Obniżenie zużycia energii w budynkach

Krajowa Agencja Poszanowania Energii (KAPE) podaje, że w Polsce jest ponad 15,2 mln budynków, które zużywają łącznie średnio 402 TWh energii cieplnej. Struktura zasobu budowlanego jest zdominowana przez budynki jednorodzinne, stanowiące prawie 46 proc. wszystkich budynków – to prawie 7 mln, z czego 4,7 mln oddano do użytkowania przed 1990 rokiem. Starsze budynki charakteryzują się niską efektywnością energetyczną, zwłaszcza budynki jednorodzinne, z których 60 proc. wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania paliwa stałe, w tym węgiel i drewno. Ten stan techniczny i eksploatacyjny prowadzi do nadmiernego zużycia energii, a jednocześnie wpływa na jakość powietrza w Polsce, szczególnie w sezonie grzewczym. Z danych Eurostatu i Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) z 2023 roku wynika, że około 80 proc. energii w domach jednorodzinnych służyło ogrzewaniu, chłodzeniu, a także dostarczaniu ciepłej wody.

Zeroemisyjne budynki do 2050 roku

Zmieniona dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) zakłada, że po 2030 roku wszystkie nowo powstałe budynki muszą być zeroemisyjne, a do 2050 roku zmiana ta czeka wszystkie istniejące budynki. Każdy z krajów członkowskich ma przedstawić krajowy plan renowacji budynków do 31 grudnia 2026 roku. Dyrektywa wprowadzi też klasy energetyczne budynków: od G (najniższa efektywność) do A+ (budynki pozytywne energetycznie). Ma to pozwolić lepiej planować remonty, ograniczać ubóstwo energetyczne oraz skuteczniej kierować wsparcie do najbardziej energochłonnych obiektów.

Może Cię zainteresuje: Ogromne wyzwanie dla polskiego ciepłownictwa

W projekcie Krajowego Planu Renowacji Budynków sporządzonym pod koniec grudnia 2024 roku zawarto ogólną charakterystykę krajowych zasobów budowlanych opartą na wynikach ankiet. Zdaniem mieszkańców około jednej trzeciej budynków mieszkalnych wymagają one dodatkowych inwestycji w obszarze termomodernizacji. W przypadku budynków jednorodzinnych 41 proc. ankietowanych wskazało na konieczność docieplenia poddasza lub ostatniej kondygnacji, a co trzeci na ocieplenie ścian, wymianę stolarki oraz modernizację instalacji grzewczej.

Według „Barometru Zdrowych Budynków 2024” opracowanego przez Buildings Performance Institute Europe (BPIE) we współpracy z Grupą VELUX w Polsce 70 proc. budynków jest nieefektywnych energetycznie. Około 15 proc. z nich wyróżnia się najgorszym standardem. Sektor publiczny, który ma być wzorem dla innych podmiotów, został dyrektywą zobowiązany do modernizacji co roku minimum 3 proc. całkowitej powierzchni użytkowej budynków będących własnością organów publicznych.

Energia słoneczna w nowych budynkach

Z nowelizacji unijnej dyrektywy EPBD wynika, że każdy kraj członkowski będzie musiał zadbać o to, aby nowe budynki były przystosowane do zasilania energią słoneczną. Oznacza to, że będą się nadawały do instalacji fotowoltaicznych lub instalacji wykorzystujących energię słoneczną termiczną. Kotły na paliwa kopalne będą stopniowo wycofywane. Według ekspertów z branży rola nowych technologii w dekarbonizacji budynku jest kluczowa. Wykorzystywanie energii z odnawialnych źródeł energii, z paneli fotowoltaicznych, z instalacji wiatrowych, z biomasy mogą się realnie przyczynić do tego, że budynki staną się niskoemisyjne albo zeroemisyjne. Należy magazynować energię w miejscu, w którym jest ona produkowana, czyli np. na potrzeby budynków z instalacji fotowoltaicznych. Należy też na masową skalę wykorzystywać systemy, które na bieżąco monitorują zużycie energii, i dynamicznie nią zarządzać.

Zobacz także: Łatwiejszy dostęp do mieszkań w małych gminach

Transformacja systemu elektroenergetycznego

Równolegle z wymianą źródeł energii i termomodernizacją budynków powinien się toczyć proces transformacji systemu elektroenergetycznego, gdyż kluczowa jest dostępność mocy w systemie. Eksperci wskazują, że problem mocy w systemie jest narastający i wynika z lat zaniedbań. Ostatnie lata, kiedy masowo zostały przyłączane do sieci nowe instalacje OZE, które w jakiś sposób zaburzały funkcjonowanie sieci, pokazały jak te problemy. Dostępność mocy w sieci, wysokie koszty wdrożenia i konieczność pogodzenia regulacji prawnych z faktycznymi możliwościami finansowymi nabywców stanowią bariery w procesie transformacji budownictwa. Potrzeba tu działań deregulacyjnych, związanych z przyłączaniem nowych instalacji do sieci.

Ograniczenie zużycia energii w budynkach, między innymi przez termomodernizację, poprawę izolacji oraz ograniczenie strat ciepła, umożliwia instalację źródeł o mniejszej mocy, takich, jak pompy ciepła czy nowoczesne kotły. Dzięki takim inwestycjom uwalniana w systemie moc może zostać wykorzystana w innych sektorach oraz wspierać szeroką elektryfikację i dekarbonizację całej gospodarki.

Źródło:  Newseria Biznes