Ustanawianie kuratorów dla spółdzielni mieszkaniowych

Ministerstwo Rozwoju i Technologii przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw, który zakłada wprowadzenie nowych zasad postępowania w przypadku niewybrania zarządu po zakończeniu jego pięcioletniej kadencji.

Po 45 dniach kurator

Projekt przewiduje, że jeżeli w terminie 45 dni od upływu kadencji zarządu nie zostanie wybrany nowy skład, związek rewizyjny, do którego należy dana spółdzielnia, będzie zobowiązany wystąpić do sądu rejestrowego z wnioskiem o ustanowienie kuratora na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego.

Przepis ten stanowi, że jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw lub być reprezentowana z powodu braku organu albo niepełnego składu organu uprawnionego do reprezentacji, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator działa pod nadzorem sądu i wykonuje czynności niezbędne do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania podmiotu.

Może Cię zainteresuje: Dlaczego rosną zaliczki na opłaty we wspólnotach mieszkaniowych?

Projekt przewiduje również rozwiązanie przejściowe. Jeżeli właściwy organ nie wybierze zarządu, rada nadzorcza będzie mogła delegować swoich członków do wykonywania obowiązków zarządu na okres do trzech miesięcy. Delegację będzie można ponowić tylko raz, a wygaśnie ona najpóźniej z chwilą wyboru nowego zarządu albo ustanowienia kuratora.

Obecne przepisy zapewniają ciągłość działania

Propozycja resortu spotkała się z krytyczną oceną części przedstawicieli środowiska spółdzielczego. Nie widzą oni potrzeby ustanawiania kuratora – jeżeli na walnym zgromadzeniu nie zostanie wybrany zarząd, powinno zostać zwołane kolejne nadzwyczajne walne zgromadzenie, podczas którego wybór zostanie dokonany. Dotychczasowy zarząd powinien pełnić swoją funkcję do czasu wyboru nowych władz. Należy pamiętać, że to członkowie spółdzielni decydują o wyborze zarządu.

Podkreślają oni, że obowiązujące przepisy już dziś zawierają mechanizmy zabezpieczające funkcjonowanie spółdzielni. Jeżeli zarząd nie może wykonywać swoich obowiązków, jego zadania mogą przejąć oddelegowani członkowie rady nadzorczej. Co miałoby więc wynikać z ustanowienia kuratora? On również będzie musiał jak najszybciej doprowadzić do wyboru nowego zarządu. Jeśli członkowie spółdzielni nie wezmą udziału w głosowaniu, problem pozostanie nierozwiązany.

Prawnicy ostrzegają przed destabilizacją spółdzielni

Krytycznie projekt oceniają również prawnicy. Kurator sądowy nie jest naturalnym organem samorządnej spółdzielni. Jego ustanowienie oznacza ryzyko paraliżu decyzyjnego, opóźnień, sporów kompetencyjnych i utraty ciągłości zarządzania. To bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkaniowego około 10 milionów Polaków. Zdaniem eksperta projekt nie uwzględnia realiów funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowych.

Wybór organów w wielu spółdzielniach jest procesem rozciągniętym w czasie. Walne zgromadzenia bywają podzielone na części, uchwały są zaskarżane, frekwencja jest niska, a konflikty między członkami mogą skutecznie blokować wybór nowych władz. W jego ocenie projekt nie rozwiązuje tych problemów, lecz nakłada sankcję na całą spółdzielnię. Obawia się on również, że nowe przepisy mogą doprowadzić do częstszego ustanawiania kuratorów także w dużych, prawidłowo funkcjonujących spółdzielniach.

Kurator powinien być rozwiązaniem wyjątkowym

Adwokaci specjalizujący się w prawie spółdzielczym podkreślają, że kurator w każdej organizacji korporacyjnej, także w spółdzielni mieszkaniowej, powinien być rozwiązaniem stosowanym wyłącznie w ostateczności. Członkowie spółdzielni sami wybierają swoje organy, natomiast kurator byłby powoływany decyzją sądu, a nie członków spółdzielni. W praktyce oznacza to powierzenie zarządzania osobie zewnętrznej, na której wybór mieszkańcy nie mają żadnego wpływu.

Możliwe, że spółdzielnie, chcąc uniknąć ingerencji sądu, będą częściej korzystały z możliwości czasowego delegowania członków rady nadzorczej do wykonywania obowiązków zarządu. Również takie rozwiązanie nie jest jednak optymalne, ponieważ prowadzi do zacierania granicy pomiędzy funkcjami nadzorczymi i zarządczymi. Dotychczas możliwość taka była traktowana jako środek wyjątkowy, natomiast po zmianach mogłaby być wykorzystywana znacznie częściej.

Może Cię zainteresuje: Czy będą podwyżki cen wody?

Spółdzielcy chcą głębszych zmian

Jeszcze bardziej krytycznie projekt oceniają przedstawiciele organizacji reprezentujących członków spółdzielni mieszkaniowych. Wszystko, co dzieje się wokół ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, jest jedynie pudrowaniem prawa spółdzielczego i ma prowadzić do dalszego odsuwania spółdzielców od realnego wpływu na zarządzanie spółdzielniami. Ich zdaniem prawdziwe problemy dotyczą przede wszystkim sposobu wyboru rad nadzorczych.

Postulują oni, aby wybory odbywały się na zasadach zbliżonych do wyborów samorządowych: z komitetami zgłaszającymi kandydatów oraz niezależnymi komisjami wyborczymi, w których nie zasiadaliby pracownicy spółdzielni. Organizacja zamierza zwrócić się do Prezydenta RP z propozycją powołania zespołu złożonego ze spółdzielców, który uczestniczyłby w przygotowywaniu zmian w prawie spółdzielczym.

Projekt jest na etapie konsultacji

Projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych znajduje się obecnie na etapie prac legislacyjnych i konsultacji. Proponowane rozwiązania mają według resortu zapewnić ciągłość działania spółdzielni w sytuacji braku zarządu. Zdaniem większości ekspertów problem nie polega jednak na braku narzędzi prawnych, lecz na trudnościach związanych z wyborem władz przez samych członków spółdzielni. Ich zdaniem ustanowienie kuratora nie usunie przyczyn konfliktów, a może jedynie przenieść je na kolejny etap funkcjonowania spółdzielni.

Źródło: portalsamorzadowy.pl