Złagodzenie wymogów w programie Czyste Powietrze

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) od 16 lutego do 16 marca 2026 roku prowadził konsultacje dotyczące zmian w programie Czyste Powietrze. Wzięło w nich udział ponad 1,4 tys. osób, między innymi przedstawicieli wykonawców, organizacji pozarządowych, samorządów. Na część proponowanych zmian będzie musiał się zgodzić Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), sprawujący pieczę nad Funduszem Modernizacyjnym, z którego finansowany jest program Czyste Powietrze.

Wymóg posiadania nieruchomości przez trzy lata

Jedną z postulowanych zmian jest złagodzenie wymogu posiadania nieruchomości przez trzy lata. Po ubiegłorocznej, uszczelniającej reformie programu trzeba udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata (z wyjątkiem spadków), aby brać udział w programie. Wymóg ten został wprowadzony między innymi po to, aby ograniczyć sztuczne dzielenie nieruchomości oraz uniemożliwić sytuację, kiedy jeden właściciel otrzymywał dotacje na kilka domów.

Kolejna propozycja korekty przewiduje, że beneficjent programu nie będzie musiał wykonywać pełnej czy pogłębionej termomodernizacji, wynikającej z audytu energetycznego budynku. Korzystający z programu muszą obecnie przeprowadzić audyt energetyczny przed inwestycją, a po niej uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja przyczyniła się np. do ograniczenia zużycia ciepła.

Może Cię zainteresuje: Jak odzyskać część wydatków remontowych?

Postulowano także wydłużenie czasu na rozliczenie prefinansowania przy wypłacie zaliczki ze 120 do 180 dni, a także wprowadzenia tzw. bonu, z którego będzie można sfinansować audyt energetyczny za pośrednictwem operatorów gminnych.

Waloryzacja kwot dotacji dla kosztów kwalifikowanych

W czasie konsultacji podnoszono kwestię waloryzacji kwot dotacji dla poszczególnych kosztów kwalifikowanych w programie. Dotyczą one głównie maksymalnych stawek dotacji w zakresie prac termomodernizacyjnych. W 2025 roku NFOŚiGW wprowadził tabelę kosztów jednostkowych, aby ograniczyć nadużycia. Określa ona rekomendowane koszty kwalifikowane na przykład ocieplenia ściany czy stropu, stolarki okiennej lub drzwiowej oraz odpowiadające im maksymalne kwoty dotacji.

Dyskutowane jest też wprowadzenie trójstronnych umów między wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i gospodarki wodnej (to do WFOŚiGW składa się wnioski o dotacje), właścicielem domu i wykonawcą inwestycji (np. termomodernizacji). Obecnie to właściciel domu to właściciel domu podpisuje umowę z WFOŚiGW i to ten pierwszy jest z niej w pełni rozliczany. Pomysł ten podczas konsultacji ewoluował w kierunku zabezpieczeń/weksli, które byłyby stosowane przy zaliczkowaniu inwestycji i wystawiane na wykonawcę.

Przeczytaj także: Od 1 lipca dopłata do ogrzewania dla mieszkańców bloków

Lista wykonawców

Wiele uwag dotyczyło stworzenia listy wykonawców w programie Czyste Powietrze. Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami taka lista miała się pojawić w II kwartale 2026 roku. Problemem jednak jest określenie obiektywnych kryteriów, jakie musiałyby spełnić firmy, aby znaleźć się na liście, jak również potencjalny konflikt interesów na linii operatorzy programu (głównie przedstawiciele samorządów lub WFOŚiGW), wymagani przy najwyższych dotacjach, a działające na ich terenie firmy, które mogłyby się znaleźć na takiej liście lub nie.

Dziś operator na wyraźną prośbę beneficjenta może przedstawić mu przynajmniej trzy rekomendacje co do potencjalnych wykonawców inwestycji. Beneficjent sam dokonuje wyboru konkretnej firmy w każdym przypadku, jeżeli korzysta w tym zakresie z pomocy operatora.

Uwagi z konsultacji są obecnie opracowywane przez NFOŚiGW i pierwszych zmian w programie Czyste Powietrze można spodziewać się najpóźniej w lipcu 2026 roku.

Źródło: portalsamorzadowy.pl