdym z etapów inwestycji. Tylko uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zwłaszcza, gdy wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, może trwać nawet do 12–18 miesięcy. Reforma systemu planowania przestrzennego z lipca 2023 roku komplikuje procesy lokalizacyjne. Aż 82 proc. respondentów wskazało, że problemem jest uzyskanie warunków przyłączenia, czyli kluczowego elementu projektów fotowoltaicznych.

Jakie bariery spotykają inwestorzy?

Przedstawiciele PSF tłumaczą, że problemy wynikają z kilku podstawowych systemowych problemów: braku transparentności procedur i zróżnicowania w stosunku do różnych operatorów na terenie kraju, zbędnych formalności, z którymi się spotykają inwestorzy, nieprecyzyjnych uregulowań prawnych, braku digitalizacji tych procedur, faktycznego braku możliwości weryfikacji decyzji, które podejmują operatorzy, ponieważ obecne procedury kontrolne w zakresie sporów z operatorami i możliwości odwołania się od negatywnej decyzji odmawiającej przyłączenia są iluzoryczne

Raport PSF wśród problemów związanych z uzyskaniem warunków przyłączenia wskazuje między innymi na przyznawanie przez operatorów warunków przyłączenia podmiotom, które jedynie „rezerwują” potencjał sieciowy w celu dalszej odsprzedaży projektu bez bezpośredniej realizacji, co blokuje moce w sieci elektroenergetycznej i w rezultacie uniemożliwia wydanie warunków realnym inwestycjom. Brakuje publikacji rzetelnych informacji na temat deklarowanych wolnych mocy przyłączeniowych przez poszczególnych operatorów. Mimo wprowadzenia narzędzia cable poolingu, które docelowo miało ułatwić procedurę przyłączeniową, przepisy je regulujące wciąż są nieprecyzyjne. Operatorzy nie dotrzymują też ustawowych terminów na wydanie warunków przyłączenia.

Może Cię zainteresuje: 65 mln zł na termomodernizację w opolskim

Odmowy przyłączenia do sieci

Według danych z raportu, w 2020 roku liczba wydanych odmów przyłączenia do sieci po raz pierwszy przekroczyła 1 tys. W 2022 roku wzrosła o 90 proc. w ujęciu rocznym i dotyczyła ponad 7 tys. wniosków o wydanie warunków przyłączenia do sieci. W 2023 roku Prezes URE zaraportował 83,6 GW (w tym 47,4 GW dla PV) w mocy odmów przyłączeniowych dla źródeł OZE. Dla porównania według danych PSE całkowita moc zainstalowana w OZE na koniec 2023 roku wyniosła 28,3 GW.

W takiej sytuacji inwestor jest zmuszony finansować wszystkie projekty czyli przykładowo na 10 projektów, które rozwija, dziewięć finansuje tak naprawdę z jednego przyłączenia, które też może, ale nie musi dostać taką moc, o jaką wnioskował. Potencjalny zwrot ze sprzedaży energii jest mniejszy, co powoduje redukcję planów inwestycyjnych i skali działalności. Potrzeba więc większej przejrzystości systemu przyłączania, otwarcia kryteriów, które są stosowane do przyznawania warunków przyłączania na nowe realia, przede wszystkim uwzględniania elastyczności instalacji, możliwości dostosowania profilu do zapotrzebowania, hybrydyzacji źródeł, łatwiejszego przyłączania magazynów do istniejących już instalacji

Dyrektywa RED III wchodzi w życie

Zmiany są konieczne szczególnie że w maju 2025 roku wchodzi w życie dyrektywa RED III, która zobowiązuje kraje członkowskie do uproszczenia procedur dla inwestycji w OZE, a wydawanie zezwoleń na obszarach przyspieszonego rozwoju ma trwać nie dłużej niż 12 miesięcy.

Eksperci z PSF podkreślają, że obecnie procedowany jest projekt ustawy, który wdraża częściowo rozwiązania opisane w dyrektywie RED III do prawa polskiego. To krok w dobrą stronę, jednak nie rozwiązuje wszystkich problemów. Wiele barier w procesie inwestycyjnym nie wiąże się bezpośrednio z tym czy innym obszarem, czy terminem trwania określonej procedury, tylko z pewnymi działaniami cząstkowymi, zobowiązaniami, które ciążą na inwestorze. Branża czeka na ten projekt, jednak jest to tylko jeden z elementów układanki.

Obecnie energia z promieniowania słonecznego stanowi dominujące odnawialne źródło energii w Polsce – w 2024 roku udział mocy PV (20,68 GW) w całkowitej mocy zainstalowanej OZE wynosił 62,2 proc. Raport PSF wskazuje, że utrzymanie dynamiki wzrostu energii solarnej stoi przed licznymi wyzwaniami takimi, jak modernizacja sieci energetycznych, rozwój magazynów energii i wspomniane zmiany przepisów. Według raportu Global Market Outlook w prognozie wzrostu sektora PV na lata 2024–2028 Polska zajmuje dwunaste miejsce na światowym rynku fotowoltaiki. W scenariuszu średnim przyrost mocy zainstalowanej ma wynieść 22,6 GW, co przełożyłoby się na łącznie ok. 38 GW mocy zainstalowanej w PV w 2028 roku.

Źródło: Newseria Biznes