Coraz więcej samowolek budowlanych do rozbiórki
Wcześniej uproszczone postępowanie legalizacyjne obejmowało samowole, których nadzorowi budowlanemu nie udało się wykryć przez 20 lat od zakończenia budowy. Obecnie wymagany okres „przedawnienia” samowoli wynosi 10 lat, fot. Freepik
W 2025 roku GUNB odnotował o 42 proc. więcej (rok do roku) rozbiórek samowoli budowlanych i najwięcej od 5 lat. Najczęściej chodziło o budowy bez pozwolenia lub zgłoszenia oraz o prace niezgodne z projektem, gdzie wzrost sięgnął 86 proc.
Zobacz także
Redakcja Administrator24.info news Bezpłatny webinar o zagrożeniach akustycznych już w czwartek, 15 października
Hałas i drgania przenoszone przez instalacje wentylacyjne, klimatyzacyjne i inne systemy techniczne mogą stać się poważnym problemem dopiero po oddaniu budynku do użytkowania. Dla zarządcy nieruchomości...
Hałas i drgania przenoszone przez instalacje wentylacyjne, klimatyzacyjne i inne systemy techniczne mogą stać się poważnym problemem dopiero po oddaniu budynku do użytkowania. Dla zarządcy nieruchomości oznaczają często skargi mieszkańców lub użytkowników, konieczność szukania przyczyn uciążliwości, dodatkowe wydatki na naprawy, a niekiedy także spory dotyczące odpowiedzialności za powstałe problemy
Redakcja Administrator24.info news Kontrole stanu technicznego budynków wielkopłytowych. Poradnik (ITB 509/2026)
Budynki wielkopłytowe wznoszone w latach 60.–80. XX wieku, podobnie jak inne obiekty powstałe w tym okresie, podlegają procesom starzenia i destrukcji. Stopień ich zużycia technicznego zależy od jakości...
Budynki wielkopłytowe wznoszone w latach 60.–80. XX wieku, podobnie jak inne obiekty powstałe w tym okresie, podlegają procesom starzenia i destrukcji. Stopień ich zużycia technicznego zależy od jakości zastosowanych wyrobów i materiałów, poziomu wykonawstwa, sposobu eksploatacji oraz staranności i częstotliwości prowadzonych napraw, remontów bieżących i kapitalnych.
Redakcja Administrator24.info news Odbiór lokali mieszkalnych i użytkowych. Poradnik (ITB 497/2026)
Samodzielny odbiór nieruchomości od dewelopera lub po przeprowadzonym remoncie wymaga rzetelnej wiedzy technicznej oraz znajomości obowiązujących norm. W naszej księgarni ukazała się właśnie najnowsza...
Samodzielny odbiór nieruchomości od dewelopera lub po przeprowadzonym remoncie wymaga rzetelnej wiedzy technicznej oraz znajomości obowiązujących norm. W naszej księgarni ukazała się właśnie najnowsza publikacja Instytutu Techniki Budowlanej, która krok po kroku prowadzi przez cały proces weryfikacji jakości wykonania lokalu.
Z danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB) wynika, że liczba nakazów rozbiórki wzrosła o 42 proc. rok do roku. Spośród 269 przypadków aż 202 dotyczyły inwestycji realizowanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, a 67 - prowadzonych niezgodnie z zatwierdzonym projektem. Oznacza to wzrost odpowiednio o ok. 32 proc. i aż 86 proc.
Większa skuteczność wykrywania samowoli
Eksperci zauważają, że ponad dwadzieścia lat temu rocznie wykrywano więcej niż tysiąc samowoli. Obecny wzrost nie wynika przy tym z dekoniunktury w budownictwie, lecz raczej z większej skuteczności wykrywania naruszeń oraz zmian systemowych. Oficjalne statystyki nie oddają jednak pełnej skali zjawiska. Budynków stawianych bez pozwolenia lub zgłoszenia zawsze było więcej, niż wynika to z danych. Są regiony w Polsce, w których mówi się nawet, że tam Prawo budowlane się nie przyjęło. Nadzór budowlany często nie dowiaduje się o samowolach, jeśli inwestor nie wejdzie w konflikt z sąsiadami.
Procedury najczęściej są uruchamiane właśnie przez zgłoszenia od osób trzecich. Kończą się albo nakazem rozbiórki, albo legalizacją budynku. Co ważne, decyzje o rozbiórce rzadko dotyczą obiektów już ukończonych. Interwencje nadzoru najczęściej następują na etapie budowy, gdy możliwe jest jeszcze zatrzymanie inwestycji. Jednocześnie obowiązujące przepisy dopuszczają legalizację samowoli, co sprawia, że wielu inwestorów decyduje się na „uregulowanie” sytuacji zamiast ponoszenia strat.
W 2025 roku procedurę legalizacyjną pomyślnie zakończyło 660 budynków mieszkalnych, w tym 628 domów jednorodzinnych i 32 wielorodzinne. O ile liczba legalizacji domów jednorodzinnych spadła o 9 proc., to w przypadku budynków wielorodzinnych nastąpił niemal trzykrotny wzrost. Liczba legalizacji nadal należy do najwyższych w historii i znacząco przewyższa liczbę nakazów rozbiórki.
Może Cię zainteresuje: Kary za nieuczciwe praktyki w branży fotowoltaiki
Uproszczona ścieżka legalizacji samowoli budowlanych
Według statystyk skala „domykania” nielegalnych inwestycji sprzed lat rośnie. Warto pamiętać, że w styczniu 2026 roku weszły w życie nowe przepisy rozszerzające uproszczone postępowanie legalizacyjne. W tym przypadku nie ma opłaty legalizacyjnej, która w przypadku domu jednorodzinnego wynosi 50 tys. zł. Dodatkowo dla nadzoru budowlanego nie ma znaczenia przeznaczenie terenu. Liczy się to, czy budynek nadaje się do użytkowania oraz nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia przebywających w nim ludzi.
Wcześniej uproszczone postępowanie legalizacyjne obejmowało samowole, których nadzorowi budowlanemu nie udało się wykryć przez 20 lat od zakończenia budowy. Obecnie wymagany okres „przedawnienia” samowoli wynosi 10 lat. Uproszczona ścieżka została rozszerzona na przypadki istotnych odstępstw od projektu, które wcześniej nie podlegały legalizacji.
W przypadku dużych odstępstw od projektu inwestor otrzymuje najpierw ostrzeżenie i możliwość doprowadzenia budowy do zgodności z dokumentacją, bez przerywania prac i bez natychmiastowego wszczynania postępowania administracyjnego.
Źródło: portalsamorzadowy.pl
![Innowacyjne Spółdzielnie Mieszkaniowe – Wydanie Drugie [bezpłatny e-book]](https://www.administrator24.info/media/cache/full/data/202606/okladka-e-book-innowacyjne-spoldzielnie-mieszkaniowe-2.jpg)
